ความเสี่ยงบางอย่างปรากฏอยู่ตรงหน้า มีคนพูดถึง และมีสัญญาณให้เห็น แต่การรับรู้ไม่ได้ทำให้เกิดการลงมือแก้ไขเสมอไป ความกลัวว่าจะดูไม่ฉลาด ความรู้สึกว่าปัญหาใหญ่เกินกำลัง หรือการคิดว่าจะมีคนอื่นจัดการ ล้วนเป็นเหตุผลที่ถูกหยิบยกขึ้นมาพูดถึงในช่วง Why Smart People Miss Big Threats ผ่านแนวคิด “แรดเทา” ซึ่งชวนให้พิจารณาว่าผู้คนตอบสนองต่อความเสี่ยงที่เห็นได้ชัดอย่างไร และอะไรทำให้บางคนลงมือ ขณะที่บางคนยังไม่ทำอะไร
Michele Wucker ที่ปรึกษาด้านกลยุทธ์และผู้เขียนหนังสือ “The Gray Rhino” จาก Gray Rhino & Company อธิบายแนวคิดดังกล่าวระหว่างสนทนากับ Richard Quest จาก CNN ในงาน CNN Global Perspectives: In Bangkok โดยเปรียบความเสี่ยงกับแรดตัวใหญ่ที่กำลังพุ่งเข้ามา ผู้ที่เห็นมันมีทางเลือกว่าจะหยุดนิ่งจนถูกเหยียบ หลบออกจากทาง หรือหาทางใช้พลังของมันเปลี่ยนทิศทางให้เกิดสิ่งที่ดี เธอกล่าวว่าแนวคิดนี้จึงครอบคลุมทั้งความน่ากลัวของปัญหาและทางเลือกในการตอบสนองต่อสิ่งที่กำลังเกิดขึ้น
Wucker กล่าวว่า จุดสำคัญคือแรดอยู่ตรงหน้า ทุกคนมองเห็นและพูดถึง ไม่ใช่ความลับ เธอต้องการให้ผู้คนพิจารณาความท้าทายที่รู้อยู่แล้วว่ากำลังเกิดขึ้น และตั้งคำถามกับตัวเองว่าจะทำอะไรกับมัน แนวคิดนี้เป็นวิธีช่วยให้พูดถึงปัญหาและท้าทายตัวเองให้เป็นคนที่ลงมือจัดการ แทนที่จะปล่อยให้ได้รับผลกระทบจากสิ่งที่เห็นว่ากำลังเข้ามา
“แรดเทา” คือความเสี่ยงที่เห็นแต่ยังต้องเลือกว่าจะทำอะไร
Wucker แยกแนวคิดแรดเทาออกจาก “ช้างในห้อง” และ “หงส์ดำ” โดยอธิบายว่า ช้างในห้องเปรียบกับปัญหาที่ผู้คนรู้แต่ไม่อยากพูดถึง ส่วนแรดเทาไม่ได้ยืนอยู่เฉย ๆ เพราะกำลังพุ่งเข้ามาและทำให้ผู้เผชิญหน้าต้องเลือกว่าจะตอบสนองอย่างไร ขณะที่หงส์ดำเป็นสิ่งที่มองเห็นได้หลังเกิดเหตุแล้ว สำหรับเธอ แรดเทาคือความท้าทายที่ชัดเจนอยู่ตรงหน้า และประเด็นสำคัญอยู่ที่การลงมือรับมือ
Quest ตั้งข้อสังเกตว่า การตอบสนองเช่นนี้ต้องเริ่มจากการเห็นความเสี่ยง ตระหนักว่าสิ่งนั้นเป็นอันตรายหรืออาจเป็นอันตราย และเผชิญกับความรู้สึกว่าจะจัดการอย่างไร Wucker กล่าวว่า บางคนรู้สึกกลัว แต่บางคนชอบความตื่นเต้นและชอบแก้ปัญหา เธอยกตัวอย่างคำถามที่ธุรกิจเกิดใหม่มักได้รับเมื่อขอเงินทุนว่า กำลังพยายามแก้ปัญหาอะไร เพื่ออธิบายว่ามีผู้คนที่มองปัญหาเป็นสิ่งที่ต้องการเข้าไปจัดการเช่นกัน
อะไรทำให้เห็นความเสี่ยงแล้วยังไม่ลงมือ
เมื่อ Quest ถามว่าเหตุใดผู้คนจึงไม่ทำอะไร Wucker กล่าวว่า เหตุผลแตกต่างกันไปในแต่ละพื้นที่ ทั้งปัจจัยทางวัฒนธรรมและพฤติกรรมของคนในกลุ่ม บางคนไม่ต้องการพูดถึงสิ่งที่ทุกคนรู้อยู่แล้ว บางคนรู้สึกว่าผู้มีอำนาจจะไม่ลงมือทำอะไร ขณะที่บางคนเห็นปัญหาใหญ่จนไม่สามารถเริ่มต้นจัดการได้ เธอยังกล่าวถึงการเริ่มคิดจากเหตุผลมากมายว่าทำไมจึงทำไม่ได้ ทั้งไม่มีงบประมาณ ขาดความมุ่งมั่นทางการเมือง หรือไม่มีใครอยากพูดถึงเรื่องนั้น
Wucker ยกตัวอย่างความกังวลว่า หากพูดคำว่าความเสี่ยงออกไป คนอื่นอาจตื่นกลัวหรือไม่ชอบผู้พูด ส่วน Quest กล่าวว่า เหตุผลสำคัญอย่างหนึ่งที่เขาพบคือความกลัวว่าตัวเองจะดูไม่ฉลาด เขาเปรียบกับการเห็นกระเป๋าที่ไม่มีเจ้าของอยู่บนรถโดยสาร ซึ่งบางคนอาจไม่กล้าพูดเพราะไม่ต้องการทำให้เป็นเรื่อง และคิดว่าอาจเป็นกระเป๋าของคนที่อยู่ใกล้ ๆ
Wucker กล่าวเพิ่มเติมว่า ในกรณีของแรดเทา มักมีคนกำลังพูดหรือทำอะไรอยู่แล้ว เธอยกตัวอย่างเรื่องที่ปรากฏในข่าว ทั้งการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ วิกฤติการเงิน และปัญญาประดิษฐ์ แต่สิ่งที่เกิดขึ้นบ่อยคือการสันนิษฐานว่าจะมีคนอื่นเข้ามาจัดการ ส่วน Quest ย้ำถึงความกังวลว่าตนเองจะดูไม่ฉลาดหากเป็นคนพูดขึ้นมา
ระหว่างการสนทนา Quest ยกสถานการณ์งบประมาณ การขาดดุล และพันธบัตรของฝรั่งเศสขึ้นถามว่าเป็นแรดเทาหรือไม่ Wucker ตอบว่าใช่ แต่กล่าวด้วยว่าเธอรู้สึกกังวลเล็กน้อยเมื่อมีคนมาถามให้เธอตัดสินว่าสิ่งใดเป็นแรดเทา เพราะหากเป็นเรื่องชัดเจนที่ผู้คนกำลังพูดถึง ผู้คนก็ควรพิจารณาได้ด้วยตัวเอง เธอจึงเสนอให้ถามกลับว่า ปัญหานั้นเห็นได้ชัดหรือไม่ ชัดเจนหรือไม่ว่าจะมีอะไรเกิดขึ้น ใครกำลังทำอะไร และจะทำให้ดีขึ้นได้อย่างไร
ช่วงท้าย Wucker กล่าวว่า เธอรู้สึกเหนื่อยกับการถูกถามย้อนหลังว่าเหตุการณ์หนึ่งเป็นแรดเทา หรือหงส์ดำ เพราะต้องการให้ผู้คนมองไปข้างหน้า มากกว่าทำให้แนวคิดนี้กลายเป็นเรื่องลึกลับ เธอย้ำว่าต้องกลับมามองสิ่งที่เห็นได้ชัดด้วยมุมมองใหม่ และพิจารณาว่าอะไรทำให้คนที่เห็นแล้วตอบสนอง แตกต่างจากคนที่ไม่ลงมือ พร้อมกล่าวว่าเธอยอมรับได้หากคนลงมือแล้วทำผิด เพราะอย่างน้อยพวกเขาก็ไม่ได้อยู่นิ่งเฉย
ข่าวอื่น ๆ ที่น่าสนใจ
Unbeatable หนังสือใหม่ ‘กระทิง-เรืองโรจน์ พูนผล’ ต่อให้โลกโหดร้ายแค่ไหน ฉันจะไม่พ่ายแพ้
First Jobber ยุค AI เมื่อโลกงานเปลี่ยน ปริญญาไม่ใช่คำตอบสุดท้าย
