ภาพที่ชินตาในโรงพยาบาลของไทยหลายแห่ง คือภาพผู้ป่วยจำนวนมากที่เดินทางมารอคิวตั้งแต่เช้ามืด สถานการณ์นี้สะท้อนให้เห็นถึงความท้าทายจากปัญหาความขาดแคลนบุคลากรทางการแพทย์อย่างชัดเจน การแก้ปัญหาในระยะยาวจึงต้องอาศัยการปรับเปลี่ยนกระบวนทัศน์จากการรักษาเมื่อเกิดอาการไปสู่การคัดกรองเชิงรุก เพื่อให้สามารถตรวจพบความผิดปกติได้ตั้งแต่ระยะเริ่มต้น
ข้อมูลจากกระทรวงสาธารณสุขระบุว่า อัตราส่วนแพทย์ต่อประชากรในภาคตะวันออกเฉียงเหนืออยู่ที่ 1 ต่อ 2,497 และในภาคใต้อยู่ที่ 1 ต่อ 1,831 ขณะที่ความต้องการรับบริการของผู้ป่วยนอกเพิ่มขึ้นถึงร้อยละ 27
การแก้ปัญหาในระยะยาวจึงต้องอาศัยการปรับเปลี่ยนกระบวนทัศน์จากการรักษาเมื่อเกิดอาการไปสู่การคัดกรองเชิงรุก เพื่อให้สามารถตรวจพบความผิดปกติได้ตั้งแต่ระยะเริ่มต้น ประเด็นเหล่านี้ถูกหยิบยกมาหารืออย่างจริงจังในงานสัมมนาที่รวบรวมนักรังสีเทคนิคและแพทย์ผู้เชี่ยวชาญกว่า 90 ราย เพื่อหาแนวทางบูรณาการปัญญาประดิษฐ์เข้ากับระบบสาธารณสุข
ผู้ช่วยเบื้องหลังลดภาระและอุดช่องว่างทางทักษะ
การเข้ามาของปัญญาประดิษฐ์ในระบบสาธารณสุขไม่ได้มีจุดประสงค์เพื่อทดแทนทักษะหรือดุลยพินิจของบุคลากรทางการแพทย์ เอส นุฮาลิม Senior Regional Clinical Marketing Manager บริษัท ฟูจิฟิล์ม เฮลท์แคร์ เอเชียแปซิฟิก จำกัด อธิบายว่า เทคโนโลยีนี้ถูกออกแบบมาให้เป็นเครื่องมือสนับสนุนแพทย์ในการตัดสินใจให้ง่ายและรวดเร็วขึ้น โดยเฉพาะในการตรวจคัดกรองมะเร็งปอดและมะเร็งเต้านม
เป้าหมายหลักคือการขยายขีดความสามารถ เพื่อให้นักรังสีเทคนิคในโรงพยาบาลท้องถิ่นได้รับการสนับสนุนด้านการวินิจฉัยโรคเทียบเท่ากับศูนย์การแพทย์ชั้นนำ ปัจจุบันผลลัพธ์ที่ประมวลผลผ่านระบบมีความแม่นยำมากกว่า 80% การนำเทคโนโลยีเข้ามาช่วยในกระบวนการทำงานสามารถลดภาระงานของบุคลากรลงได้ถึง 50% ซึ่งมีส่วนสำคัญในการบรรเทาความเหนื่อยล้าของบุคลากรในระบบสาธารณสุข
นอกจากนี้ ยังช่วยลดช่องว่างทางทักษะในการปฏิบัติงานจริงของบุคลากรที่มีประสบการณ์ไม่เท่ากัน โดยมีเครื่องมืออย่างกล้อง 3D สำหรับเครื่องซีทีสแกนและเอ็มอาร์ไอ ที่ช่วยจัดท่าทางของผู้ป่วยให้อยู่ในตำแหน่งที่เหมาะสม ทำให้บุคลากรทุกคนสามารถผลิตภาพถ่ายทางการแพทย์ที่มีคุณภาพดีและมีความเสถียร โดยใช้เวลาลดลงถึงครึ่งหนึ่งจากที่เคยใช้ในอดีต
แพลตฟอร์มระบบเปิดบนฐานข้อมูลคนเอเชีย
ประเด็นสำคัญที่มักถูกตั้งคำถามคือ ความสอดคล้องของฐานข้อมูลที่นำมาใช้สอนระบบกับสรีระของคนไทย เอสนุ ชี้แจงว่า ข้อมูลที่นำมาป้อนเข้าสู่ระบบนั้นดึงมาจากกลุ่มประชากรในภูมิภาคเอเชียเป็นส่วนใหญ่ เพื่อให้สอดรับกับสรีระที่แตกต่างกัน
ตัวอย่างที่ชัดเจนคือการสแกนเต้านม เนื่องจากโครงสร้างเต้านมของสตรีชาวเอเชียและอเมริกันมีความแตกต่างกัน จึงจำเป็นต้องใช้ฐานข้อมูลจากบริษัทพัฒนาในเอเชียโดยเฉพาะ นอกจากการใช้ข้อมูลที่เหมาะสมแล้ว บริษัทยังได้พัฒนาแพลตฟอร์มกลางซึ่งเปิดรับนักพัฒนาอิสระจากภายนอกให้เข้ามาเชื่อมต่อกับระบบการทำงานได้ ทำให้โรงพยาบาลสามารถนำข้อมูลมาป้อนเข้าแพลตฟอร์มกลางเพื่อวิเคราะห์และจัดลำดับความสำคัญของเคสผู้ป่วย ซึ่งช่วยเพิ่มประสิทธิภาพกระบวนการทำงานในโรงพยาบาลได้เป็นอย่างดี
นวัตกรรมที่สอดรับกับพื้นที่และลดความเหลื่อมล้ำ
เทคโนโลยีที่ดีต้องสอดคล้องกับสภาพการปฏิบัติงานจริง โรงพยาบาลของไทยหลายแห่งมีข้อจำกัดด้านพื้นที่ และมักมีเตียงผู้ป่วยวางชิดติดกัน อุปกรณ์ทางการแพทย์จึงถูกออกแบบให้มีขนาดกะทัดรัด สามารถเคลื่อนที่ได้ หรือเป็นลักษณะพกพา เพื่อให้สามารถสอดแทรกเข้าไปในพื้นที่แคบและเข้าถึงเตียงผู้ป่วยได้โดยตรง
เพื่อตอบโจทย์นี้ ฟูจิฟิล์มยังได้เปิดตัวผลิตภัณฑ์เรือธงสองรุ่นใหม่ในตลาดประเทศไทยเป็นครั้งแรก ได้แก่ FDR Visionary Suite และ FDR Go iQ โดย รัชกฤช เต็มบุญศักดิ์ หัวหน้าหน่วยธุรกิจทางการแพทย์และสุขภาพ ดูแลในส่วนเครื่องเอกซเรย์และไอที บริษัท ฟูจิฟิล์ม (ประเทศไทย) จำกัด เผยว่า FDR Visionary Suite คือระบบเอกซเรย์ดิจิทัลระดับไฮเอนด์ที่ให้ภาพคมชัดด้วยเทคโนโลยีเฉพาะ Irradiated Side Sampling (ISS) ของฟูจิฟิล์ม
โดยรุ่นอัปเกรดใหม่มาพร้อมฟีเจอร์กล้อง Live view ที่ช่วยยกระดับการดูแลผู้ป่วยและลดความเสี่ยงในการตรวจ ระบบ Motion Detection และ Last Image View จากฟีดถ่ายทอดสดช่วยลดการถ่ายภาพซ้ำ
ขณะที่ระบบจัดท่าอัตโนมัติที่ขับเคลื่อนด้วยเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์สำหรับการถ่ายภาพทรวงอก ช่วยเพิ่มความแม่นยำและประสิทธิภาพสำหรับแผนกรังสีวิทยาที่มีผู้ป่วยเป็นจำนวนมาก เทคโนโลยีนี้เข้ามาช่วยลดการถ่ายภาพซ้ำ ย่นระยะเวลาการตรวจ และสร้างประสบการณ์ที่ดีขึ้นสำหรับผู้ป่วยที่อาจกำลังเจ็บปวด หรือรู้สึกกังวล
นอกจากการพัฒนานวัตกรรมที่ตอบโจทย์พื้นที่ในโรงพยาบาลแล้ว บริษัทยังคำนึงถึงความปลอดภัยของบุคลากร โดยเลือกระบบที่ใช้รังสีในปริมาณต่ำแล้วใช้ซอฟต์แวร์เข้ามาช่วยปรับภาพให้ชัดเจนขึ้น โซ มารูโอะ ได้เสริมถึงมิติของการเข้าถึงการรักษาในพื้นที่ห่างไกล บริษัทยังได้นำเครื่องเอกซเรย์พกพาขนาดเล็กทำงานร่วมกับเทคโนโลยีลงพื้นที่ เพื่อคัดกรองวัณโรค สร้างการตรวจพบโรคตั้งแต่เนิ่น ๆ ในประเทศไทย และช่วยรักษาชีวิตของผู้คน พร้อมทั้งย้ำว่าเป้าหมายสำคัญคือการผสานพลังเทคโนโลยีในทุกขั้นตอน เพื่อลดภาระบุคลากรและสร้างระบบสุขภาพที่ช่วยให้ประชาชนเข้าถึงการดูแลที่มีคุณภาพได้อย่างแท้จริง
ผลลัพธ์ที่จับต้องได้เพื่อสร้างความเชื่อมั่น
ในมุมของการสร้างความเชื่อมั่นให้ผู้ป่วยชาวไทยที่อาจจะยังรอดูความแน่ใจก่อนยอมรับเทคโนโลยีใหม่ ๆ ทางแบรนด์มีวิธีการสื่อสารผ่านรูปแบบผลลัพธ์ที่เปลี่ยนไป จากอดีตที่ผู้ป่วยได้รับผลเอกซเรย์กลับบ้านเป็นแผ่นฟิล์ม ปัจจุบันได้เปลี่ยนเป็นข้อมูลรูปแบบดิจิทัลที่ระบุรายละเอียดอย่างชัดเจน ระบบจะแสดงผลให้ผู้ป่วยเห็นเป็นลำดับชั้นว่ามีความเสี่ยงจุดไหนบ้าง เพื่อให้แพทย์วินิจฉัยซ้ำอีกครั้ง แนวทางนี้จะช่วยให้ผู้ป่วยมองเห็นความสำคัญของการเฝ้าระวังโรค และทำให้เทคโนโลยีมีความน่าเชื่อถือมากขึ้น
ก้าวต่อไปของการวินิจฉัยโรคและทิศทางธุรกิจ
สำหรับทิศทางในอนาคต ระบบจะก้าวไปสู่การวินิจฉัยโรคแบบหลากหลายมิติ (Multimodal Diagnostic) การวิเคราะห์จะไม่พึ่งพาเพียงข้อมูลภาพถ่ายทางรังสีวิทยาเท่านั้น แต่จะนำข้อมูลพยาธิวิทยา ข้อมูลเวชระเบียนอิเล็กทรอนิกส์ และข้อมูลทางพันธุกรรมมาร่วมประมวลผลด้วย ในส่วนของการแข่งขันในตลาดเทคโนโลยีสุขภาพของไทยนั้นมีการแข่งขันที่สูงมาก โดยเฉพาะจากการเข้ามาของผู้เล่นหน้าใหม่จากประเทศจีนที่มีฟีเจอร์หลากหลาย
อย่างไรก็ตาม จุดแข็งที่แบรนด์เลือกใช้ในการแข่งขันคือเรื่องของสมรรถนะและความคงทนทานของระบบ รวมถึงความน่าเชื่อถือจากการอยู่ในตลาดมาอย่างยาวนาน สำหรับปีนี้ บริษัทได้ตั้งเป้าหมายการเติบโตไว้ที่ 15% ภายใต้ความท้าทายที่ต้องประเมินสถานการณ์อย่างใกล้ชิด ทั้งปัจจัยด้านการเมืองในประเทศและสถานการณ์สงครามที่อาจส่งผลกระทบต่อเศรษฐกิจในภาพรวม
ตลาดเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ด้านการแพทย์ระดับโลกมีแนวโน้มเติบโตอย่างก้าวกระโดดจาก 36,670 ล้านดอลลาร์สหรัฐในปี 2568 สู่ระดับ 505,590 ล้านดอลลาร์สหรัฐในปี 2576 ซึ่งในส่วนของฟูจิฟิล์มได้นำ AI เข้ามาใช้ในผลิตภัณฑ์มากว่า 10 ปี และยังพัฒนาต่อเนื่องไปข้างหน้า โดยมีฮาร์ดแวร์เป็นตัวหลัก ใช้ซอฟต์แวร์และ AI ช่วยทำให้ชิ้นงานออกมามีประสิทธิภาพ ความแม่นยำเพิ่มขึ้นเอื้อประโยชน์ต่อบุคลากรทางการแพทย์นำผลไปวิเคราะห์ร่องรอยโรคต่อ
