TH | EN
TH | EN
หน้าแรก Columnist เมื่อ “ปีศาจ” กลายเป็นมรดกภาพยนตร์ของชาติ

เมื่อ “ปีศาจ” กลายเป็นมรดกภาพยนตร์ของชาติ

กล่าวกันว่าบทประพันธ์เรื่องนี้มาก่อนกาล เพราะพูดถึงพลังของคนหนุ่มสาวที่มีบทบาทต่อการเปลี่ยนแปลงสังคมก่อนจะเกิดเหตุการณ์ 14 ตุลาคม 2516 เป็นเวลา 20 ปี ครั้นนำมาสร้างเป็นภาพยนตร์เมื่อ 40 ปีก่อน แม้ไม่ประสบความสำเร็จในด้านผู้ชมเหมือนตอนเป็นหนังสือ แต่มีคุณค่าจนได้รับการขึ้นทะเบียนมรดกภาพยนตร์ของชาติในปีนี้

นวนิยายเรื่อง “ปีศาจ” เป็นผลงานประพันธ์ชิ้นเอกของ เสนีย์ เสาวพงศ์ นักเขียนชื่อดังในอดีตซึ่งได้รับการเชิดชูเกียรติรางวัลศรีบูรพาคนแรก ในปี พ.ศ.2531 และได้รับการยกย่องเป็นศิลปินแห่งชาติ สาขาวรรณศิลป์ ประจำปี พ.ศ.2533 โดยประพันธ์งานนี้ไว้ตั้งแต่ปี พ.ศ.2496 และจัดพิมพ์เป็นเล่มในปี พ.ศ.2500 ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่เมืองไทยกำลังก้าวเข้าสู่การเมืองแบบเผด็จการทหารเต็มตัว ทำให้ผลงานต้องเงียบหายไปนานนับสิบปี

ต่อมามีการจัดพิมพ์ใหม่ในช่วงก่อนเกิดเหตุการณ์ 14 ตุลาคม 2516 เล็กน้อย และกลายเป็นแรงบันดาลใจให้แก่หนุ่มสาวยุคนั้น โดยเฉพาะในช่วงประชาธิปไตยเบ่งบานระหว่างปี พ.ศ.2517 – พ.ศ.2519 นวนิยายเรื่องนี้ได้รับความนิยมขึ้นมาอย่างมาก มีการจัดพิมพ์ซ้ำอีกหลายครั้ง

สำหรับนักอ่านที่ชื่นชอบวรรณกรรมแนวสะท้อนปัญหาสังคมจะรู้จักงานเขียนเรื่องนี้ดี เพราะมันมีอิทธิพลต่อนักอ่านจำนวนมากตลอดช่วงหลายสิบปีที่ผ่านมา เนื่องจากมีเนื้อหาที่ปลุกมโนสำนึกในเรื่องการต่อสู้เพื่อความยุติธรรม การปกป้องช่วยเหลือผู้ที่ถูกเอารัดเอาเปรียบในสังคม และการแสวงหาเสรีภาพของคนหนุ่มสาว 

แต่ประเด็นที่ถูกหยิบยกมากล่าวถึงกันมากที่สุดคือ เนื้อหาที่สะท้อนสภาพสังคมไทยที่กำลังเผชิญความเปลี่ยนแปลงทำให้เกิดการปะทะกันระหว่างค่านิยมเก่ากับแนวคิดสมัยใหม่ที่ให้คุณค่ากับความเท่าเทียมของมนุษย์ โดยผ่านเรื่องราวความรักที่ถูกกีดกันของ “สาย สีมา” ทนายหนุ่มที่มีพื้นเพจากลูกชาวนา กับ “รัชนี” ลูกสาวของท่านเจ้าคุณจากครอบครัวสูงศักดิ์

ฉากสำคัญของเรื่องเกิดขึ้นบนโต๊ะอาหารในงานเลี้ยงที่พ่อของรัชนีจัดขึ้นเพื่อประกาศยกลูกสาวให้หมั้นหมายกับหนุ่มนักเรียนนอกลูกชายของเพื่อนสนิททั้งที่ลูกสาวไม่เห็นด้วย โดยเชิญทนายหนุ่มมาร่วมงานเพื่อกล่าวประจานว่าเขาเป็นพวกไม่รู้จักเจียมกะลาหัว ไม่รู้จักฟ้าสูงแผ่นดินต่ำ ทำตัวเป็นดั่งปีศาจที่มาหลอกลวงลูกสาวของตนเพื่อหวังยกสถานะทางสังคม

ทำให้ทนายลูกชาวนาผู้รักในศักดิ์ศรีและความเท่าเทียมของมนุษย์ ลุกขึ้นกล่าวประโยคที่เสียดแทงใจคนเหล่านั้น และกลายเป็นวรรคทองของงานประพันธ์ชิ้นนี้ว่า

“ผมเป็นปีศาจที่กาลเวลาได้สร้างขึ้นมาหลอกหลอนคนที่อยู่ในโลกเก่า ความคิดเก่า ทำให้เกิดความละเมอหวาดกลัว และไม่มีอะไรที่จะเป็นเครื่องปลอบใจท่านเหล่านี้ได้ เท่ากับไม่มีอะไรหยุดยั้งความรุดหน้าของกาลเวลาที่สร้างปีศาจเหล่านี้ให้มากขึ้นทุกที

“ท่านคิดจะทำลายปีศาจตัวนี้ในคืนนี้วันนี้ ต่อหน้าสมาคมชั้นสูงเช่นนี้ แต่ไม่มีทางจะเป็นไปได้ เพราะเขาอยู่ยงคงกระพันยิ่งกว่าอาคิลลิส หรือซิกฟริด เพราะเขาอยู่ในเกราะกำบังแห่งกาลเวลา ท่านอาจจะเหนี่ยวรั้งอะไรไว้ได้บางสิ่งบางอย่างชั่วครั้งชั่วคราว แต่ท่านไม่สามารถจะรักษาทุกสิ่งทุกอย่างไว้ได้ตลอดไป โลกของเราเป็นคนละโลก โลกของผมเป็นโลกของธรรมดาสามัญชน”

ปีศาจในที่นี้ก็คือ “ปีศาจแห่งกาลเวลา” ที่มาหลอกหลอนผู้ที่ยึดติดกับความติดเก่า ค่านิยมเก่า และปฏิเสธการเปลี่ยนแปลงตามยุคสมัยนั่นเอง

งานประพันธ์ชิ้นนี้แม้จะมีอายุถึง 68 ปีแล้ว แต่แนวคิดหลักของเรื่องยังคงเข้ากันได้กับทุกยุคทุกสมัย ทำให้ได้รับความสนใจจากนักอ่านตลอดช่วง 5 ทศวรรษที่ผ่านมา จนกลายเป็นวรรณกรรมที่ได้รับการจัดอันดับให้เป็น 1 ในหนังสือดี 100 เล่มที่คนไทยควรอ่าน

สำหรับ “ปีศาจ” ที่สร้างสรรค์เป็นภาพยนตร์เกิดขึ้นในปี พ.ศ.2522 ช่วงที่เป็นยุคทองของหนังไทย ซึ่งเกิดขึ้นเมื่อรัฐบาลขึ้นอัตราภาษีนำเข้าหนังต่างประเทศสูงมากจนตัวแทนจำหน่ายหนังฮอลลีวูดประท้วงงดส่งหนังเข้ามาฉายในเมืองไทย ทำให้เกิดผู้สร้างหนังเฉพาะกิจจำนวนมาก ประกอบกับในปี พ.ศ.2521 ภาพยนตร์เรื่องครูบ้านนอกซึ่งมีเนื้อหาเชิงอุดมคติเพื่อคนยากไร้ ออกฉายและประสบความสำเร็จอย่างล้นหลาม เป็นที่มาให้นักหนังสือพิมพ์กลุ่มหนึ่งคิดสร้างหนังจากงานวรรณกรรมอมตะเรื่องนี้ขึ้น

โครงการนี้มี ขรรค์ชัย บุนปาน เจ้าของโรงพิมพ์พิฆเณศ และผู้ก่อตั้งหนังสือพิมพ์มติชน เป็นผู้ลงทุนในนามพิฆเณศภาพยนตร์ ด้วยเงินจำนวน 10 ล้านบาท เมื่อเข้าฉายที่โรงภาพยนตร์โคลีเซี่ยมในปี พ.ศ.2524 กลับไม่ประสบความสำเร็จ มีผู้เข้าชมน้อยมากจนต้องออกจากโรงหนังไปในเวลารวดเร็ว และขาดทุนย่อยยับ กลายเป็นหนังไทยที่ไม่มีใครจดจำได้

จนปี พ.ศ.2541 หอภาพยนตร์ (องค์การมหาชน) ได้รับฟิล์มหนังเรื่อง “สาย สีมา นักสู้สามัญชน” จากการบริจาคของหน่วยบริการหนัง “พนงค์ภาพยนตร์” มาสำเนาหนึ่งในสภาพที่มีเนื้อหาครบถ้วน แต่สีสันเริ่มจางหาย จึงได้แปลงสัญญาณออกมาเป็นไฟล์ดิจิตอล นำออกฉายแก่สาธารณชนครั้งแรกในรายการดูหนังกับ โดม สุขวงศ์ (ผู้ก่อตั้งและผู้อำนวยการหอภาพยนตร์ขณะนั้น) เมื่อวันที่ 29 กันยายน 2556

ในภาพยนตร์ระบุว่าผู้กำกับภาพยนตร์คือ หนุ่ม’22 ส่วนนักแสดงนำทั้งชายและหญิงเป็นนามแฝง ชื่อว่า โปรยชัย ชโลมเวียง กับ ศรอนงค์ นวศิลป์ ตามลำดับ ด้วยเหตุผลว่าการถ่ายทำเกิดหลังเหตุการณ์นองเลือด 6 ตุลาคม 2519 ไม่นานนัก สถานการณ์ทางการเมืองของไทยขณะนั้นยังไม่น่าวางใจ เพื่อความปลอดภัยทีมงานจึงไม่ใช้ชื่อจริง

นักแสดงนำทั้งสองล้วนเป็นหน้าใหม่ของวงการ ผู้รับบทดารานำฝ่ายชาย คือ ประจวบ มงคลศิริ นักศึกษาแพทย์ จากมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ส่วนบทดารานำฝ่ายหญิงชื่อจริงว่า สมรศรี มานิกพันธุ์ นักศึกษาจากมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ 

เขียนบทภาพยนตร์โดย สมาน คำพิมาน และ เวทย์ บูรณะ (นายกสมาคมนักข่าวฯ ในขณะนั้น) โดยมี ทศพร นาคธน อดีตผู้ช่วยเขียนบทภาพยนตร์และหนึ่งในทีมงานผู้สร้างหนังเรื่อง “ครูบ้านนอก” เป็นผู้ช่วยผู้กำกับ สำหรับผู้กำกับที่ใช้นามแฝงว่า “หนุ่ม’22”  ไม่ชัดเจนว่าเป็นใคร แม้เมื่อเริ่มการถ่ายทำจะมี สุพรรณ บูรณะพิมพ์ เป็นผู้กำกับ แต่ข้อมูลจากหนังสืออนุสรณ์งานศพของสุพรรณ เสนีย์ เสาวพงศ์ เขียนไว้ว่าเธอขอถอนตัวก่อนที่ภาพยนตร์จะสร้างเสร็จ

เดิมภาพยนตร์ใช้ชื่อเดียวกับหนังสือ แต่ภายหลังเปลี่ยนชื่อเป็น “สาย สีมา นักสู้สามัญชน” ทั้งที่โปสเตอร์หนังออกมาแล้วใช้ชื่อเรื่องว่า “ปีศาจ” เนื่องจากมีสายหนังแสดงความเห็นว่าเป็น “หนังผี” ที่ดูไม่สนุก แบบเดียวกับครั้งที่เป็นวรรณกรรมซึ่งเกือบจะไม่ได้จัดพิมพ์เพราะเข้าใจผิดว่าเป็นเรื่องเกี่ยวกับผี

แม้ภาพยนตร์เรื่องนี้จะไม่ประสบความสำเร็จ แต่คุณค่าของภาพยนตร์ที่ส่งต่อมาจากงานวรรณกรรมอมตะที่เปี่ยมด้วยเนื้อหาที่มีอุดมคติที่คนรุ่นหลังยังให้ความนิยมและยอมรับอย่างสูง ทำให้หอภาพยนตร์ (องค์การมหาชน) ประกาศขึ้นทะเบียน “สาย สีมา นักสู้สามัญชน” เป็นหนึ่งในมรดกภาพยนตร์ของชาติ ครั้งที่ 11 ประจำปี พ.ศ. 2564 เมื่อวันที่ 4 ตุลาคม ซึ่งเป็นวันอนุรักษ์ภาพยนตร์ไทย

นอกจากนี้ ในคืนวันที่ 14 ตุลาคม ปี พ.ศ.2564 หอภาพยนตร์ได้นำไฟล์ภาพยนตร์ “สาย สีมา นักสู้สามัญชน” ขึ้นฉายทางช่องยูทูปเมื่อเวลา 20.00 น.ในวาระครบครอบ 48 ปี เหตุการณ์ 14 ตุลาคม 2516 ซึ่งเป็นเหตุการณ์ทางการเมืองที่เชื่อกันว่าคนหนุ่มสาวในยุคนั้นได้แรงบันดาลส่วนหนึ่งมาจากงานประพันธ์ “ปีศาจ” เรื่องนี้

เครดิต: ข้อมูลและภาพจากหอภาพยนตร์ (องค์การมหาชน)

คอลัมน์ “ที่มา-ที่ไป” … สารพัดเรื่องราวที่เราอยากให้คุณรู้

สมชัย อักษรารักษ์ … อดีตบรรณาธิการ ผู้มีประสบการณ์ 20 ปี ในวงการงานข่าวการตลาด-ไอที แต่มีความสนใจในประวัติศาสตร์เป็นพิเศษ จนได้ใช้ทำงานสารคดีนาน 10 ปี

STAY CONNECTED

6,910แฟนคลับชอบ
0ผู้ติดตามติดตาม

Lastest News

ญี่ปุ่นมั่นใจเศรษฐกิจไทยยืนยันเดินหน้าลงทุนในไทยต่อ ร้องรัฐปรับนโยบายส่งเสริม Less Carbon และอุตสาหกรรม EV

อาเซียนคือฐานการลงทุนที่ใหญ่ที่สุดของญี่ปุ่น และประเทศไทยคือฐานการลงทุนที่ใหญ๋ที่สุดในอาเซียน แม้ว่าจะเผชิญวิกฤติเศรษฐกิจและวิกฤติโควิด-19 ตลอด 2 ปีที่ผ่านมา

“อินเนส คาลไดรา” กับ พันธกิจ “ลอรีอัล” ผสานเทคโนโลยีกับความงาม สู่ผู้นำตลาดยุคดิจิทัล

ไม่ว่าจะเผชิญหน้ากับวิกฤติในรูปแบบใด อุตสาหกรรมความงามที่แม้จะได้รับผลกระทบจนซบเซาหรือชะลอตัวหนัก กลับสามารถพลิกฟื้นขึ้นมาได้เสมอ

5 ไอเดียเด็ด ให้คริปโทเคอร์เรนซีเป็นของขวัญปีใหม่นี้

เคยเห็นคนให้ของขวัญคนรักเป็นทองคำหรือเพชรพลอยกันไหม? แล้วสงสัยไหม เพราะอะไรพวกเขาถึงให้สิ่งเหล่านี้เป็นของขวัญ?

adidas ย้ายการใช้งาน SAP มาอยู่บน AWS

อะเมซอน เว็บ เซอร์วิสเซส (Amazon Web Services: AWS) บริษัทในเครือAmazon.com, Inc. ประกาศว่า adidas AG ซึ่งเป็นหนึ่งในแบรนด์กีฬาที่ใหญ่ที่สุดในโลกได้เลือก AWS เป็นผู้ให้บริการระบบคลาวด์สำหรับ SAP

AIS ร่วมมือ ม.ธรรมศาสตร์ ให้บริการ “รถ EV ไร้คนขับอัจฉริยะ”

หลังจากที่ AIS และ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ได้เปิดตัวศูนย์ปฏิบัติการความยั่งยืนแห่งแรกในเอเชีย “SDG Lab by Thammasat & AIS” ไปเมื่อช่วงปลายปีที่ผ่านมา ทำให้สถานที่แห่งนี้กลายเป็นพื้นที่ของการนำเทคโนโลยีดิจิทัล 5G มาพัฒนาเพื่อสร้างรากฐานด้านความยั่งยืน ในการยกระดับคุณภาพชีวิตจนสามารถขับเคลื่อนประเทศไปสู่การเป็นสังคมเมืองแบบ Smart City ในที่สุด โดยหนึ่งในความสำเร็จที่เกิดขึ้นคือ การพัฒนาเมืองอย่างยั่งยืน ผ่านระบบการขนส่งต้นแบบอัจฉริยะด้วย “รถไฟฟ้าไร้คนขับ” ที่ใช้พลังงานไฟฟ้า 100% ในการขับเคลื่อนบนโครงข่ายอัจฉริยะ AIS 5G พร้อมให้บริการทดลองรับ-ส่ง ภายในพื้นที่มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ให้นักศึกษา-บุคลากร สัมผัสประสบการณ์โลกอนาคตได้ก่อนใคร วสิษฐ์...

หัวเว่ย เปิดตัว Beyond TV ครั้งแรกในไทย HUAWEI Vision S

หัวเว่ย คอนซูมเมอร์ บิสสิเนส กรุ๊ป (ประเทศไทย) เดินหน้าขยายตลาดสู่กลุ่มผลิตภัณฑ์ประเภทอุปกรณ์อัจฉริยะหรือ Internet of Things อย่างเต็มรูปแบบ เปิดตัว HUAWEI Vision S ที่มาพร้อมกับคอนเซปต์ Beyond TV ครั้งแรกในประเทศไทย ต่อยอดแนวคิดชีวิตเอไอไร้รอยต่อ (Seamless AI Life)  พร้อมทั้งเติมเต็มความสมบูรณ์แบบให้กับ Ecosystem ของหัวเว่ย พลิกโฉมที่อยู่อาศัยและที่ทำงานให้กลายเป็นฮับของการใช้ชีวิตแบบอัจฉริยะที่สานความสัมพันธ์ให้แข็งแกร่งยิ่งขึ้น...

Google แนะไทยเร่งสู่เศรษฐกิจดิจิทัล ดัน จีดีพีไทยแตะ 2.5 ล้านล้านบาทในปี 2030

กูเกิล เปิดเผยผลการวิจัยพบว่าการเปลี่ยนรูปแบบเศรษฐกิจของไทยให้เข้าสู่ระบบดิจิทัลอย่างเต็มที่ จะสามารถสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจให้กับไทยได้ถึง 7.95 หมื่นล้านเหรียญสหรัฐ หรือ ราว 2.5 ล้านล้านบาทต่อปี ภายในปี 2030

กสิกรไทย ตั้งเป้า 2 ปีโต 5 เท่า ดันฐานลูกค้าดิจิทัล 10 ล้านรายทั่วภูมิภาค

ยกทัพบุกตลาดภูมิภาคด้วยแนวคิด “THE METAMORPHOSIS” กลายร่างธนาคารให้เติบโตมากกว่าเดิมแบบ “ไร้ขีดจำกัด ไร้รอยต่อ และไร้ขอบเขต”

แบงก์ชาติไม่หนุนคริปโต ย้ำผันผวน/เสี่ยงสูง ไม่เหมาะกับชำระสินค้า-บริการ

ย้ำผันผวนและความมเสี่ยงสูง ไม่เหมาะกับชำระสินค้า-บริการ หลังเอกชนพาเหรดใช้

MUST READ

มาสเตอร์การ์ด เปิดช่องทางให้ฟินเทครุ่นใหม่เกิดและเติบโตได้จริง

มาสเตอร์การ์ดเพิ่มขีดความสามารถของแพลทฟอร์ม Mastercard Developers ซึ่งเป็นแพลทฟอร์มที่ช่วยฟินเทครายใหม่ ๆ ให้ทำไอเดียของตนเองให้เป็นธุรกิจได้จริงและเติบโต

โมเดอร์น่า ประกาศกลยุทธ์รับมือกับไวรัส SARS-CoV2 สายพันธุ์โอไมครอน

ในขณะนี้บริษัทโมเดอร์น่ากำลังดำเนินการทดสอบประสิทธิภาพการยับยั้งเชื้อไวรัสสายพันธุ์โอไมครอน ของวัคซีนโควิด-19 โมเดอร์น่าทั้งสามสูตร

YouTrip ปิดดีลซีรีส์เอ 30 ล้านเหรียญ พร้อมโตก้าวกระโดด

YouTrip (ยูทริป) ผู้ให้บริการดิจิทัลวอลเล็ตรองรับหลายสกุล (Multi-currency wallet) ประกาศปิดดีลระดมทุนรอบ Series A มูลค่าเงินลงทุนรวม 30 ล้านดอลลาร์สหรัฐ (ประมาณ 1,000 ล้านบาท)

เดอะมอลล์กรุ๊ป จับมือ บิทคับ ตั้ง JV “บิทคับ เอ็ม” ดันไทยเป็นฮับสินทรัพย์ดิจิทัลภูมิภาคเอเชีย

บริษัท เดอะ มอลล์ กรุ๊ป บิทคับ แคปปิตอล กรุ๊ป โฮลดิ้งส์ กรุยทางสร้างประเทศไทยไปสู่การเป็นศูนย์กลางสินทรัพย์ดิจิทัลของภูมิภาคเอเชีย

มารู้จัก “เทคโนโลยียืนยันตัวตนเปิดบัญชีหุ้น” สุดฮิต

"ธุรกิจการเงินและการลงทุน" กำลังเข้าสู่ยุคแห่งการใช้เทคโนโลยีในทุกขั้นตอน เพื่อสร้างความปลอดภัย ให้ผู้ใช้บริการอย่างมั่นใจ
Newsletter

สนใจรับข่าวสารจาก The Story Thailand อัพเดตก่อนใคร สมัคร Newsletter กับเราเพียงกรอกอีเมลเท่านั้น