TH | EN
TH | EN
หน้าแรก Highlight อนาคตศาสตร์ "มอง" ความเป็นไปข้างหน้า "ทำ" ปัจจุบันให้พร้อม

อนาคตศาสตร์ “มอง” ความเป็นไปข้างหน้า “ทำ” ปัจจุบันให้พร้อม

แม้อนาคตจะเป็นสิ่งที่ไม่ว่าใครก็ไม่อาจล่วงรู้ได้ แต่สำหรับ ดร.การดี เลียวไพโรจน์ แห่ง Future Tales Lab ของบริษัท MQDC ผู้มุ่งมั่นศึกษา “อนาคตศาสตร์” ห้วงเวลาในภายภาคหน้าไม่ใช่ปริศนาความลับที่ไม่อาจคาดเดาได้ 

“พอเราทำอนาคตศาสตร์ เรามักจะมองในระยะเวลาที่ไกล แล้วเราก็ไม่มีความจำเป็นที่ต้องคิดว่า เราจำเป็นต้องเห็นทุกอย่างที่ชัด แม่นยำ แต่เราจะให้เห็นชัดมากพอที่จะตีความสู่ปัจจุบันว่า ถ้ามันมีโอกาส เราจะต้องทำอะไรบ้าง กับถ้ามันมีสิ่งที่ต้องเป็นข้อพึงระวัง มันจะมีอะไรบ้าง” ดร.การดี กล่าว

ทั้งนี้ การจะคาดการณ์สภาพสังคม เศรษฐกิจ และแนวโน้มทิศทางในอนาคต ให้เป็นไปได้อย่างถูกต้อง เป็นไปได้ หรือสมเหตุสมผลนั้น ดร.การดี ระบุว่า สิ่งสำคัญลำดับแรกสุด คือ การเก็บรวบรวมข้อมูลต่าง ๆ ซึ่งหมายรวมถึงความคิดเห็นของบรรดาบุคคลสำคัญของโลก ที่มีอยู่ในปัจจุบัน ก่อนนำมาจัดลำดับ เพื่อประมวลและวิเคราะห์ถึงสิ่งที่จะเกิดขึ้นในอนาคตต่อไป

อย่างไรก็ตาม อนาคตศาสตร์เป็นการมองให้เห็นภาพเหตุการณ์ในภายภาคหน้าที่ค่อนข้างไกล คือ ไม่ใช่แค่ปีหน้า หรือปีถัดไป แต่เป็นอีก 50–100 ปีข้างหน้า ดังนั้นการพิจารณาสภาพการณ์จึงมักแบ่งออกเป็นช่วงเวลาที่ชัดเจน เพื่อความสะดวกในการอธิบายบรรยายรูปการณ์ในอนาคต ซึ่งดร.การดี ใช้ช่วงระยะเวลาที่ 10 ปี และยกตัวอย่างอนาคตศาสตร์ที่ตนเองศึกษามา 3 ช่วง คือปี 2021-2030, ปี 2031-2040 และปี 2041-2050 

โดยแต่เดิม ดร.การดีและทีมงานเคยศึกษาอนาคตศาสตร์จนเสร็จเรียบร้อยแล้วก่อนหน้านี้ แต่ด้วยบริบทของสภาพสังคมในปัจจุบันทำให้ต้องมีการมาพิจารณาทบทวนอีกครั้ง และแต่ละช่วงเวลาจะมุ่งเน้นศึกษาใน 7 ประเด็น คือ 1) บุคคลและสังคม (Individual & Society), 2) เทคโนโลยีและอุปกรณ์รอบตัว (Tech & Device around US), 3)การผลิตและการบริการ (Service & Manufacturing), 4) เมืองและที่อยู่อาศัย (City and Where we live), 5) เศรษฐกิจและภูมิรัฐศาสตร์ (Economy & Geopolitics), 6) สิ่งแวดล้อมและถิ่นที่อยู่ (Environment & Habitat) และ 7) ธุรกิจอวกาศ (Space Economy)

“เราต้องมีการ refresh ว่า แล้วเราอนาคตนั้นเป็นอย่างไร ต้องเรียนว่าสิ่งที่เราเคยทำตอนปี 2015-2016 มีผิดพลาดเยอะ แต่ส่วนมากจะผิดพลาดในเรื่องของไทม์ไลน์ที่เราคาดการณ์ อย่างเช่น เราคาดการณ์ไว้ว่าจะเกิดขึ้นปี 2030 แต่แท้จริงแล้วกลับเกิดอยู่ภายในปี 2021 โดยที่มีจุดเปลี่ยนสำคัญ คือ วิกฤติโควิด-19 และดิจิทัลเทคโนโลยี ที่เป็นเหมือนปัจจัยที่ทำให้เกิดอัตราเร่งอย่างรวดเร็วและเร็วขึ้น ทำให้จากที่เราเคยคิดว่าเรามีเวลาอีก 5 ปีในการเตรียมตัว วันนี้เรารู้สึกว่าเราไม่มีเวลาแล้ว It’s a do or die thing” ดร.การดี กล่าว

ทั้งนี้ เมื่อใช้อนาคตศาสตร์ในการมองอนาคตตลอดช่วง 30 ปีข้างหน้า ดร.การดี ระบุว่า 10 ปีแรกนับจากนี้ คือ ช่วงเวลาแห่งการดิ้นรนขวนขวาย หรือ The decade of struggling เพราะว่าจากโควิด-19 ที่เกิดขึ้น ทำให้เกิดการปรับระบบที่ไม่ได้เป็นทางเลือกแต่เป็นทางรอด ซึ่งถ้ายังไม่เปลี่ยน คือ ตาย และล้าหลัง ไม่ว่าจะเป็นเรื่องของชีวิต และการทำงาน 

“เรามองว่า ในช่วง 10 ปีนี้ ระบบเดิมที่รุ่นเจน X อย่างเราได้วางเอาไว้ จะต้องถูกรีเซ็ท และกลายเป็นของล้าสมัย (outdate) เป็นจุดที่จะต้องยอมรับของรุ่นพวกเราว่า ล้าหลังแล้ว ระบบราชการ ระบบ authority ที่เราเรียกว่า legacy systemถึงเวลาที่จะต้องบังคับให้ล้าหลังได้แล้ว ลากมายาวเกินพอแล้ว” ดร.การดี กล่าว

สำหรับภาพรวมในยุคนี้ มนุษย์จะแวดล้อมไปด้วยระบบอัจฉริยะ ปัญญาประดิษฐ์ (AI) มีอุปกรณ์เครื่องมือที่ช่วยการเก็บและการจัดทำฐานข้อมูล ทุกสิ่งทุกอย่างแวดล้อมจะคำนึงถึงความเป็นส่วนบุคคลมากขึ้น ลักษณะของเมืองใหญ่จะกระจายตัวเกิดขึ้นในหลายพื้นที่ของแต่ละประเทศ อาวุธที่สำคัญที่สุด คือ การครอบครองข้อมูล เทคโนโลยีด้านการพลังงานจะมีการแข่งขันอย่างดุเดือด และเป็นยุคที่มีการลงทุนต่าง ๆ เพิ่มขึ้น 

นอกจากนี้ ดร.การดี กล่าวว่า ท่ามกลางสภาพสังคมที่ดิ้นรนขวนขวาย ปัญหาและอุปสรรคที่เกิดขึ้นในช่วง 10 ปีนี้ก็คือ ความเหลื่อมล้ำ หรือการเข้าไม่ถึงโอกาสที่เท่าเทียมกันในระดับโลก ประเทศที่รวย แม้ว่าจะเกิดและเผชิญกับวิกฤติเหมือนกัน แต่วิธีการแก้จะไม่เหมือนกัน ประเทศที่รวยจะสามารถเข้าถึงวัคซีนได้ ใช้เงินกู้จะสามารถมีเครดิตได้ ในขณะที่ประเทศที่จน ซึ่งไทยเป็นหนึ่งในนั้น มีความสามารถในการจัดการที่ต่ำกว่า ซึ่งในส่วนนี้ประเทศไทยค่อนข้างน่าเป็นห่วงอยู่เหมือนกัน 

ขณะเดียวกัน สภาพสังคมดังกล่าวทำให้ต้องการ คน หรือ บุคลากรที่เก่งจริง ๆ เท่านั้น ดังนั้นคนที่มีค่าเฉลี่ยกลาง ๆ หรือคนที่เก่งกลาง ๆ จะไม่มีที่ยืนสักเท่าไร ต้องเก่งหรือเก่งมากเท่านั้น หรือถ้าคิดว่าไม่อาจเก่งมาก ก็จะต้องรู้จักปรับตัวให้ได้มากและปรับตัวให้ได้เร็ว คือ ถ้ารักจะเป็นเป็ด ก็ต้องเป็น “เป็ด” ชั้นดี พวกทำงานอย่างเดียวก็ไม่ได้ ทำงานหลายอย่างไม่เก่ง จะไม่มีที่ยืน 

ส่วนในแง่สิ่งแวดล้อม สิ่งที่ศึกษาไว้ค่อนข้างมากเป็นไปในทางบวกที่คนจะหันเข้าพาพลังงานสะอาดที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมและเป็นช่วงที่คนเริ่มเห็นความเป็นไปได้และให้ความสำคัญในการลงทุนในอุตสาหกรรมใหม่ อย่างการเที่ยวอวกาศหรือ Space tourism 

Asymmetric development

สำหรับอีก 10 ปีถัดไป เป็นช่วงที่ความเหลื่อมล้ำจาก 10 ปีก่อนหน้าแสดงผล ซึ่ง ดร.การดี ให้นิยามว่าเป็นยุค Asymmetric development คือ การพัฒนาที่บิดเบี้ยว ไม่เป็นไปในทิศทางเดียวกัน และพัฒนาช้าเร็วไม่เท่ากัน ขณะที่ภาพรวมของสังคมส่วนใหญ่ ก้าวล่วงเข้าสู่สังคมของคนสูงอายุมากขึ้น โดยมีเทคโนโลยีและนวัตกรรมเข้ามาช่วยทลายข้อจำกัดของร่างกาย เพียงแต่ปัจจัยด้านความเหลื่อมล้ำทำให้คนทุกคนเข้าถึงโอกาสไม่เท่ากัน 

นอกจากนี้ ความเหลื่อมล้ำยังทำให้เกิดปัญหาทางสังคมในด้านอื่น ๆ ตามมา โดยในกรณีนี้ รัฐบาลจำเป็นจะต้องมีการปรับตัวขนานใหญ่ ในแง่ของการเมือง คือ การให้คำจำกัดความของ “ประชาธิปไตย” ที่ให้ทุกคนมีสิทธิในการเข้าถึงข้อมูลและเทคโนโลยีอย่างเท่าเทียม ต้องมีการวางโครงสร้างสาธารณูปโภคขั้นพื้นฐานแบบยกระดับสูงสุดเพื่อทำให้เมืองมีความทนทาน ต่อทุกสภาวะการเปลี่ยนแปลง 

ยิ่งไปกว่านั้น การเปลี่ยนแปลงในช่วงเวลานี้ที่น่าจับตามอง คือ ความก้าวหน้าของเครื่องพิมพ์ 3 มิติ และเครื่องพิมพ์ 4 มิติ ที่จะทำให้การผลิตสินค้าต่าง ๆ เป็นไปได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น บวกกับช่วง 10 ปีนี้ จะมีวัตถุดิบที่ล้ำหน้า (advanced material) เพื่อความปลอดภัยของชีวิตและทรัพย์สิน ทำให้สินค้า บริการ และสิ่งของอุปโภคบริโภคมีประสิทธิภาพมากขึ้น 

ส่วนในประเด็นเรื่องของสิ่งแวดล้อม เรื่องของน้ำและอากาศสะอาดจะเป็นสิ่งที่ยากมากขึ้นเรื่อย ๆ ดร.การดี มองว่า ทรัพยากรที่บริสุทธ์เหล่านี้จะกลายเป็นจุดที่ก่อชนวนสงครามมากกว่าทรัพยากรอื่น ๆ อย่างเช่น น้ำมัน อย่างที่เคยเกิดขึ้นในอดีต และเรื่องของอวกาศ เมื่ออิงตามการคาดการณ์ของเทคโนโลยีแล้ว ดร.การดี คิดว่าน่าจะมีการสร้างที่อยู่อาศัยขนาดเล็กเริ่มเกิดขึ้นบนนอกโลก อาจจะเป็นในเรื่องของสถานีอวกาศ (space station) หรืออื่น ๆ ในแง่ของการทดลอง 

ขณะที่ในช่วง 10 ปีสุดท้าย หรืออีก 20 ปีข้างหน้า จะเป็นช่วงที่พัฒนาต่าง ๆ ผ่านวิกฤติต่าง ๆ ซึ่งมีทั้งมุมบวก และมุมลบ สังคม เศรษฐกิจและการเมืองจะเป็นการขับเคลื่อนด้วยข้อมูล ทำให้พัฒนาการทางด้านอัลกอริธึม หรือ โรบอทจะมีมากยิ่งขึ้น โดยมาเป็นลักษณะของ โคบอท หรือ Co-worker as a robot และสังคมจะให้ความสัคญกับการเรียนที่เป็นทักษะพื้นฐานในฐานะความมนุษย์กับการอยู่ร่วมกันในสังคมในฐานะมนุษย์เพิ่มมากขึ้น เพราะเทคโนโลยีทำให้การใช้ชีวิตสะดวกสบายมากขึ้นแล้ว 

ในด้านของการผลิต ดร.การดี มองว่า เทคโนโลยีเครื่องพิมพ์ 5 มิติ ทำให้การผลิตเพิ่มมุมมองในแง่ของศิลปะและความสวยงามเข้าไปด้วย และเทคโนโลยีทางการเงินจะเริ่มมีบทบาทสำคัญอย่างเห็นได้ชัด โดยเฉพาะในอินเดียที่จะกลายเป็นศูนย์กลางทางการเงิน เหมือนกับ นิวยอร์ก ลอนดอน และฮ่องกง เนื่องจากระบบการเงินในอนาคตไม่ได้เป็นแบบที่เป็นอยู่ในปัจจุบัน 

อย่างไรก็ตาม ความน้อยลงของพื้นที่อยู่อาศัย จะทำให้มีข้อจำกัดมากยิ่งขึ้น การดูแลเรื่องของสภาพน้ำและสภาพอากาศเป็นสิ่งสำคัญมากที่สุด ขณะเดียวกันทำให้เป็นเหตุผลว่าทำไมหลายประเทศทั่วโลกต่างหันมาพัฒนาเรื่องของอวกาศอย่างมีนัยสำคัญ ดร.การดี มองว่า การพัฒนาด้านอวกาศ อาจมีความหมายถึงเพื่อการอยู่รอด เพราะว่าอนาคตถัดไปหลังจากนี้ อาจจะเป็นไปได้ที่จะไปถึงเรื่องของการอพยพไปนอกโลก หรือ space migration นั่นเอง

อศินา พรวศิน – สัมภาษณ์
นงลักษณ์ อัจนปัญญา – เรียบเรียง

STAY CONNECTED

6,910แฟนคลับชอบ
0ผู้ติดตามติดตาม

Lastest News

ทูซีทูพี ผนึก 2 พันธมิตรใหม่ ไซ่ง่อนจอยต์สต๊อกฯ และอีมันนี่ เพย์เม้นท์ โซลูชั่น กัมพูชา

เร่งขยายเส้นทางบริการโอนเงินข้ามประเทศไปเวียดนาม และเพิ่มช่องทางรับเงินฝั่งกัมพูชา ชูจุดเด่นบริการรวดเร็ว ปลอดภัย ค่าธรรมเนียม 99 บาท ดึงลูกค้าใช้บริการ easy2send เพิ่ม

ซีพีเอฟ (ประเทศไทย) ขายหุ้นกู้ Online 100% มูลค่าใหญ่สุดเท่าที่เคยมีมา

บริษัท ซีพีเอฟ (ประเทศไทย) จำกัด (มหาชน) หรือCPFTHบริษัทย่อยของบริษัท เจริญโภคภัณฑ์อาหาร จำกัด (มหาชน) หรือ CPF ประสบความสำเร็จในการเสนอขายหุ้นกู้

ยูบิลลี่ ไดมอนด์ รุกตลาดออนไลน์ เปิดตัว Jubilee Online Store

ยูบิลลี่ ไดมอนด์ ตอกย้ำความเป็นผู้นำด้านธุรกิจเครื่องประดับเพชรของเมืองไทย จากการบุกเบิกเปิดสาขาในห้างสรรพสินค้า สู่การเปิดตัว Jubilee Online Store อย่างเต็มรูปแบบ

ถึงเวลาประเทศไทย ต้องมองตลาดใหม่ ที่ไม่ใช่จีนหรือยัง

สินค้าภาคเกษตรของไทยได้รับการยอมรับจากหลายประเทศทั่วโลก โดยเฉพาะผลไม้ไทยที่มีคุณภาพและรสชาติดี ซึ่งตลาดใหญ่สุดที่ส่งออก ก็คือ สาธารณรัฐประชาชนจีน

SCB Group จัดตั้ง “ยานแม่” ภายใต้ชื่อ SCBX (เอสซีบี เอกซ์) มุ่งสู่กลุ่มบริษัทเทคโนโลยีการเงินระดับภูมิภาค

กลุ่มไทยพาณิชย์ (SCB Group) ประกาศวิสัยทัศน์องค์กร รับบริบทใหม่ของโลกที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว จัดตั้งบริษัทแม่ภายใต้ชื่อ “SCBX” (เอสซีบี เอกซ์) เพื่อเร่งขยายธุรกิจเชิงรุกเข้าสู่ธุรกิจการเงินและแพลตฟอร์มอย่างเต็มรูปแบบ

มจธ. เปิดโครงการ “บัณฑิตพันธุ์ใหม่” เรียนฟรีให้ SME เสริมบุคลากร Upskill ทักษะ “โลจิสติกส์” แบบครบวงจร

ศูนย์วิจัยนวัตกรรมโลจิสติกส์ บัณฑิตวิทยาลัยการจัดการและนวัตกรรม มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี (มจธ.) เปิดโครงการบัณฑิตพันธุ์ใหม่และกำลังคนที่มีสมรรถนะจัดหลักสูตรบูรณาการการเรียนรู้ให้กับภาคธุรกิจและอุตสาหกรรมขนาดกลางและขนาดย่อม (SME) ฟรี

อีเลคโทรลักซ์ เผยเยาวชนไทยเชื่อมั่นในความเป็นผู้นำสู่การเปลี่ยนแปลงเพื่ออนาคตที่ยั่งยืน

ผลสำรวจเชิงลึกล่าสุดที่อีเลคโทรลักซ์ได้ทำการศึกษาในกลุ่มเยาวชนเกือบ 14,000 คนทั่วโลก รวมทั้งประเทศไทย เปิดเผยว่าคนรุ่นใหม่ไม่เพียงเต็มใจที่จะเปลี่ยนแปลงวิถีชีวิตอย่างจริงจังเพื่อโลกที่ดีขึ้น

อิมแพ็ค สร้างทีม Innovation Project สร้างสรรค์นวัตกรรมป้องกันโควิด-19

สถานการณ์ระบาดของเชื้อไวรัสโควิด-19 ยังคงเป็นที่น่ากังวล ส่งผลให้ทุกฝ่ายยังต้องเฝ้าระวังและป้องกันการแพร่ระบาดอย่างเข้มงวด อิมแพ็ค ก็เช่นกัน ที่ผ่านมาได้กำหนดแคมเปญ IMPACT We Care

Nutanix Cloud Platform ทลาย Silos ในการทำงานบน Hybrid Multicloud

ในงานประจำปีครั้งยิ่งใหญ่ของนูทานิคซ์ Global NEXT Digital Experience 2021 ที่จัดขึ้นระหว่างวันที่ 21-23 กันยายนศกนี้ นูทานิคซ์จะประกาศเปิดตัวฟีเจอร์ใหม่บนแพลตฟอร์มคลาวด์ของนูทานิคซ์

WeTV รุกตลาดวิดีโอสตรีมมิง ด้วยกลยุทธ์ “3X” ตั้งเป้าเติบโต 3 เท่า ขึ้นอันดับ 2 ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ภายในปี 2023

WeTV แพลตฟอร์มวิดีโอสตรีมมิงชั้นนำ ที่สุดความบันเทิงคุณภาพแห่งเอเชีย ประกาศแนวทางการดำเนินธุรกิจในปี 2021-2023 เตรียมรุกตลาดสตรีมมิงในประเทศไทยเต็มกำลัง

MUST READ

สหประชาชาติ-คณะวิศวะมหิดล จัดประกวดออกแบบศิลปะเพื่อสภาพภูมิอากาศ ระดับภูมิภาคเอเชีย – แปซิฟิก

ชวนส่งผลงานออกแบบศิลปะซึ่งเปิดรับสมัครให้ผู้สนใจสามารถส่งผลงานได้ตั้งแต่ 16 ก.ย. 2021 - 31 มี.ค. 2022

โตชิบา เตรียมผลิตกังหันน้ำ สำหรับโรงไฟฟ้าพลังน้ำ เกอรินจี เมรางิน ในอินโดนีเซีย

บริษัท โตชิบา ไฮโดร เพาเวอร์(หางโจว) จำกัด (THPC) ได้รับเลือกจากบริษัทโรงไฟฟ้าพลังน้ำ สังกัด บูกากา

เอ็กซ์สปริง ดิจิทัล ปลื้ม สิริฮับ โทเคน กระแสแรง เริ่มเพียง 10 บาท เริ่ม 21 ก.ย. นี้

โทเคนดิจิทัลเพื่อการลงทุนสิริฮับ อ้างอิงกับกระแสรายรับจากโครงการอสังหาริมทรัพย์คุณภาพ ที่มีมูลค่าโครงการระดับพันล้านบาทอย่าง สิริ แคมปัส สำนักงานใหญ่ บริษัท แสนสิริ จำกัด (มหาชน)

Nutanix Cloud Platform ทลาย Silos ในการทำงานบน Hybrid Multicloud

ในงานประจำปีครั้งยิ่งใหญ่ของนูทานิคซ์ Global NEXT Digital Experience 2021 ที่จัดขึ้นระหว่างวันที่ 21-23 กันยายนศกนี้ นูทานิคซ์จะประกาศเปิดตัวฟีเจอร์ใหม่บนแพลตฟอร์มคลาวด์ของนูทานิคซ์

เอคเซนเชอร์ ขึ้นผู้นำที่ปรึกษาด้านปัญญาประดิษฐ์ (AI) ในเอเชียแปซิฟิก

เอคเซนเชอร์ (NYSE: ACN) เปิดเผยว่า บริษัทได้รับการยอมรับให้เป็นผู้นำในธุรกิจวิจัย ด้านที่ปรึกษาเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI)
Newsletter

สนใจรับข่าวสารจาก The Story Thailand อัพเดตก่อนใคร สมัคร Newsletter กับเราเพียงกรอกอีเมลเท่านั้น