TH | EN
TH | EN
หน้าแรก Columnist จาก "เทศกาลถือศีล" สู่ "ตลาดอาหารเจ"

จาก “เทศกาลถือศีล” สู่ “ตลาดอาหารเจ”

เทศกาลกินเจปีนี้เริ่มขึ้นตั้งแต่วันที่ 6 ไปถึง 14 ตุลาคม 2564 ท่ามกลางการระบาดของโรคโควิด-19 และการเผชิญปัญหาเศรษฐกิจที่ทำให้บรรยากาศไม่คึกคักเหมือนเช่นปีที่ผ่าน ๆ มา แต่กระนั้นก็ยังช่วยทำให้ผู้คนมีชีวิตชีวาขึ้นบ้าง โดยเฉพาะคนที่มีความตั้งใจถือศีลและชำระจิตใจตนเองปีละครั้ง

คำว่า “เจ” หรือ “แจ” (齋) เป็นคำภาษาจีนออกเสียงแบบแต้จิ๋ว มีความหมายว่าการรักษาความบริสุทธิ์เพื่อการสักการะ ซึ่งในทางอักษรศาสตร์อธิบายว่าเกิดจากการพัฒนาเอาตัวอักษรสองตัวรวมเข้าด้วยกัน คือคำว่า “ฉี“ (齊) ที่แปลว่าบริบูรณ์ กับตัวอักษร “ซื” ( 示 ) ซึ่งแปลว่าการสักการะ

แต่เดิมเป็นประเพณีในลัทธิเต๋า หมายถึง การบำเพ็ญกายใจให้บริสุทธิ์เพื่อเป็นการสักการบูชาแด่เทพยดา ภายหลังเมื่อชาวจีนรับเอาพุทธศาสนานิกายมหายานเข้ามา การอธิบายก็แปรเปลี่ยนไปเป็นการรักษาศีล 8 ร่วมกับการไม่บริโภคเนื้อสัตว์เพื่อเลี่ยงการเบียดเบียนสิ่งมีชีวิต เมื่อเวลาผ่านไปจึงเรียกการไม่กินอาหารที่มีเนื้อสัตว์ว่าการกินเจ

การกินเจแบบในเมืองไทยเป็นประเพณีที่ชาวจีนทางตอนใต้ของประเทศจีนถือปฏิบัติ เมื่อชาวจีนฮกเกี้ยน และชาวจีนแต้จิ๋วอพยพมาอาศัยอยู่ในประเทศไทยพวกเขายังคงปฏิบัติสืบต่อกันเรื่อยมาทุกปี เริ่มตั้งแต่วันขึ้น 1 ค่ำ ถึงขึ้น 9 ค่ำ เดือน 9 ตามปฏิทินจีน รวมเป็นเวลา 9 วัน ซึ่งตรงกับเดือน 11 ตามปฏิทินจันทรคติ หรือเดือนตุลาคมตามปฏิทินสากล

ในวิถีปฏิบัติแบบเดิมนั้น ผู้ที่กินเจไม่เพียงแต่งดบริโภคอาหารที่มีเนื้อสัตว์ หรือเครื่องปรุงที่มีส่วนประกอบของเนื้อสัตว์ และผักมีกลิ่นฉุนบางชนิดเท่านั้น แต่ยังถือปฏิบัติรักษาศีลตลอดเทศกาลอีกด้วย

ผู้ที่ตั้งใจปฏิบัติรักษาศีลจะนุ่งห่มเสื้อผ้าสีขาวซึ่งเป็นสัญลักษณ์ของความสะอาดบริสุทธิ์ และใช้เวลาส่วนใหญ่สวดมนต์อยู่ในสถานที่ที่เรียกว่าโรงเจ ซึ่งตั้งอยู่ตามชุมชนชาวจีนทั่วประเทศ โดยเจ้าของสถานที่จะทำอาหารเจไว้บริการแก่ผู้มาร่วมพิธีกรรมได้รับประทานทุกมื้อทุกวันตลอดเทศกาล 

นอกจากนี้ โรงเจบางแห่งจะจัดเตรียมสถานที่พักค้างแรมให้สำหรับผู้ที่เดินทางมาจากต่างถิ่น หรือผู้ที่ไม่สะดวกเดินทางไปกลับในแต่ละวัน เพราะพิธีสวดจะกระทำวันยันค่ำต่อเนื่องทุกวัน จนกระทั่งในช่วงเย็นของวันสุดท้ายจะมีพิธีส่งเจ้าเสด็จกลับสู่สวรรค์เป็นอันสิ้นสุดเทศกาลกินเจ

กล่าวได้ว่าหัวใจของประเพณีนี้อยู่ที่การถือศีล ปฏิบัติธรรม เพื่อชำระล้างจิตใจให้บริสุทธิ์ ส่วนการงดทานอาหารที่มีเนื้อสัตว์หรือส่วนประกอบที่ทำจากเนื้อสัตว์ก็เพื่อละเว้นการเบียดเบียนผู้อื่น และชำระร่างกายให้บริสุทธิ์ สวมใส่เสื้อผ้าใหม่สะอาด จึงเรียกประเพณีนี้ว่า “การถือศีลกินเจ” หรือบางท้องที่ของภาคใต้ของไทยเช่น ภูเก็ต นิยมเรียกว่าประเพณี “ถือศีลกินผัก” 

ดังนั้น การกินเจจึงไม่ได้หมายถึงเฉพาะการงดกินอาหารที่มีเนื้อสัตว์อย่างที่เข้าใจกันทั่วไปในทุกวันนี้ 

ภายหลังเมื่อสภาพสังคมไทยเปลี่ยนแปลงไปเป็นสังคมสมัยใหม่มากขึ้น เมืองขยายตัวใหญ่ขึ้น วิถีชีวิตแบบชุมชนจีนดั้งเดิมค่อย ๆ จางลง ประเพณีการกินเจที่ยึดโยงกับการถือศีลปฏิบัติธรรมในแบบเดิมทำได้ยากเพราะไม่สอดคล้องกับวิถีความเป็นอยู่แบบสมัยใหม่ ทำให้ประเพณีถือศีลกินเจมุ่งเน้นที่วิถีการกินเป็นสำคัญ ส่วนเรื่องการถือศีลปฏิบัติธรรมหลงเหลือผู้ที่ยังสืบทอดน้อยลงไป

ช่วงหลายสิบปีที่ผ่านมา การกินเจขยายขอบเขตการรับรู้ออกไปกว้างขวางมากขึ้น ไม่ได้จำกัดอยู่แต่ในกลุ่มคนไทยเชื้อสายอีกต่อไป แต่กลายเป็นค่านิยมใหม่ที่คนจำนวนมากสนใจที่จะบริโภคอาหารเจในช่วงเวลา 9 วันเพื่อทำให้ชีวิตของตนเองดีขึ้น ทั้งทางด้านร่างกายและจิตใจ

เราจึงพบว่าปัจจุบันการกินเจมีวัตถุประสงค์หลากหลายแตกต่างกันไป คนจำนวนมากกินเพื่อสุขภาพ โดยเชื่อว่าอาหารเจทำให้ร่างกายเกิดการปรับตัวให้อยู่ในสภาวะสมดุล สามารถขับพิษของเสียต่างๆ ออกจากร่างกายได้ ทำให้ระบบไหลเวียนโลหิต และระบบทางเดินอาหารมีเสถียรภาพ

บางคนกินเจด้วยความสำนึกในเมตตาธรรมเพื่อละเว้นจากการเบียดเบียนสรรพสัตว์ เพราะเชื่อว่าการเอาเลือดเนื้อผู้อื่นมาเป็นของเราเป็นการสร้างกรรม แม้ตนเองจะไม่ได้เป็นผู้ลงมือฆ่าก็ตาม การละเว้นช่วงระยะเวลาหนึ่ง ปีละครั้งก็ยังดี ถือเป็นการบำเพ็ญกุศลที่เป็นมงคลแก่ชีวิต 

สำหรับบางคนอาจไม่ได้ยึดติดกับความเชื่อใด ๆ เลย แต่บริโภคไปตามกระแสนิยมของสังคม หรือเป็นการสร้างประสบการณ์ใหม่เพราะอาหารเจปัจจุบันมีการพัฒนาเมนูให้หลากหลาย วัตถุดิบที่นำมาปรุงอาหารก็ทำให้คุณภาพของอาหารดีขึ้นมาก

นอกจากนี้ แนวคิดการไม่บริโภคอาหารที่มีเนื้อสัตว์ยังเป็นแนวโน้มที่มีการเติบโตขึ้นอย่างรวดเร็ว จากข้อมูลของสำนักงานสถิติแห่งชาติ ที่ทำการสำรวจทุก 4 ปี นับแต่ปี พ.ศ. 2552, ปี 2556 และปี 2560 รวมเวลา 12 ปี พบว่ากลุ่มคนไทยที่ไม่บริโภคเนื้อสัตว์ (รวมผู้ที่บริโภคอาหารในช่วงเทศกาลเจ) มีสัดส่วนเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง โดยเพิ่มจากร้อยละ 1.7 (จำนวน 1.0 ล้านคน) ในปี 2552 เป็นร้อยละ 4.2 (จำนวน 2.6 ล้านคน) ในปี 2556 และขึ้นไปเป็นร้อยละ 11.8 (จำนวน 7.4 ล้านคน) ในปี 2560 ซึ่งมาถึงปัจจุบันปี 2564 ตัวเลขย่อมมากกว่านี้อย่างแน่นอน

เทศกาลกินเจจึงเป็นโอกาสทางธุรกิจที่น่าสนใจของผู้ประกอบการร้านอาหาร และผู้ประกอบการอุตสาหกรรมอาหาร และจูงใจให้มีผู้ประกอบการรายใหม่ ๆ สนใจเข้าสู่ตลาดมากขึ้นอย่างต่อเนื่อง จนมีส่วนต่อการสนับสนุนให้เกิดความนิยมในการบริโภคอาหารเจมากขึ้นด้วยการพัฒนาสูตรอาหารและเครื่องดื่มเจ ให้สอดคล้องกับความต้องการของผู้บริโภครุ่นใหม่ รวมทั้งการทำโฆษณาประชาสัมพันธ์สินค้าและบริการที่เกี่ยวข้องกับเทศกาลกินเจตลอดช่วงกว่าสิบปีที่ผ่านมา

การสร้างรูปแบบสัญลักษณ์ธงเหลืองมีตัวอักษรสีแดงคำว่า “เจ” ทั้งภาษาจีนและภาษาไทยเป็นอีกปัจจัยหนึ่งที่ผลักดันให้เทศกาลกินเจกลายเป็นวาระที่คนทั้งประเทศรู้จัก ส่งผลโดยตรงต่อความนิยมในการกินอาหารเจของคนรุ่นใหม่ในเวลาต่อมา

อย่างไรก็ตาม ผลกระทบจากการระบาดของโรคโควิด-19 อาจทำให้เทศกาลกินเจมีความซบเซาลงบ้าง แต่เนื่องจากเทศกาลกินเจเป็นอีเวนต์ตามฤดูกาลที่มีระยะเวลาไม่เกิน 10 วัน จึงเป็นตลาดที่ไม่ได้รับผลกระทบระยะยาว เมื่อภาวะปกติกลับคืนมา ความต้องการในการบริโภคตามค่านิยมและวิถีวัฒนธรรมก็จะกลับคืนดังเดิม 

แต่ที่น่าสนใจ คือ การระบาดของโรคโควิด-19 และการระบาดของโรคติดต่อในสัตว์ ทำให้เกิดความกังวลในการบริโภคอาหารที่มีเนื้อสัตว์ว่าจะปลอดภัยหรือไม่ การเลือกบริโภคอาหารโปรตีนจากพืชจึงมีแนวโน้มเพิ่มมากขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ โดยเฉพาะเนื้อสัตว์ทางเลือก (plant-based meat) มีความต้องการมากขึ้นอย่างชัดเจนหลังโควิต-19 ระบาด และจะเป็นทางเลือกในอนาคตของผู้บริโภคที่ไม่กินเนื้อสัตว์ รวมทั้งผู้บริโภคอาหารเจด้วย

คอลัมน์ “ที่มา-ที่ไป” … สารพัดเรื่องราวที่เราอยากให้คุณรู้

สมชัย อักษรารักษ์ … อดีตบรรณาธิการ ผู้มีประสบการณ์ 20 ปี ในวงการงานข่าวการตลาด-ไอที แต่มีความสนใจในประวัติศาสตร์เป็นพิเศษ จนได้ใช้ทำงานสารคดีนาน 10 ปี

STAY CONNECTED

6,910แฟนคลับชอบ
0ผู้ติดตามติดตาม

Lastest News

แคสเปอร์สกี้เผย อาชญากรไซเบอร์ใช้กลวิธีใหม่โจมตีภาคอุตสาหกรรม

รายงาน Kaspersky ICS CERT Report ฉบับล่าสุดเผยข้อมูลแคมเปญสปายแวร์ชุดใหม่ที่พัฒนาอย่างรวดเร็ว โดยโจมตีองค์กรอุตสาหกรรมกว่า 2,000 แห่งทั่วโลก

การเดินทาง 100 ปี ของอินซูลิน และก้าวสู่ศตวรรษแห่งคุณภาพของ โนโว นอร์ดิสค์

โนโว นอร์ดิสค์ ต้องการผลักดันให้เกิดการเปลี่ยนแปลงเพื่อเอาชนะโรคเบาหวานและโรคเรื้อรังที่ร้ายแรงอื่น ๆ บริษัทมีความรับผิดชอบอันยิ่งใหญ่ต่อคุณภาพของผลิตภัณฑ์ ความซื่อสัตย์ จริยธรมทางการค้า รวมถึงความรับผิดชอบต่อสิ่งแวดล้อม ให้สมกับที่เรามีส่วนในการดูแลผู้ป่วยกว่า 30 ล้านคนทั่วโลก

บ้านปูเร่งขยายพอร์ตพลังงานหมุนเวียน เดินหน้าลงทุนกิจการโซลาร์ฟาร์มเพิ่มอีก 2 แห่งในเวียดนาม

ประกอบด้วยโรงไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์ชูง็อก กำลังผลิต 15 เมกะวัตต์ ในจังหวัดเกียลาย และโรงไฟฟ้าพลังงานแสงอาทิตย์น็อนไห่กำลังผลิต 35 เมกะวัตต์ ในจังหวัดนินห์ถ่วน มูลค่าการลงทุนรวม 26.69 ล้านเหรียญสหรัฐ หรือประมาณ 883 ล้านบาท

วีโว่ เปิดเกมรุกตลาดสมาร์ทโฟน 5G ไทย พร้อมอวดนวัตกรรมสุดล้ำผ่านแฟลกชิฟ สโตร์แห่งแรก

เพื่อโชว์นวัตกรรมสมาร์ตโฟนสุดล้ำของทางค่าย รวมถึงเป็นช่องทางจำหน่ายสินค้าสมาร์ตโฟน และอุปกรณ์ IoT ต่างๆ ตลอดจนมอบประสบการณ์การให้บริการสุดพิเศษที่ไม่เหมือนใครให้กับลูกค้าแบรนด์วีโว่

STT GDC เผยวิสัยทัศน์การฟื้นฟูเศรษฐกิจปี 65 นำเทคโนโลยีดิจิทัลเสริมแกร่ง 3 อุตสาหกรรม

3 อุตสาหกรรมหลักที่ขับเคลื่อนเศรษฐกิจประเทศ ได้แก่ ภาคการท่องเที่ยว ภาคเกษตรกรรม และ ภาคอุตสาหกรรมการผลิตที่เป็นจุดแข็งของประเทศไทย ซึ่งเราจะสามารถช่วยฟื้นฟูและสร้างการเติบโตให้รวดเร็วกว่าเดิมในสถานการณ์ที่โควิดไม่มีวันสิ้นสุดได้อย่างไร?

LINE VOOM เปิดโลกคอนเทนต์วิดีโอใหม่ล่าสุด

Line ประเทศไทย เปิดตัวบริการ 'LINE VOOM' ฟีเจอร์ใหม่แท็บที่ 3 บนแอปพลิเคชัน LINE มาพร้อมความสามารถในการอัปเดต Status ในชีวิตประจำวันทั้งในรูปแบบข้อความและรูปภาพ

หอศิลป์ มหาวิทยาลัยศิลปากร และ Google Arts & Culture ร่วมเปิดตัว “ศิลปะไทยใกล้อีกนิด”

เรียนรู้เกี่ยวกับศิลปะสมัยใหม่และร่วมสมัยของไทยที่มีมายาวนานกว่า 70 ปีจากบ้านของคุณเอง นอกเหนือไปจากพิพิธภัณฑสถานแห่งชาติและแหล่งมรดกที่มีอยู่มากมายแล้ว Google Arts & Culture ยังร่วมกับหอศิลป์ มหาวิทยาลัยศิลปากร นำเสนอภาพผลงานศิลปะกว่า 500 ชิ้นจากฝีมือของศิลปินไทย 323 คนตลอดช่วงระยะเวลากว่า 7 ทศวรรษ โดยทำการถ่ายภาพด้วยกล้อง Art Camera ที่มีความละเอียดสูงเป็นพิเศษ

สเตรตัส เทคโนโลยีส์ ตั้งเป้าปฏิวัติธุรกิจในประเทศไทย ด้วย Edge Computing

ซึ่งจะช่วยผลักดันประเทศให้ก้าวไปสู่ ไทยแลนด์ 4.0 ด้วยความสามารถในการประมวลผลระดับแนวหน้าในอุตสาหกรรม ปฏิวัติวิธีใช้ประโยชน์จาก IoT การวิเคราะห์ และ AI

เอสซีจี เซรามิกส์ เผยปี 64 ยอดขายโต กำไรเพิ่ม

เชื่อตลาดเซรามิกฟื้นตัว มุ่งเป็นผู้นำชูสินค้าตอบโจทย์เมกะเทรนด์ ทั้งสุขอนามัยและไลฟ์สไตล์ ปรับกลยุทธ์เตรียมรับมือพลังงานก๊าซธรรมชาติพุ่ง

ถอดรหัส “ไผท ผดุงถิ่น” ซีอีโอ สตาร์ตอัพรุ่นบุกเบิก Builk One Group เป็น “แมลงสาบ” ไม่ใช่ “ยูนิคอร์น”

หากย้อนไปเมื่อเกือบ 20 ปีที่แล้ว “ไผท ผดุงถิ่น” ซีอีโอและผู้ก่อตั้ง Builk One Group เป็นเด็กหนุ่มที่เรียนจบวิศวกรรมโยธา จากจุฬาฯ เข้าทำงานในบริษัทค้าวัสดุก่อสร้าง

MUST READ

KPB คาดเศรษฐกิจโลกปีนี้ เติบโตในอัตราที่ชะลอลง แนะลงทุนในหุ้นคุณค่า/วัฏจักร สินทรัพย์นอกตลาดฯ

คาดการณ์เศรษฐกิจโลกในปีนี้ ยังคงเติบโตแต่ในอัตราที่ชะลอลง และยังมีอีกหลายประเด็นความเสี่ยงที่จะส่งผลกระทบกับการลงทุน

เอสซีจี เซรามิกส์ เผยปี 64 ยอดขายโต กำไรเพิ่ม

เชื่อตลาดเซรามิกฟื้นตัว มุ่งเป็นผู้นำชูสินค้าตอบโจทย์เมกะเทรนด์ ทั้งสุขอนามัยและไลฟ์สไตล์ ปรับกลยุทธ์เตรียมรับมือพลังงานก๊าซธรรมชาติพุ่ง

STT GDC เผยวิสัยทัศน์การฟื้นฟูเศรษฐกิจปี 65 นำเทคโนโลยีดิจิทัลเสริมแกร่ง 3 อุตสาหกรรม

3 อุตสาหกรรมหลักที่ขับเคลื่อนเศรษฐกิจประเทศ ได้แก่ ภาคการท่องเที่ยว ภาคเกษตรกรรม และ ภาคอุตสาหกรรมการผลิตที่เป็นจุดแข็งของประเทศไทย ซึ่งเราจะสามารถช่วยฟื้นฟูและสร้างการเติบโตให้รวดเร็วกว่าเดิมในสถานการณ์ที่โควิดไม่มีวันสิ้นสุดได้อย่างไร?

DITTO ปิดจ็อบ 7 โปรเจกต์รวด รับปีเสือสุดหรูกว่า 1 พันล้านบาท

DITTO เปิดศักราชใหม่สุดหรู ปิดจ็อบ 7 โปรเจกต์รวดกว่าพันล้านบาททั้งพัฒนาระบบโทรมาตรด้วยการนำเทคโนโลยีล่าสุดและระบบ DATA มาใช้วิเคราะห์เพื่อให้มีความแม่นยำที่สุด

5 แนวโน้มธุรกิจไทย หลังประกาศใช้กม.คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล

ปีนี้นอกจากภาคธุรกิจต้องฟื้นฟูกิจการจากพิษโควิดแล้ว การบังคับใช้กฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล หรือ พ.ร.บ.คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล พ.ศ.2562 ซึ่งจะมีผลบังคับใช้ใน 1 มิถุนายนนี้
Newsletter

สนใจรับข่าวสารจาก The Story Thailand อัพเดตก่อนใคร สมัคร Newsletter กับเราเพียงกรอกอีเมลเท่านั้น