Share on
×

Share

ควอนตัมถึงไหนแล้ว ทำไมธุรกิจไทยต้องเตรียมพร้อม

ควอนตัมถึงไหนแล้ว ทำไมธุรกิจไทยต้องเตรียมพร้อม

แยกความก้าวหน้าจริงออกจากกระแสควอนตัม พร้อมสำรวจโจทย์วิจัย SCBX–จุฬาฯ และแนวทางเตรียมองค์กร ในวันที่ประโยชน์ทางธุรกิจยังต้องพิสูจน์

ข่าวความก้าวหน้าของควอนตัมคอมพิวเตอร์มักมาพร้อมตัวเลขที่ชวนตื่นเต้น ทั้งจำนวนคิวบิตและประสิทธิภาพที่เพิ่มขึ้น แต่ตัวเลขเหล่านี้บอกอะไรกับภาคธุรกิจได้บ้าง เครื่องที่มีคิวบิตมากกว่าอาจยังคำนวณผิดพลาดจนทำงานไม่สำเร็จ ขณะที่ผลทดลองที่ดีขึ้นก็ต้องตรวจสอบว่าเปรียบเทียบกับวิธีเดิมที่ดีที่สุดแล้วหรือยัง การทำความเข้าใจควอนตัมจึงต้องอ่านให้ลึกกว่าคำประกาศ เพื่อแยกให้ออกว่าความก้าวหน้าใดมีหลักฐานรองรับ และเรื่องใดยังต้องศึกษาก่อนนำมาตัดสินใจลงทุน

ขณะเดียวกัน การเตรียมตัวต้องตั้งอยู่บนความเข้าใจข้อจำกัด ผลทดลองที่ดีขึ้นในปัญหาขนาดเล็กยังไม่เพียงพอจะยืนยันว่าควอนตัมสร้างประโยชน์ทางธุรกิจได้แล้ว เช่นเดียวกับจำนวนคิวบิตที่เพิ่มขึ้น ซึ่งต้องพิจารณาความถูกต้องและความน่าเชื่อถือของการคำนวณประกอบด้วย องค์กรจึงต้องแยกให้ออกระหว่างความก้าวหน้าทางวิทยาศาสตร์ ผลการทดลองที่น่าศึกษาต่อ และหลักฐานที่แสดงว่าทำงานได้ดีกว่าวิธีเดิม เพื่อให้การตัดสินใจลงทุนสอดคล้องกับความสามารถของเทคโนโลยี

ดร.ศุภณัฐ ธนศิลป์ ภาควิชาฟิสิกส์ คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ชวนตรวจสอบความก้าวหน้าของควอนตัมผ่านการบรรยาย “Signal vs. Hype: Where Quantum Really Stands” ในงานเปิดตัวรายงาน SCBX Quantum Outlook 2026 โดยอธิบายตั้งแต่ความเข้าใจที่คลาดเคลื่อนเกี่ยวกับการทำงานของเครื่อง วิธีประเมินผลทดลอง ไปจนถึงข้อจำกัดของการนำไปใช้ในอุตสาหกรรม พร้อมเสนอให้ธุรกิจทำงานร่วมกับนักวิจัยเพื่อค้นหาว่าปัญหาใดเหมาะกับควอนตัม และทดสอบประโยชน์เทียบกับวิธีที่ดีที่สุดในปัจจุบัน

ควอนตัมถึงไหนแล้ว อะไรยังต้องพิสูจน์

ควอนตัมคอมพิวเตอร์ไม่ได้ทำให้การประมวลผลทุกประเภทเร็วขึ้น และไม่ได้แก้ได้ทุกปัญหา หากเปรียบคอมพิวเตอร์แบบดั้งเดิมกับการเล่นหมากฮอส ควอนตัมคอมพิวเตอร์ก็คล้ายการเล่นหมากรุก แม้กระดานจะมีลักษณะใกล้เคียงกัน แต่กติกาและวิธีเดินต่างกัน ความชำนาญจากเกมเดิมจึงนำมาใช้กับอีกเกมไม่ได้ทั้งหมด เช่นเดียวกับการคำนวณแบบควอนตัม ที่อาศัยหลักฟิสิกส์ต่างจากคอมพิวเตอร์ทั่วไป นักวิจัยต้องออกแบบวิธีแก้ให้เหมาะกับโครงสร้างของปัญหา ความแตกต่างนี้อาจช่วยได้มากในบางงาน ขณะที่บางงานอาจไม่ได้ประโยชน์เพิ่มขึ้น

คำอธิบายที่ว่า ควอนตัมสามารถลองทุกคำตอบพร้อมกัน แล้วเลือกคำตอบที่ดีที่สุด ยังขาดรายละเอียดสำคัญ เพราะการวัดผลแต่ละครั้งให้ผลลัพธ์ออกมาเพียงคำตอบเดียว การออกแบบอัลกอริทึมจึงต้องอาศัยการแทรกสอดของสถานะควอนตัม เพื่อลดโอกาสได้คำตอบที่ไม่ต้องการ และเพิ่มโอกาสได้คำตอบที่ต้องการ ขั้นตอนนี้เป็นงานยากที่ต้องใช้ความเชี่ยวชาญ การมีเครื่องพร้อมใช้งานจึงยังไม่เพียงพอ ต้องศึกษาด้วยว่าปัญหาที่ต้องการแก้ สามารถใช้ประโยชน์จากวิธีคำนวณนี้ได้อย่างไร และต้องมีเงื่อนไขใดรองรับ

ก่อนเชื่อข่าวว่าควอนตัมช่วยเพิ่มความแม่นยำหรือประสิทธิภาพ จึงควรพิจารณา 4 คำถามให้ครบ ผลลัพธ์ดีขึ้นในปัญหาใดและวัดอย่างไร เปรียบเทียบกับวิธีประมวลผลแบบดั้งเดิมที่ดีที่สุดแล้วหรือยัง ส่วนควอนตัมเป็นเหตุให้ผลลัพธ์ดีขึ้นจริงหรือมีปัจจัยอื่นที่ให้ผลเช่นเดียวกัน และมีผู้ตรวจสอบหรือทดลองซ้ำแล้วเพียงใด คำถามเหล่านี้ช่วยให้เห็นขอบเขตของผลการศึกษา โดยเฉพาะการทดลองที่ใช้ข้อมูลบางชุดหรือปัญหาขนาดเล็ก เพราะการนำงานไปรันบนเครื่องควอนตัมได้สำเร็จยังไม่เท่ากับพิสูจน์ว่าทำได้ดีกว่าคอมพิวเตอร์ทั่วไป

การประเมินฮาร์ดแวร์ ก็ต้องมองมากกว่าจำนวนคิวบิต ซึ่งเป็นหน่วยพื้นฐานของการประมวลผลควอนตัม เพราะคิวบิตไวต่อสิ่งรบกวน และการคำนวณอาจเกิดข้อผิดพลาดได้ เครื่องที่มีคิวบิตจำนวนมากจึงต้องมีความสามารถควบคุมข้อผิดพลาดด้วย ตัวชี้วัดที่ควรติดตามประกอบกัน คืออัตราความผิดพลาดในแต่ละขั้นตอน ความสามารถในการแก้ไขข้อผิดพลาด และจำนวนขั้นตอนการคำนวณที่ทำต่อเนื่องได้อย่างถูกต้อง รวมถึงคิวบิตเชิงตรรกะ ซึ่งอาศัยคิวบิตกายภาพหลายตัวทำงานร่วมกับกระบวนการแก้ไขข้อผิดพลาด เพื่อให้ระบบคำนวณได้อย่างน่าเชื่อถือขึ้น

สำหรับการประยุกต์ใช้ด้านการเงิน พลังงาน ปัญญาประดิษฐ์ และการหาคำตอบที่เหมาะสมภายใต้เงื่อนไขจำนวนมาก ยังมีแนวคิดที่น่าศึกษาต่อ แต่ต้องพิสูจน์เป็นรายปัญหา ว่าได้ประโยชน์เพิ่มจากวิธีเดิมอย่างไร ตัวอย่างขนาดเล็กอาจมีคุณค่าในการเรียนรู้และพัฒนาอัลกอริทึม ขณะที่การยืนยันความได้เปรียบทางควอนตัมต้องอาศัยหลักฐานเปรียบเทียบที่หนักแน่นกว่า การประเมินความก้าวหน้า จึงต้องพิจารณาทั้งลักษณะปัญหา ขนาดของงาน และคุณภาพของผลลัพธ์ ก่อนสรุปว่าจะนำไปเปลี่ยนวิธีทำงานของธุรกิจได้เพียงใด

จากงานวิจัยสู่โจทย์ธุรกิจ

ช่องว่างสำคัญของการประยุกต์ใช้ควอนตัม อยู่ระหว่างความรู้ทางวิทยาศาสตร์ กับความเข้าใจปัญหาในอุตสาหกรรม นักวิจัยรู้ว่า อัลกอริทึมควอนตัมใช้แก้ปัญหาทางคณิตศาสตร์แบบใดได้ แต่ยังต้องเรียนรู้ว่าโจทย์จริงของธุรกิจมีโครงสร้างและข้อจำกัดอย่างไร ขณะที่ภาคธุรกิจรู้ว่า งานส่วนใดมีต้นทุนสูงหรือวิธีปัจจุบันยังให้คำตอบได้ไม่ดีพอ แต่ยังต้องอาศัยผู้เชี่ยวชาญ ช่วยแปลงปัญหาให้เหมาะกับการศึกษาเชิงควอนตัม การค้นหาประโยชน์ จึงต้องเริ่มจากการแลกเปลี่ยนความรู้และทำความเข้าใจโจทย์ร่วมกัน

แนวทางเริ่มต้น คือทดลองกรณีใช้งานพื้นฐานเพื่อให้ทีมเข้าใจวิธีคิด ก่อนขยับไปสู่งานวิจัยที่ลึกขึ้นร่วมกับภาควิชาการ กระบวนการนี้ต้องใช้เวลา เพราะยังต้องค้นหาว่า ปัญหาใดเหมาะกับควอนตัมและต้องมีเงื่อนไขอะไรจึงจะได้ผลดีกว่าวิธีเดิม องค์กรจึงต้องยอมรับความไม่แน่นอนของงานวิจัย พร้อมกำหนดวิธีทดสอบที่ตรวจสอบได้ การทดลองขนาดเล็กช่วยสร้างความเข้าใจได้ แต่ไม่ควรถูกนำไปอ้างว่าองค์กรได้รับความได้เปรียบจากควอนตัมแล้ว หากยังไม่มีผลเปรียบเทียบรองรับ

ความร่วมมือระหว่าง SCBX กับจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย และศูนย์สยามควอนตัมสแควร์ เป็นตัวอย่างของการนำปัญหาธุรกิจมาเป็นจุดตั้งต้นของงานวิจัย โดยเริ่มทำงานร่วมกันตั้งแต่เดือนพฤษภาคม 2569 และเลือกศึกษา 2 โจทย์ คือการจัดพอร์ตการลงทุนและการตรวจจับการทุจริต สำหรับงานจัดพอร์ต ทีมวิจัยร่วมกับ SCB Asset Management ออกแบบแนวทางที่รักษาเงื่อนไขด้านงบประมาณให้อยู่ในกระบวนการคำนวณ และส่งบทความวิจัยให้วารสารพิจารณาแล้ว ส่วนงานตรวจจับการทุจริตมุ่งศึกษาการค้นหาวงจรการเคลื่อนย้ายเงินที่อาจเกี่ยวข้องกับการฟอกเงิน โดยตั้งเป้าจัดทำบทความช่วงกลางปี 2027

อย่างไรก็ตาม สไลด์นำเสนอระบุชัดว่า ผลงานเหล่านี้ยังไม่ใช่การแสดงว่าควอนตัมคอมพิวเตอร์เอาชนะคอมพิวเตอร์แบบดั้งเดิม แต่เป็นการนำปัญหาของธนาคารมาออกแบบเป็นโจทย์สำหรับวิธีคำนวณแบบควอนตัม จึงยังไม่ควรตีความว่าการจัดพอร์ตให้ผลตอบแทนสูงขึ้นหรือระบบตรวจจับทุจริตทำงานได้ดีกว่าเดิมแล้ว ข่าวประชาสัมพันธ์ยังระบุถึงการทดสอบแนวคิดเทียบกับวิธีประมวลผลแบบดั้งเดิมที่ดีที่สุด เพื่อประเมินประโยชน์ที่แท้จริงและเตรียมต่อยอดเมื่อฮาร์ดแวร์มีขีดความสามารถเพียงพอ

ทำไมความปลอดภัยข้อมูลต้องเริ่มก่อน

แม้ประโยชน์ทางธุรกิจหลายด้านยังต้องศึกษา แต่ความปลอดภัยข้อมูลมีเหตุผลที่ต้องเตรียมล่วงหน้า รายงาน SCBX Quantum Outlook 2026 อธิบายความเสี่ยงที่ผู้ไม่หวังดีอาจขโมยข้อมูลที่เข้ารหัสในปัจจุบันไปเก็บไว้ แล้วนำมาถอดรหัสในอนาคตเมื่อมีควอนตัมคอมพิวเตอร์ที่มีขีดความสามารถเพียงพอ หรือที่เรียกว่า Harvest Now, Decrypt Later ข้อมูลที่ต้องรักษาความลับเป็นเวลานานจึงต้องได้รับการพิจารณาตั้งแต่วันนี้ ขณะเดียวกัน การสำรวจและเปลี่ยนระบบเข้ารหัสภายในองค์กรขนาดใหญ่ต้องใช้เวลา จึงจำเป็นต้องวางแผนก่อนที่ความเสี่ยงดังกล่าวจะเกิดขึ้นจริง

การเข้ารหัสหลังยุคควอนตัม หรือ Post-Quantum Cryptography อาศัยปัญหาที่คาดว่าควอนตัมคอมพิวเตอร์จะไม่สามารถถอดได้อย่างมีประสิทธิภาพ การเตรียมตัวจึงเริ่มจากการสำรวจว่าองค์กรใช้ระบบเข้ารหัสที่ใดบ้าง ข้อมูลใดต้องรักษาความลับระยะยาว และระบบใดควรได้รับการปรับปรุงก่อน สำหรับ SCBX ระบุว่า ได้เริ่มเปลี่ยนผ่านสู่ระบบความปลอดภัย ที่รองรับยุคควอนตัมสำหรับระบบที่ดูแลข้อมูลลูกค้าและการชำระเงินแล้ว โดยแนวทางในสไลด์เริ่มจากการสำรวจ ตามด้วยการทดลองและการเปลี่ยนผ่าน ซึ่งต้องดำเนินการอย่างเป็นลำดับ

ธุรกิจไทยควรเตรียมพร้อมอย่างไร

รายงานเสนอแนวทางเตรียมองค์กร 5 ด้าน โดยเริ่มจาก เลือกปัญหาธุรกิจที่ซับซ้อน 2–3 เรื่องซึ่งวิธีปัจจุบันยังให้ได้เพียงคำตอบประมาณการ ควบคู่กับสำรวจระบบเข้ารหัสและจัดลำดับความสำคัญของข้อมูลที่ต้องปกป้องระยะยาว จากนั้นจึงพัฒนาทักษะให้วิศวกรและนักวิทยาศาสตร์ข้อมูล สร้างความร่วมมือกับมหาวิทยาลัย ผู้ให้บริการคลาวด์ และภาคอุตสาหกรรม รวมถึงติดตามความก้าวหน้าจากความน่าเชื่อถือของเครื่อง การแก้ไขข้อผิดพลาด และผลที่ผ่านการตรวจสอบอย่างเป็นอิสระ แนวทางเหล่านี้เปิดให้องค์กรเริ่มเรียนรู้และทดลองได้โดยไม่จำเป็นต้องเป็นเจ้าของฮาร์ดแวร์เอง

สิ่งที่ธุรกิจต้องสร้าง จึงครอบคลุมทั้งความเข้าใจปัญหา บุคลากรที่ทำงานร่วมกับนักวิจัยได้ และวิธีประเมินผลที่เทียบกับสิ่งที่องค์กรทำได้อยู่แล้ว การลงมือศึกษาในวันนี้ ต้องเปิดทางให้ค้นพบทั้งประโยชน์และข้อจำกัด เพราะยังมีคำถามอีกมากว่า ควอนตัมจะเหมาะกับงานใด และสร้างผลลัพธ์ที่ดีกว่าได้ภายใต้เงื่อนไขใด ความรู้จากการทดลอง จะช่วยให้องค์กรติดตามความก้าวหน้าได้อย่างเข้าใจ และมีข้อมูลประกอบการตัดสินใจเมื่อเทคโนโลยีพัฒนาไปถึงจุดที่ตอบโจทย์ธุรกิจของตน

ดาวน์โหลด SCBX Quantum Outlook 2026: The Unfiltered Truth of Quantum ฉบับเต็มได้ ที่นี่

ข่าวอื่น ๆ ที่น่าสนใจ

ครม. เห็นชอบมาตรฐาน Data Center คุมน้ำ–ไฟ ชูประโยชน์ต่อไทย

SCBX เตรียมรับควอนตัม ปกป้องข้อมูลควบคู่วิจัยโจทย์การเงิน

×

Share

ผู้เขียน

Sona Satta Avatar