ในยุคที่กระแสปัญญาประดิษฐ์เติบโตอย่างก้าวกระโดด องค์กรธุรกิจส่วนใหญ่ต่างมุ่งความสนใจไปที่การเลือกใช้โมเดลภาษาขนาดใหญ่ที่ทรงพลังที่สุด ทว่าในความเป็นจริง สมรภูมินี้กำลังเปลี่ยนทิศทางไปอย่างสิ้นเชิง เมื่อตัวแอปพลิเคชันหรือตัวโมเดลกำลังลดบทบาทลงจนกลายเป็นเพียงสินค้าทั่วไปที่ไม่สามารถสร้างความได้เปรียบทางการแข่งขันที่ยั่งยืนได้อีกต่อไป
ความเคลื่อนไหวดังกล่าวสะท้อนให้เห็นเด่นชัดในอุตสาหกรรมเทคโนโลยีเพื่อการกฎหมาย (Legal Tech) ของประเทศไทย เมื่อ ชมปกรณ์ จักรแสงชัยโชติ ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร บริษัท วิสัย เอไอ (VISAI AI) สตาร์ตอัปผู้พัฒนาเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ ที่สปินออฟมาจากสถาบันวิทยสิริเมธี (VISTEC) ได้ขึ้นแสดงวิสัยทัศน์ในหัวข้อ “FourCorners: Enterprise AI in Legal and Why Data Matters” บนเวทีสัมมนาครบรอบ 6 ปีของ The Story Thailand เพื่อจุดกระแสคิดใหม่ในการทำ Enterprise AI ให้ตอบโจทย์ธุรกิจได้อย่างแท้จริง
แนวคิดดังกล่าวส่งสัญญาณเตือนถึงผู้ประกอบการและนักบริหารทั่วประเทศว่า หัวใจสำคัญของการสร้างผลลัพธ์ที่จับต้องได้จริงในปัญญาประดิษฐ์สำหรับองค์กร ไม่ใช่การแข่งขันสร้างโมเดลขนาดใหญ่ แต่คือการจัดการฐานข้อมูลที่มีโครงสร้างแม่นยำและพร้อมใช้งาน เพราะในท้ายที่สุดแล้ว “ปราการปกป้องธุรกิจที่แท้จริง (Moat) ไม่ใช่โมเดล AI แต่คือข้อมูลโครงสร้างคุณภาพสูงต่างหาก”
เมื่อโมเดล AI พลอยโหล: เหตุใด “ทุน” จึงสร้างความต่างไม่ได้อีกต่อไป
ความจริงที่องค์กรธุรกิจต้องยอมรับคือ ปัจจุบันการเขียนโค้ดด้วย AI กำลังกลายเป็นกระแสหลัก โดยใน Google เองก็มีโค้ดใหม่ที่เขียนขึ้นด้วยปัญญาประดิษฐ์สูงถึง 75% ขณะเดียวกัน บริษัทยักษ์ใหญ่เทคโนโลยีทั่วโลกทุ่มงบประมาณลงทุนศูนย์ข้อมูลรวมกันสูงถึง 7.25 แสนล้านดอลลาร์สหรัฐในปี 2569 ส่งผลให้โมเดลแบบเปิดให้ใช้งานทั่วไป สามารถพัฒนาไล่กวดตามหลังโมเดลเชิงพาณิชย์เพียงแค่ 4 ถึง 12 เดือนเท่านั้น
นั่นหมายความว่า ในไม่ช้าทุกองค์กรจะสามารถเข้าถึงเทคโนโลยีโมเดลปัญญาประดิษฐ์ที่มีความฉลาดใกล้เคียงกันในราคาที่ต่ำมาก การทุ่มเงินเพื่อสร้างหรือเทรนโมเดลให้ใหญ่ขึ้น จึงไม่ใช่แนวทางที่สร้างความแตกต่างอีกต่อไป ปราการป้องกันธุรกิจที่แท้จริงจึงเปลี่ยนผ่านลงมาสู่ “ข้อมูลคุณภาพที่พร้อมใช้งานและมีการจัดโครงสร้างอย่างดี” เพราะหากองค์กรยังคงใช้ข้อมูลดิบที่ไร้ระเบียบ ปัญญาประดิษฐ์ที่สร้างขึ้นมาก็จะไม่สามารถตอบคำถามได้ดีไปกว่าระบบทั่วไปในท้องตลาด
“T-Rex” แม่นยำ 75% โค่นระบบทั่วไปที่ทำ AI หลอน
หลายองค์กรเข้าใจผิดว่า การมีฐานข้อมูลขนาดใหญ่แล้วนำไปโยนใส่ระบบค้นหาทั่วไป (Naive RAG หรือการทำ RAG ค้นหาแบบเวกเตอร์ทั่วไป) จะช่วยให้ได้ AI ผู้เชี่ยวชาญทันที ทว่างานวิจัยของ VISAI.AI ที่ได้รับการตีพิมพ์ในงานสัมมนาระดับโลกอย่าง EMNLP 2025 ยืนยันว่า การค้นหาแบบทั่วไปจะล้มเหลวทันทีเมื่อเจอกฎหมายไทย เนื่องจากปัญญาประดิษฐ์ไม่สามารถจับลำดับชั้นกฎหมายหรือการอ้างอิงข้ามมาตราที่ซับซ้อนได้ ซึ่งนำไปสู่การตอบข้อมูลที่ผิดพลาดหรือสร้างเรื่องราวขึ้นมาเอง
คุณชมปกรณ์เปิดเผยว่า แพลตฟอร์ม Four Corners ได้เข้ามาแก้ paint point นี้ ด้วยการพัฒนาแผนผังความเชื่อมโยงข้อมูลทางกฎหมายชุดแรกของไทย ที่มีโครงสร้างภายในประกอบด้วย
- โหนดข้อมูลกฎหมายกว่า 725,000 โหนด และจุดเชื่อมโยงความสัมพันธ์เชิงโครงสร้างกว่า 1.9 ล้านจุด
- ครอบคลุมกฎหมาย 4,118 ฉบับ (บันทึกการแก้ไขปรับปรุงรวม 6,561 เวอร์ชัน)
- เชื่อมโยงกับคำพิพากษาศาลฎีกากว่า 87,394 ฉบับ ที่มีการอัปเดตข้อมูลรายวัน
การจัดการ Data ให้เป็นระบบกราฟข้อมูลและสืบค้นด้วย Agentic Search ทำให้มีความแม่นยำสูงกว่าระบบ RAG ทั่วไปอย่างมีนัยสำคัญ โดยมีประสิทธิภาพการค้นหาตามเกณฑ์วัดผล (F2 Score) อยู่ที่ 0.886 เหนือกว่าระบบ GraphRAG ของ Microsoft ที่ทำได้ 0.811 และการสืบค้นผ่านเว็บทั่วไปที่ได้เพียง 0.739
โครงสร้างข้อมูลที่แข็งแกร่งนี้ส่งผลให้โมเดลภาษาไทย “T-Rex” (ซึ่งมีทั้งรุ่น Lite, Standard และ Pro) ที่ขับเคลื่อนอยู่เบื้องหลัง ทำคะแนนจากการวัดผลด้วยเกณฑ์มาตรฐาน NitiBench โดยวินิจฉัยข้อหาและระบุมาตรากฎหมายอ้างอิงได้ตรงตามคำวินิจฉัยของกระทรวงสูงถึง 75% ในขณะที่โมเดลระดับโลกอย่าง GPT-5.5 หรือ Claude ทำคะแนนได้ต่ำกว่า 70% สิ่งนี้สะท้อนชัดเจนว่า ตัวแปรเดียวที่ทำให้ AI ฉลาดและแม่นยำกว่าบิ๊กเทคโลก ไม่ใช่ขนาดของโมเดล แต่คือโครงสร้างข้อมูลที่ป้อนให้มันเรียนรู้
ปลดล็อกคอขวดองค์กร: เปลี่ยนทีมกฎหมายเป็นตัวเร่งสปีดธุรกิจ
ในเชิงพาณิชย์ ปัญญาประดิษฐ์ด้านกฎหมายได้รับพิสูจน์แล้วว่า องค์กรระดับโลกยอมจ่ายเงินใช้งานจริง โดยบริษัท Legal AI ยักษ์ใหญ่อย่าง Harvey มีมูลค่าบริษัทสูงถึง 1.1 หมื่นล้านดอลลาร์สหรัฐ (มีรายได้ต่อเนื่องรายปีประมาณ 100 ล้านดอลลาร์สหรัฐ) ขณะที่ Legora มีมูลค่า 5.6 พันล้านดอลลาร์สหรัฐ ยิ่งไปกว่านั้น ผลสำรวจระบุว่าสำนักงานกฎหมายกว่า 47% เริ่มเห็นประโยชน์จากการใช้ AI และสามารถช่วยลดเวลาทำงานของทนายความได้สูงถึง 190 ชั่วโมงต่อปี
แต่สำหรับบริบทธุรกิจไทย ทีมกฎหมายมักถูกจัดอยู่ในกลุ่มหน่วยงานที่เป็นภาระค่าใช้จ่ายขององค์กร ทั้งที่งานกฎหมายแฝงอยู่ในทุกกระบวนการ ตั้งแต่งานทรัพยากรบุคคล การเงิน จัดซื้อ ความปลอดภัยข้อมูลส่วนบุคคล ไปจนถึงการตรวจสอบเนื้อหาทางการตลาด การที่แผนกต่าง ๆ ต้องรอคำตอบจากทีมกฎหมายที่มีทรัพยากรจำกัด จึงก่อให้เกิดความล่าช้าและรอยต่อที่เป็นอุปสรรคภายในองค์กร ซึ่งงานวิจัยชี้ว่า การจัดการสัญญาที่ไม่มีประสิทธิภาพนี้ อาจสร้างความเสียหายต่อรายได้เฉลี่ยสูงถึง 9.2% ต่อปี
Four Corners จึงถูกออกแบบมาเพื่อทำหน้าที่เปลี่ยนงานทำซ้ำทั่วไปให้เป็นระบบอัตโนมัติ และเสริมศักยภาพของผู้เชี่ยวชาญ โดยยังคงมีคนคอยตรวจสอบความถูกต้องอยู่เสมอ ช่วยให้ทีมงานอื่น ๆ สามารถเข้าใช้งานระบบเพื่อถามตอบคำถามกฎหมายเบื้องต้นที่ถูกต้องและมีแหล่งอ้างอิงได้อย่างรวดเร็วด้วยตนเอง
นอกจากฐานข้อมูลที่ครบครันแล้ว แพลตฟอร์มยังเปิดให้เชื่อมต่อกับ NotebookLM เพื่อสืบค้นข้อมูลเอกสารส่วนตัวควบคู่กับฐานข้อมูลกฎหมายได้ในคลิกเดียว ซึ่งส่งผลให้ตัวแอปพลิเคชันได้รับความนิยมอย่างท่วมท้น มีผู้ใช้งานทะลุ 10,000 ราย และมีการส่งข้อความถามตอบในระบบไปแล้วกว่า 150,000 ข้อความ นับตั้งแต่เปิดตัวอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 28 พฤษภาคม 2569
รากฐานวิชาการโลกกับก้าวถัดไปของ Four Corners
ความสำเร็จของ VISAI.AI ไม่ได้มาจากการคิดค้นขึ้นเองลอย ๆ แต่ยืนอยู่บนรากฐานความน่าเชื่อถือทางวิชาการระดับโลก โดยผลงานวิจัยโครงสร้างกราฟและระบบประเมินผลได้รับการตอบรับและตีพิมพ์ในเวทีวิชาการระดับโลกอย่าง ACL 2026 (Industry Track) และ EMNLP 2025 (Main) รวมถึงมีการนำเสนอผลงานที่ซานดิเอโก สหรัฐอเมริกา
สำหรับก้าวต่อไป Four Corners มีแผนที่จะขยายขอบเขตฐานข้อมูลให้ครอบคลุมเอกสารกฎหมายไทยในทุกมิติอย่างสมบูรณ์ โดยจะนำคำพิพากษาศาลปกครอง คำพิพากษาศาลอุทธรณ์ชำนาญพิเศษ ตลอดจนพระราชกฤษฎีกา พระราชกิจจานุเบกษา และประกาศระเบียบของกระทรวงต่าง ๆ เข้าสู่โครงสร้างกราฟข้อมูล ก่อนจะนำโซลูชันระบบจัดการข้อมูลกฎหมายที่ได้รับการพิสูจน์แล้วนี้ ขยายไปสู่เขตอำนาจศาลในประเทศอื่นในอนาคต
บทสรุป คือ จงหยุดมองหาแต่โมเดล AI หรือ Framework ที่ดีที่สุด แต่จงหันกลับมาลงทุนและจัดโครงสร้างฐานข้อมูลภายในองค์กรของตนเองให้พร้อมใช้งานมากที่สุด เพราะเทคโนโลยีเปลี่ยนผ่านและเลียนแบบกันได้ในเวลาไม่กี่เดือน แต่ข้อมูลเชิงโครงสร้างที่สะท้อนถึงองค์ความรู้ที่แท้จริงขององค์กร คือสิ่งเดียวที่จะกลายเป็น “ปราการป้องกันธุรกิจ” ที่แข็งแกร่งที่สุด ซึ่งบิ๊กเทคระดับโลกหรือคู่แข่งหน้าไหนก็ไม่สามารถแย่งชิงไปได้
ข่าวอื่น ๆ ที่น่าสนใจ
‘สี่มุมเมือง’: ยุทธศาสตร์ ‘วิสัย เอไอ’ ฝ่า Red Ocean สู่ Legal Blue Ocean
กลยุทธ์ Copper Beyond Buffet และ Visai AI: ปรับตัวสู้ต้นทุนและคลื่นปัญญาประดิษฐ์
