ธปท. เผยแนวทางใช้ข้อมูลธุรกรรมค้นหาผู้ที่อาจกำลังตกเป็นเหยื่อสแกม พร้อมพัฒนา Fraud Score ประเมินความเสี่ยงข้ามธนาคาร ขณะที่ผลสำรวจ GASA พบผู้เสียหายไทยที่สูญเงิน 60% ถูกหลอกมากกว่า 1 ครั้ง สะท้อนความจำเป็นของการช่วยเหลือก่อนความเสียหายขยายวง
คนที่กำลังถูกหลอกอาจยังเชื่อว่าตนเองกำลังลงทุนกับผู้เชี่ยวชาญ ซื้อสินค้าจากร้านค้าที่น่าเชื่อถือ หรือพูดคุยกับเจ้าหน้าที่จริง การรอให้เจ้าตัวรู้ตัวแล้วแจ้งเหตุจึงมีข้อจำกัด โดยเฉพาะเมื่อยังมีการโอนเงินซ้ำ ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) เปิดเผยในงาน Global Anti-Scam Summit Asia 2026 ถึงแนวทางใช้ข้อมูลธุรกรรมค้นหาผู้ที่อาจกำลังตกเป็นเหยื่อ เพื่อให้ธนาคารติดต่อและแจ้งเตือนได้โดยไม่ต้องรอรับแจ้งเหตุ พร้อมเสนอให้เชื่อมการป้องกันกับแพลตฟอร์มดิจิทัล เพื่อช่วยประชาชนตั้งแต่ก่อนเข้าสู่ขั้นตอนโอนเงิน
ธนาคารช่วยอย่างไร ก่อนเหยื่อรู้ตัว
ดร.นครินทร์ อมเรศ รองผู้อำนวยการ สายนโยบายระบบการชำระเงินและคุ้มครองผู้ใช้บริการทางการเงิน ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) อธิบายระหว่างการแถลงข่าวว่า ภาคการเงินใช้แนวทางค้นหา Potential Victims หรือผู้ที่อาจกำลังตกเป็นเหยื่อ โดยอาศัยข้อมูลธุรกรรมและความเชื่อมโยงข้ามธนาคาร เพื่อให้ธนาคารติดต่อหรือแจ้งเตือนผู้ใช้บริการที่มีความเสี่ยงได้ แนวทางนี้ครอบคลุมถึงคนที่ยังไม่ได้แจ้งเหตุ เพราะผู้เสียหายบางส่วนอาจยังไม่รู้ว่าตนเองถูกหลอก หรือยังไม่ได้ติดต่อธนาคารและตำรวจ การค้นหาความเสี่ยงจากข้อมูล จึงเปิดโอกาสให้ธนาคารเข้าไปช่วยระหว่างที่การหลอกลวงยังดำเนินอยู่
ดร.นครินทร์ ระบุว่า ธนาคารมีการติดต่อผู้ที่อาจกำลังตกเป็นเหยื่อจากข้อมูลปฏิสัมพันธ์ทางการเงิน และบางแห่งใช้ระบบส่งคำเตือนอัตโนมัติ การทำงานลักษณะนี้มีความสำคัญกับการหลอกลงทุนที่ผู้เสียหายอาจโอนเงินจำนวนมากและโอนซ้ำอย่างต่อเนื่อง อย่างไรก็ตาม การตรวจสอบจากธุรกรรมยังมีข้อจำกัดกับกรณีที่ไม่มีพฤติกรรมทางการเงินให้ติดตามมาก่อน หรือเป็นการหลอกให้โอนเงินเพียงครั้งเดียว ขณะเดียวกัน ภาคการเงินอยู่ระหว่างพัฒนา Fraud Score เพื่อประเมินความเสี่ยงของธุรกรรมข้ามธนาคาร โดยให้ความสำคัญกับการป้องกันทั้งระดับบัญชีและระดับธุรกรรม ซึ่งยังเป็นงานระหว่างดำเนินการตามคำชี้แจงในงาน
ข้อจำกัดดังกล่าวเชื่อมโยงกับรูปแบบการหลอกลวงที่ใช้หลายช่องทางต่อเนื่องกัน เจฟ กัว (Jeff Kuo) ประธานเจ้าหน้าที่บริหารและผู้ร่วมก่อตั้ง Gogolook ยกตัวอย่างว่า มิจฉาชีพอาจเริ่มจากโฆษณาปลอมบน Facebook ก่อนชักชวนให้ผู้ใช้เพิ่มบัญชี LINE แล้วใช้บทสนทนาสร้างความเชื่อถือจนยอมจ่ายเงิน การมองเฉพาะช่วงที่เกิดธุรกรรมจึงยังไม่ครอบคลุมกระบวนการชักจูงก่อนหน้านั้น ดร.นครินทร์เสนอว่า การคุ้มครองผู้บริโภคจำเป็นต้องเชื่อมไปถึงการใช้โซเชียลมีเดียและกิจกรรมในโลกดิจิทัล เพื่อให้การป้องกันเริ่มต้นได้ก่อนที่ผู้เสียหายจะเข้าสู่ขั้นตอนโอนเงิน
เจฟ อธิบายด้วยว่า โทรศัพท์เปิดโอกาสให้มิจฉาชีพเร่งรัดและกดดันผู้รับสายให้ตัดสินใจทันที โดยระบุว่าโทรศัพท์เป็นช่องทางที่มิจฉาชีพใช้ติดต่อคนไทยมากที่สุดที่ 72% ส่วนแพลตฟอร์มออนไลน์ที่มีการรายงานว่ามิจฉาชีพใช้ติดต่อมากที่สุดคือ Facebook ที่ 54% และ LINE ที่ 48% ตัวเลขเหล่านี้แสดงช่องทางการเข้าถึงประชาชน แต่ไม่ได้บอกว่าแพลตฟอร์มใดทำให้ผู้เสียหายสูญเงินมากที่สุด เมื่อการหลอกลวงสามารถเริ่มจากช่องทางหนึ่งแล้วดำเนินต่อในอีกช่องทางหนึ่ง การแลกเปลี่ยนข้อมูลระหว่างผู้เกี่ยวข้องจึงมีความสำคัญต่อการทำความเข้าใจเหตุการณ์และเข้าช่วยเหลือได้ทันเวลา
ถูกหลอกซ้ำ กระทบทั้งเงินและความเชื่อมั่น
รายงาน State of Scams in Thailand 2026 ของ Global Anti-Scam Alliance (GASA) ซึ่งจัดทำร่วมกับ Mastercard และ Whoscall ประเมินว่า ประเทศไทยมีความเสียหายจากการหลอกลวงประมาณ 65,860 ล้านบาทในช่วง 12 เดือนที่ผ่านมา โดยผู้เสียหายแต่ละรายสูญเสียเงินเฉลี่ย 11,951.20 บาท และในกลุ่มผู้เสียหายที่สูญเสียเงิน 60% ถูกหลอกมากกว่า 1 ครั้ง เจฟชี้ว่า ประสบการณ์สูญเสียเงินไม่ได้ทำให้ทุกคนหลีกเลี่ยงการหลอกลวงครั้งต่อไปได้เสมอ ข้อมูลนี้จึงสะท้อนความสำคัญของการเข้าถึงผู้เสียหายหลังเกิดเหตุ เพื่อช่วยหยุดการโอนเงินเพิ่มเติมและลดความเสี่ยงที่จะถูกหลอกซ้ำ
ผลสำรวจยังพบว่า คนไทยวัยผู้ใหญ่ 79% เคยพบการหลอกลวง เพิ่มขึ้นจาก 72% ในปี 2568 ซึ่งหมายถึงการพบภัยสแกม ไม่ใช่สัดส่วนคนไทยที่สูญเสียเงิน ส่วนวิธีส่งเงินให้มิจฉาชีพที่มีการรายงานมากที่สุดคือการโอนผ่านบัญชีธนาคารที่ 49% เทียบกับค่าเฉลี่ยเอเชีย 36% รองลงมาคือกระเป๋าเงินดิจิทัลที่ 29% ข้อมูลแต่ละชุดอธิบายปัญหาต่างกัน ทั้งการเข้าถึงประชาชน การสูญเสียเงิน และช่องทางที่ใช้ชำระเงิน โดยมูลค่าความเสียหายรวม 65,860 ล้านบาทเป็นค่าประเมินจากผลสำรวจ ไม่ใช่ยอดรวมจากการแจ้งความ จึงต้องแยกฐานข้อมูลให้ชัดเจนเมื่อนำมาอธิบายสถานการณ์
ผลกระทบยังดำเนินต่อหลังเกิดความสูญเสียทางการเงิน รายงานประเทศไทยระบุว่า ผู้เสียหาย 35% ยังคงกังวลว่าจะตกเป็นเป้าหมายอีกครั้ง ขณะที่ 32% มีความไว้วางใจต่อแพลตฟอร์มดิจิทัลลดลง และ 26% เผชิญความตึงเครียดภายในครอบครัวเพิ่มขึ้น เจฟกล่าวถึงความสำคัญของการช่วยให้ประชาชนแจ้งเหตุได้รวดเร็ว เข้าถึงความช่วยเหลือ และฟื้นฟูความเชื่อมั่น ส่วน ดร.นครินทร์ มองว่า ปัญหาสแกมกระทบความไว้วางใจ ที่ภาคการเงินใช้เวลาสร้างขึ้น เพื่อให้ประชาชนเข้าถึงบริการดิจิทัล พร้อมตั้งคำถามถึงผลต่อเศรษฐกิจ หากผู้เสียหายสูญเสียความมั่นใจและถอยกลับไปใช้เงินสดมากขึ้น
GASA Thailand Chapter เชื่อมข้อมูลป้องกันสแกม
การประกาศจัดตั้ง GASA Thailand Chapter ในงานครั้งนี้ เป็นความพยายามเชื่อมองค์กรในประเทศไทยเข้ากับเครือข่ายความร่วมมือระดับโลก กชศร ใจแจ่ม กรรมการผู้จัดการ Gogolook ประเทศไทย และที่ปรึกษา GASA Thailand Chapter กล่าวว่า การทำงานมุ่งเน้น 3 ด้าน ได้แก่ ความร่วมมือข้ามภาคส่วน การแลกเปลี่ยนข้อมูลเชิงลึกและบทเรียนจากประเทศต่าง ๆ และ การให้ความรู้แก่ประชาชน โดยก่อนเปิดตัวได้มีการหารือกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเพื่อศึกษาข้อมูลและค้นหาแนวทางรับมือแล้ว เป้าหมายคือการนำความเชี่ยวชาญของแต่ละฝ่ายมาร่วมกันลดปัญหาการหลอกลวงให้เกิดผลในทางปฏิบัติ
กชศร กล่าวว่า เครือข่ายยังเปิดรับองค์กรที่มีศักยภาพ และเห็นความสำคัญของการคุ้มครองประชาชนเข้ามาร่วมทำงาน พร้อมแสดงความหวังว่า ความร่วมมือจะช่วยให้ตัวเลขสถานการณ์ในประเทศไทยดีขึ้นในการรายงานครั้งต่อไป ขณะที่โจทย์จากภาคการเงิน แสดงให้เห็นถึงงานที่ต้องเดินหน้าควบคู่กัน ทั้งการติดต่อผู้ที่อาจกำลังตกเป็นเหยื่อจากข้อมูลธุรกรรม การพัฒนาเครื่องมือประเมินความเสี่ยงข้ามธนาคาร และการเชื่อมการป้องกันไปถึงช่วงก่อนโอนเงิน ความร่วมมือเหล่านี้ จึงต้องเข้าถึงประชาชนได้แม้ในวันที่เจ้าตัวยังเชื่อว่ากำลังทำธุรกรรมตามปกติ และยังไม่รู้ว่าตนเองต้องการความช่วยเหลือ
ข่าวอื่น ๆ ที่น่าสนใจ
ทรูชี้มาตรฐานไซเบอร์ โจทย์ SME คู่ค้าองค์กรใหญ่
Scam Economy โตเป็นอุตสาหกรรมข้ามชาติ ไทยเร่งตัดวงจรเงินก่อนหลุดระบบ
