ควอนตัมคอมพิวเตอร์จะสร้างความได้เปรียบให้ธุรกิจไทยได้เพียงใด ขึ้นอยู่กับว่าองค์กรนำมาแก้ปัญหาอะไร และพิสูจน์ประโยชน์ได้อย่างไร ก่อนตัดสินใจลงทุน ธุรกิจจึงต้องรู้ว่าเครื่องมือที่ใช้อยู่มีข้อจำกัดตรงไหน แล้วทดสอบว่าการนำควอนตัมเข้ามาช่วยให้ผลดีขึ้นและคุ้มค่าหรือไม่ ขณะเดียวกันองค์กรต้องพัฒนาคนให้พร้อมเรียนรู้ ทดลอง และนำความรู้ไปใช้งาน เพราะทั้งโจทย์ที่ชัดเจน ผลการทดสอบที่ตรวจสอบได้ และบุคลากรที่มีความสามารถ ล้วนเป็นพื้นฐานสำคัญในการเปลี่ยนความก้าวหน้าของเทคโนโลยีให้เกิดประโยชน์ทางธุรกิจ
ในเวทีเสวนา “Quantum Reality: From Supremacy to Utility – and Race for Real Advantage” ผู้ร่วมเสวนาจาก IBM ทรู และภาควิชาการ แลกเปลี่ยนมุมมองถึงการนำควอนตัมมาใช้ให้เกิดประโยชน์ ตั้งแต่การเลือกปัญหา การพิสูจน์ประสิทธิภาพและความคุ้มค่า ไปจนถึงการสร้างคนและสนับสนุนงานวิจัย โดยมี ดร.ทุตานนท์ สินธุประสิทธิ์ หัวหน้าฝ่ายวิจัยและพัฒนา SCBX เป็นผู้ดำเนินรายการ การสนทนาชี้ให้เห็นความเชื่อมโยงระหว่างการเตรียมพร้อมขององค์กรกับโอกาสที่ประเทศไทยจะสร้างความรู้และนวัตกรรมของตนเอง
เริ่มจากโจทย์ธุรกิจและข้อจำกัดของวิธีเดิม
อโณทัย เวทยากร กรรมการผู้จัดการใหญ่ บริษัท ไอบีเอ็ม ประเทศไทย จำกัด กล่าวว่า องค์กรควรเริ่มจากการสำรวจปัญหาของตนเอง และพิจารณาว่าเทคโนโลยีในมือแก้ปัญหาได้ถึงระดับใด หากหน่วยประมวลผลกราฟิก หรือ GPU ระบบประมวลผลสมรรถนะสูง หรือ HPC รวมถึงวิธีคำนวณแบบเดิมยังตอบโจทย์ได้ ก็ควรใช้ประโยชน์จากเครื่องมือเหล่านั้นให้เต็มที่ เมื่อพบข้อจำกัดที่ทำให้แก้ปัญหาต่อได้ยาก จึงค่อยแบ่งบุคลากรและงบประมาณส่วนหนึ่งมาศึกษาควอนตัมอย่างจริงจัง โดยมีผลจากวิธีเดิมเป็นข้อมูลสำหรับเปรียบเทียบ
แนวทางการทดลองสามารถนำควอนตัมมาทำงานร่วมกับการคำนวณแบบเดิมได้ เริ่มจากปรับปรุงวิธีเดิมให้มีประสิทธิภาพ แล้วเพิ่มส่วนของควอนตัมเข้าไปในขั้นตอนที่ต้องการศึกษา จากนั้นจึงเปรียบเทียบผลภายใต้เงื่อนไขที่สอดคล้องกัน องค์กรต้องเข้าใจว่าส่วนที่เพิ่มเข้าไปทำหน้าที่อะไร และส่งผลต่อคำตอบอย่างไร เพื่อให้ประเมินได้ว่าควอนตัมช่วยแก้ข้อจำกัดของงานนั้นตรงไหน และมีเหตุผลเพียงพอที่จะศึกษาหรือลงทุนต่อหรือไม่
การตรวจสอบยังต้องครอบคลุมถึงการนำส่วนของควอนตัมออก แล้วใช้วิธีคำนวณแบบเดิมที่ปรับปรุงแล้วเข้าไปแทน เพื่อดูว่าผลเปลี่ยนไปอย่างไร ขั้นตอนนี้ช่วยให้พิจารณาได้ว่าประสิทธิภาพที่เพิ่มขึ้นมาจากส่วนใด โดยอาศัยความร่วมมือระหว่างองค์กรเจ้าของปัญหา ผู้พัฒนาเทคโนโลยี และผู้เชี่ยวชาญอิสระ องค์กรต้องมีปัญหาและความต้องการชัดเจน ผู้พัฒนาร่วมทดสอบด้วยข้อมูลและวิธีการที่ตกลงกัน ส่วนผู้เชี่ยวชาญที่เป็นกลางช่วยตรวจสอบความน่าเชื่อถือของผล ก่อนนำไปสู่ข้อสรุปเรื่องประโยชน์ในการใช้งานจริง
พิสูจน์ความได้เปรียบให้ถึงความคุ้มค่า
ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.ธิปรัชต์ โชติบุตร อาจารย์ประจำภาควิชาฟิสิกส์ คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย กล่าวว่า การเลือกโจทย์ต้องพิจารณาลักษณะของปัญหาและวิธีคำนวณที่จะนำมาใช้ การจำลองสารเคมีและการออกแบบยาเป็นตัวอย่างของงานที่เกี่ยวข้องกับโครงสร้างและพฤติกรรมของระบบขนาดเล็ก จึงนำมาศึกษาความเหมาะสมกับการคำนวณควอนตัมได้ ส่วนโจทย์การหาทางเลือกที่เหมาะสมที่สุด หรือ Optimization ยังต้องศึกษาและทดสอบอย่างรอบคอบว่า จะออกแบบวิธีคำนวณให้เข้ากับปัญหาอย่างไร และควอนตัมช่วยให้ได้ผลดีขึ้นจริงเพียงใด
การประเมินต้องเปรียบเทียบวิธีที่ดีที่สุดของแต่ละแนวทาง หากยังพัฒนาวิธีคำนวณแบบเดิมได้ไม่เต็มที่ ผลที่ได้ก็อาจยังไม่เพียงพอ ที่จะสรุปว่าควอนตัมมีความได้เปรียบ ความเข้าใจการคำนวณแบบเดิมจึงเป็นพื้นฐานสำคัญของการศึกษาควอนตัมด้วย เพราะช่วยให้เลือกวิธีทดสอบได้เหมาะสม และตรวจสอบผลได้รอบคอบ องค์กรต้องรู้ว่าผลที่นำมาเปรียบเทียบมาจากวิธีใด และแต่ละวิธีได้รับการปรับปรุงมากน้อยเพียงใด จึงจะอธิบายความแตกต่างที่พบได้อย่างมีเหตุผล
เมื่อผลการคำนวณดีขึ้นแล้ว ยังต้องพิจารณาต่อว่ามีคุณค่าต่อธุรกิจเท่าใด โดยในเวทีมีการยกตัวอย่างสมมติถึงการเพิ่มประสิทธิภาพ 0.1% ในงานมูลค่า 100 ล้านบาทต่อปี เทียบกับงานมูลค่า 10,000 ล้านบาทขึ้นไป ซึ่งอาจให้ความคุ้มค่าต่างกัน แม้ประสิทธิภาพจะเพิ่มขึ้นในสัดส่วนเดียวกัน แต่ขนาดของงานทำให้ประโยชน์ที่ได้รับแตกต่างกัน การตัดสินใจลงทุนจึงต้องเชื่อมผลด้านการคำนวณเข้ากับมูลค่าของปัญหา เพื่อประเมินว่าผลที่ดีขึ้นมากพอกับการนำเทคโนโลยีมาใช้หรือไม่
หลักคิดนี้ใช้กับการเลือกวิธีเข้าถึงเครื่องมือด้วย การใช้งานผ่านคลาวด์ต้องประเมินทั้งความคุ้มค่าและความพร้อมของบุคลากร ส่วนการมีเครื่องเพื่อการศึกษา และฝึกปฏิบัติมีบทบาทต่อการสร้างประสบการณ์และความเข้าใจระบบ การลงทุนจึงต้องมีวัตถุประสงค์ชัดเจนว่า ต้องการเรียนรู้การทำงานของเครื่อง พัฒนาคน หรือนำไปแก้โจทย์ธุรกิจ เพราะเป้าหมายแต่ละด้านมีผลต่อการเลือกทรัพยากรและวิธีประเมินประโยชน์ที่ได้รับ
สร้างคนให้พร้อมใช้และพัฒนาเทคโนโลยี
เอกราช ปัญจวีณิน หัวหน้าสายงานวิจัยและนวัตกรรม บริษัท ทรู คอร์ปอเรชั่น จำกัด (มหาชน) กล่าวว่า การเตรียมพร้อมรับเทคโนโลยีใหม่ต้องให้ความสำคัญกับบุคลากร กระบวนการขับเคลื่อนนวัตกรรม ทีมที่ปรับตัวได้ และความร่วมมือกับภาคส่วนอื่น องค์กรต้องช่วยให้คนมีทักษะเพียงพอที่จะเรียนรู้และทดลอง พร้อมมีกระบวนการนำแนวคิดไปพัฒนาต่ออย่างต่อเนื่อง เพราะการใช้เทคโนโลยีแก้ปัญหาธุรกิจต้องอาศัยทั้งความรู้ เครื่องมือ และประสบการณ์จากผู้ที่มีความเชี่ยวชาญต่างกัน
การเรียนรู้ควรเริ่มจากพื้นฐาน ต่อด้วยการฝึกใช้เครื่องมือให้ถูกต้อง แล้วจึงนำไปประยุกต์กับโจทย์ของแต่ละอุตสาหกรรม โดยเปิดโอกาสให้ผู้เรียนลงมือทำและแลกเปลี่ยนประสบการณ์ร่วมกัน ในเวทียังมีการกล่าวถึงการเข้าถึงควอนตัมคอมพิวเตอร์จริง นอกเหนือจากการเรียนผ่านระบบจำลอง เพื่อให้ผู้เรียนได้ฝึกใช้เครื่องมือและมีประสบการณ์จากการทดลอง การพัฒนาคนจึงต้องเชื่อมความเข้าใจหลักการเข้ากับการใช้งาน เพื่อให้มองเห็นว่าจะนำความรู้ไปศึกษาปัญหาที่เกี่ยวข้องกับงานของตนเองได้อย่างไร
กระบวนการสร้างนวัตกรรม ควรเชื่อมกับการทำงานขององค์กรอย่างต่อเนื่องด้วย เนื่องจากเทคโนโลยีเปลี่ยนแปลงเร็วและเข้ามาเกี่ยวข้องกับธุรกิจมากขึ้น ส่วนธุรกิจขนาดกลางและขนาดย่อมอาจเริ่มจากการใช้เครื่องมือและทรัพยากรร่วมกัน รวมถึงแบ่งปันความรู้ เพื่อเพิ่มโอกาสในการเรียนรู้และทดลอง แต่ต้องพิจารณาบริบทของแต่ละธุรกิจประกอบด้วย เพราะผู้ประกอบการมีความต้องการและข้อจำกัดแตกต่างกัน ความร่วมมือจึงควรช่วยให้แต่ละฝ่ายเข้าถึงทรัพยากรที่เหมาะกับปัญหาของตนเอง
การสร้างคนยังต้องเชื่อมไปถึงโอกาสในการทำงานหลังจากมีความรู้แล้ว ผศ.ดร.ธิปรัชต์ โกล่าวว่า นักวิจัยต้องได้รับทรัพยากร เวลา และแรงจูงใจที่เหมาะสม โดยเฉพาะการศึกษาปัญหาที่ยังไม่มีใครหาคำตอบได้ ผู้บริหารจึงมีบทบาทในการสนับสนุนให้คนที่มีความสามารถทำวิจัยอย่างต่อเนื่อง หากพัฒนาบุคลากรขึ้นมาแล้วแต่ไม่มีทรัพยากรให้ทำงาน โอกาสสร้างผลงานก็เกิดขึ้นได้ยาก การเตรียมคนจึงต้องครอบคลุมทั้งการเรียนรู้ โจทย์วิจัย และเงื่อนไขที่ทำให้ใช้ความสามารถต่อได้
ต่อยอดควอนตัมสู่ความสามารถของไทย
อโณทัย กล่าวว่า ประเทศไทยมีโอกาสสร้างคุณค่าจากองค์ความรู้ ความเชี่ยวชาญ และนวัตกรรมที่นำไปใช้ได้จริง ทั้งการพัฒนาอัลกอริทึม แอปพลิเคชัน และการเชื่อมงานวิจัยไปสู่ผลิตภัณฑ์ ความสามารถเหล่านี้ช่วยให้ไทยสร้างทรัพย์สินทางปัญญาและมีส่วนร่วมในการพัฒนาเทคโนโลยีได้ ประเทศจึงต้องพิจารณาว่าจะพัฒนาความรู้ด้านใดให้ลึกขึ้น และนำความรู้นั้นไปสร้างประโยชน์ให้ภาคธุรกิจและอุตสาหกรรมอย่างไร เพื่อให้เกิดผลงานที่ต่อยอดได้จากความสามารถของตนเอง
การไปถึงจุดนั้นต้องเชื่อมความรู้ เครื่องมือ และปัญหาจากการใช้งานจริงเข้าด้วยกัน ความร่วมมือระหว่างภาคธุรกิจ มหาวิทยาลัย นักวิจัย และผู้พัฒนาเทคโนโลยีจึงมีความสำคัญ ตั้งแต่การเปิดโอกาสให้คนเข้ามาเรียนรู้ การนำโจทย์มาทดลองร่วมกัน ไปจนถึงการสนับสนุนทรัพยากรให้ทำงานต่อเนื่อง เมื่อการพัฒนาคนมีทั้งโจทย์และโอกาสใช้งาน ความรู้ที่สะสมก็มีโอกาสเติบโตเป็นความเชี่ยวชาญ และผลงานวิจัยที่นำไปใช้ประโยชน์ได้มากขึ้น
สำหรับธุรกิจไทย การเริ่มต้นด้านควอนตัมทำได้จากการเลือกปัญหาที่สำคัญ ใช้วิธีคำนวณเดิมให้เต็มความสามารถ และทดลองแนวทางใหม่โดยมีผลเปรียบเทียบที่ตรวจสอบได้ ประสบการณ์จากการทำงานจะช่วยให้องค์กรรู้ชัดขึ้นว่าควอนตัมเหมาะกับงานส่วนใด และประโยชน์ที่ได้รับคุ้มค่าต่อการลงทุนเพียงใด เมื่อการเรียนรู้นี้ดำเนินควบคู่กับการสร้างคน และสนับสนุนงานวิจัยอย่างต่อเนื่อง ก็จะช่วยให้ไทยสะสมความสามารถสำหรับพัฒนาผลงานและนวัตกรรมของตนเอง
ดาวน์โหลด SCBX Quantum Outlook 2026: The Unfiltered Truth of Quantum ฉบับเต็มได้ ที่นี่
ข่าวอื่น ๆ ที่น่าสนใจ
SCBX เปิดผลศึกษาควอนตัม สำรวจโอกาสธุรกิจและความเสี่ยงข้อมูล
ครม. เห็นชอบมาตรฐาน Data Center คุมน้ำ–ไฟ ชูประโยชน์ต่อไทย
