TH | EN
TH | EN
หน้าแรก Columnist จาก "เทศกาลถือศีล" สู่ "ตลาดอาหารเจ"

จาก “เทศกาลถือศีล” สู่ “ตลาดอาหารเจ”

เทศกาลกินเจปีนี้เริ่มขึ้นตั้งแต่วันที่ 6 ไปถึง 14 ตุลาคม 2564 ท่ามกลางการระบาดของโรคโควิด-19 และการเผชิญปัญหาเศรษฐกิจที่ทำให้บรรยากาศไม่คึกคักเหมือนเช่นปีที่ผ่าน ๆ มา แต่กระนั้นก็ยังช่วยทำให้ผู้คนมีชีวิตชีวาขึ้นบ้าง โดยเฉพาะคนที่มีความตั้งใจถือศีลและชำระจิตใจตนเองปีละครั้ง

คำว่า “เจ” หรือ “แจ” (齋) เป็นคำภาษาจีนออกเสียงแบบแต้จิ๋ว มีความหมายว่าการรักษาความบริสุทธิ์เพื่อการสักการะ ซึ่งในทางอักษรศาสตร์อธิบายว่าเกิดจากการพัฒนาเอาตัวอักษรสองตัวรวมเข้าด้วยกัน คือคำว่า “ฉี“ (齊) ที่แปลว่าบริบูรณ์ กับตัวอักษร “ซื” ( 示 ) ซึ่งแปลว่าการสักการะ

แต่เดิมเป็นประเพณีในลัทธิเต๋า หมายถึง การบำเพ็ญกายใจให้บริสุทธิ์เพื่อเป็นการสักการบูชาแด่เทพยดา ภายหลังเมื่อชาวจีนรับเอาพุทธศาสนานิกายมหายานเข้ามา การอธิบายก็แปรเปลี่ยนไปเป็นการรักษาศีล 8 ร่วมกับการไม่บริโภคเนื้อสัตว์เพื่อเลี่ยงการเบียดเบียนสิ่งมีชีวิต เมื่อเวลาผ่านไปจึงเรียกการไม่กินอาหารที่มีเนื้อสัตว์ว่าการกินเจ

การกินเจแบบในเมืองไทยเป็นประเพณีที่ชาวจีนทางตอนใต้ของประเทศจีนถือปฏิบัติ เมื่อชาวจีนฮกเกี้ยน และชาวจีนแต้จิ๋วอพยพมาอาศัยอยู่ในประเทศไทยพวกเขายังคงปฏิบัติสืบต่อกันเรื่อยมาทุกปี เริ่มตั้งแต่วันขึ้น 1 ค่ำ ถึงขึ้น 9 ค่ำ เดือน 9 ตามปฏิทินจีน รวมเป็นเวลา 9 วัน ซึ่งตรงกับเดือน 11 ตามปฏิทินจันทรคติ หรือเดือนตุลาคมตามปฏิทินสากล

ในวิถีปฏิบัติแบบเดิมนั้น ผู้ที่กินเจไม่เพียงแต่งดบริโภคอาหารที่มีเนื้อสัตว์ หรือเครื่องปรุงที่มีส่วนประกอบของเนื้อสัตว์ และผักมีกลิ่นฉุนบางชนิดเท่านั้น แต่ยังถือปฏิบัติรักษาศีลตลอดเทศกาลอีกด้วย

ผู้ที่ตั้งใจปฏิบัติรักษาศีลจะนุ่งห่มเสื้อผ้าสีขาวซึ่งเป็นสัญลักษณ์ของความสะอาดบริสุทธิ์ และใช้เวลาส่วนใหญ่สวดมนต์อยู่ในสถานที่ที่เรียกว่าโรงเจ ซึ่งตั้งอยู่ตามชุมชนชาวจีนทั่วประเทศ โดยเจ้าของสถานที่จะทำอาหารเจไว้บริการแก่ผู้มาร่วมพิธีกรรมได้รับประทานทุกมื้อทุกวันตลอดเทศกาล 

นอกจากนี้ โรงเจบางแห่งจะจัดเตรียมสถานที่พักค้างแรมให้สำหรับผู้ที่เดินทางมาจากต่างถิ่น หรือผู้ที่ไม่สะดวกเดินทางไปกลับในแต่ละวัน เพราะพิธีสวดจะกระทำวันยันค่ำต่อเนื่องทุกวัน จนกระทั่งในช่วงเย็นของวันสุดท้ายจะมีพิธีส่งเจ้าเสด็จกลับสู่สวรรค์เป็นอันสิ้นสุดเทศกาลกินเจ

กล่าวได้ว่าหัวใจของประเพณีนี้อยู่ที่การถือศีล ปฏิบัติธรรม เพื่อชำระล้างจิตใจให้บริสุทธิ์ ส่วนการงดทานอาหารที่มีเนื้อสัตว์หรือส่วนประกอบที่ทำจากเนื้อสัตว์ก็เพื่อละเว้นการเบียดเบียนผู้อื่น และชำระร่างกายให้บริสุทธิ์ สวมใส่เสื้อผ้าใหม่สะอาด จึงเรียกประเพณีนี้ว่า “การถือศีลกินเจ” หรือบางท้องที่ของภาคใต้ของไทยเช่น ภูเก็ต นิยมเรียกว่าประเพณี “ถือศีลกินผัก” 

ดังนั้น การกินเจจึงไม่ได้หมายถึงเฉพาะการงดกินอาหารที่มีเนื้อสัตว์อย่างที่เข้าใจกันทั่วไปในทุกวันนี้ 

ภายหลังเมื่อสภาพสังคมไทยเปลี่ยนแปลงไปเป็นสังคมสมัยใหม่มากขึ้น เมืองขยายตัวใหญ่ขึ้น วิถีชีวิตแบบชุมชนจีนดั้งเดิมค่อย ๆ จางลง ประเพณีการกินเจที่ยึดโยงกับการถือศีลปฏิบัติธรรมในแบบเดิมทำได้ยากเพราะไม่สอดคล้องกับวิถีความเป็นอยู่แบบสมัยใหม่ ทำให้ประเพณีถือศีลกินเจมุ่งเน้นที่วิถีการกินเป็นสำคัญ ส่วนเรื่องการถือศีลปฏิบัติธรรมหลงเหลือผู้ที่ยังสืบทอดน้อยลงไป

ช่วงหลายสิบปีที่ผ่านมา การกินเจขยายขอบเขตการรับรู้ออกไปกว้างขวางมากขึ้น ไม่ได้จำกัดอยู่แต่ในกลุ่มคนไทยเชื้อสายอีกต่อไป แต่กลายเป็นค่านิยมใหม่ที่คนจำนวนมากสนใจที่จะบริโภคอาหารเจในช่วงเวลา 9 วันเพื่อทำให้ชีวิตของตนเองดีขึ้น ทั้งทางด้านร่างกายและจิตใจ

เราจึงพบว่าปัจจุบันการกินเจมีวัตถุประสงค์หลากหลายแตกต่างกันไป คนจำนวนมากกินเพื่อสุขภาพ โดยเชื่อว่าอาหารเจทำให้ร่างกายเกิดการปรับตัวให้อยู่ในสภาวะสมดุล สามารถขับพิษของเสียต่างๆ ออกจากร่างกายได้ ทำให้ระบบไหลเวียนโลหิต และระบบทางเดินอาหารมีเสถียรภาพ

บางคนกินเจด้วยความสำนึกในเมตตาธรรมเพื่อละเว้นจากการเบียดเบียนสรรพสัตว์ เพราะเชื่อว่าการเอาเลือดเนื้อผู้อื่นมาเป็นของเราเป็นการสร้างกรรม แม้ตนเองจะไม่ได้เป็นผู้ลงมือฆ่าก็ตาม การละเว้นช่วงระยะเวลาหนึ่ง ปีละครั้งก็ยังดี ถือเป็นการบำเพ็ญกุศลที่เป็นมงคลแก่ชีวิต 

สำหรับบางคนอาจไม่ได้ยึดติดกับความเชื่อใด ๆ เลย แต่บริโภคไปตามกระแสนิยมของสังคม หรือเป็นการสร้างประสบการณ์ใหม่เพราะอาหารเจปัจจุบันมีการพัฒนาเมนูให้หลากหลาย วัตถุดิบที่นำมาปรุงอาหารก็ทำให้คุณภาพของอาหารดีขึ้นมาก

นอกจากนี้ แนวคิดการไม่บริโภคอาหารที่มีเนื้อสัตว์ยังเป็นแนวโน้มที่มีการเติบโตขึ้นอย่างรวดเร็ว จากข้อมูลของสำนักงานสถิติแห่งชาติ ที่ทำการสำรวจทุก 4 ปี นับแต่ปี พ.ศ. 2552, ปี 2556 และปี 2560 รวมเวลา 12 ปี พบว่ากลุ่มคนไทยที่ไม่บริโภคเนื้อสัตว์ (รวมผู้ที่บริโภคอาหารในช่วงเทศกาลเจ) มีสัดส่วนเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง โดยเพิ่มจากร้อยละ 1.7 (จำนวน 1.0 ล้านคน) ในปี 2552 เป็นร้อยละ 4.2 (จำนวน 2.6 ล้านคน) ในปี 2556 และขึ้นไปเป็นร้อยละ 11.8 (จำนวน 7.4 ล้านคน) ในปี 2560 ซึ่งมาถึงปัจจุบันปี 2564 ตัวเลขย่อมมากกว่านี้อย่างแน่นอน

เทศกาลกินเจจึงเป็นโอกาสทางธุรกิจที่น่าสนใจของผู้ประกอบการร้านอาหาร และผู้ประกอบการอุตสาหกรรมอาหาร และจูงใจให้มีผู้ประกอบการรายใหม่ ๆ สนใจเข้าสู่ตลาดมากขึ้นอย่างต่อเนื่อง จนมีส่วนต่อการสนับสนุนให้เกิดความนิยมในการบริโภคอาหารเจมากขึ้นด้วยการพัฒนาสูตรอาหารและเครื่องดื่มเจ ให้สอดคล้องกับความต้องการของผู้บริโภครุ่นใหม่ รวมทั้งการทำโฆษณาประชาสัมพันธ์สินค้าและบริการที่เกี่ยวข้องกับเทศกาลกินเจตลอดช่วงกว่าสิบปีที่ผ่านมา

การสร้างรูปแบบสัญลักษณ์ธงเหลืองมีตัวอักษรสีแดงคำว่า “เจ” ทั้งภาษาจีนและภาษาไทยเป็นอีกปัจจัยหนึ่งที่ผลักดันให้เทศกาลกินเจกลายเป็นวาระที่คนทั้งประเทศรู้จัก ส่งผลโดยตรงต่อความนิยมในการกินอาหารเจของคนรุ่นใหม่ในเวลาต่อมา

อย่างไรก็ตาม ผลกระทบจากการระบาดของโรคโควิด-19 อาจทำให้เทศกาลกินเจมีความซบเซาลงบ้าง แต่เนื่องจากเทศกาลกินเจเป็นอีเวนต์ตามฤดูกาลที่มีระยะเวลาไม่เกิน 10 วัน จึงเป็นตลาดที่ไม่ได้รับผลกระทบระยะยาว เมื่อภาวะปกติกลับคืนมา ความต้องการในการบริโภคตามค่านิยมและวิถีวัฒนธรรมก็จะกลับคืนดังเดิม 

แต่ที่น่าสนใจ คือ การระบาดของโรคโควิด-19 และการระบาดของโรคติดต่อในสัตว์ ทำให้เกิดความกังวลในการบริโภคอาหารที่มีเนื้อสัตว์ว่าจะปลอดภัยหรือไม่ การเลือกบริโภคอาหารโปรตีนจากพืชจึงมีแนวโน้มเพิ่มมากขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ โดยเฉพาะเนื้อสัตว์ทางเลือก (plant-based meat) มีความต้องการมากขึ้นอย่างชัดเจนหลังโควิต-19 ระบาด และจะเป็นทางเลือกในอนาคตของผู้บริโภคที่ไม่กินเนื้อสัตว์ รวมทั้งผู้บริโภคอาหารเจด้วย

คอลัมน์ “ที่มา-ที่ไป” … สารพัดเรื่องราวที่เราอยากให้คุณรู้

สมชัย อักษรารักษ์ … อดีตบรรณาธิการ ผู้มีประสบการณ์ 20 ปี ในวงการงานข่าวการตลาด-ไอที แต่มีความสนใจในประวัติศาสตร์เป็นพิเศษ จนได้ใช้ทำงานสารคดีนาน 10 ปี

STAY CONNECTED

6,910แฟนคลับชอบ
0ผู้ติดตามติดตาม

Lastest News

ตลาดสมุนไพรโตต่อเนื่องกว่าหมื่นล้าน ต้องการบุคลากรด้านแพทย์แผนไทยมากขึ้น

ปัจจุบัน "สมุนไพร" ถูกใช้เป็นวัตถุดิบเพื่อผลิตผลิตภัณฑ์ในอุตสาหกรรมต่อเนื่อง อาทิ อุตสาหกรรมเครื่องสำอาง อาหารเสริมยาสมุนไพร

แอปพลิเคชัน “ฟ้าฝน” ช่วยเกษตรกรกว่า 10 ล้านคน วางแผนรับมือภัยธรรมชาติ

สำนักงานส่งเสริมเศรษฐกิจดิจิทัล สนับสนุน บริษัท ซีพีเอส เวเธอร์ จำกัด และ บริษัท ซีพีเอส อะกริ จำกัด เปิดตัวแอปพลิเคชัน "ฟ้าฝน" เพื่อให้เกษตรกรรู้เท่าทันสภาพอากาศล่วงหน้า 7 วัน

LINE MAN MART จับมือ ตลาดสามย่าน ฟื้นวิกฤติผู้ค้า เปิดฟรี GP และส่งฟรี 3 กิโล

ตลาดสามย่าน ร่วมกับ LINE MAN MART จัดโซลูชันใหม่ให้ร้านค้าเข้ามาขายได้ฟรี โดยไม่คิดค่า GP

เดลต้า จัดแสดง โซลูชันสถานีชาร์จรถยนต์ไฟฟ้า พลังงาน และดาต้าเซ็นเตอร์

บมจ. เดลต้า อีเลคโทรนิคส์ (ประเทศไทย) จัดแสดงโซลูชันเครื่องชาร์จรถยนต์ไฟฟ้า พลังงาน และดาต้าเซ็นเตอร์ ณ งาน ASEAN Sustainable Energy Week (ASEW) 2021 ในรูปแบบออนไลน์

เซ็นทรัล รีเทล ลงทุนใน Mercular มุ่งหน้าสู่การเป็น New Retail

บริษัท เซ็นทรัล รีเทล คอร์ปอเรชั่น จำกัด (มหาชน) (CRC) ประกาศการลงทุนในสตาร์ตอัพไทยไฟแรง Mercular ที่มียอดขายออนไลน์มากที่สุดในกลุ่มสินค้า Hobby Lifestyle

บลูบิค ขยายทีมดิจิทัลทรานส์ฟอร์เมชัน เฟ้นคนรุ่นใหม่ด้านไอทีกว่า 100 ตำแหน่ง

บลูบิค กรุ๊ป จำกัด (มหาชน) หรือ BBIK เดินหน้าขยายทีมคนรุ่นใหม่สายไอทีเสริมทัพองค์กรกว่า 100 ตำแหน่ง เพื่อสรรหาบุคลากรที่มีความสามารถและความเชี่ยวชาญด้านดิจิทัล รองรับการให้บริการลูกค้าองค์กรที่มากขึ้น

3 นวัตกรรม แอดวานซ์ เว็บ เซอร์วิส ตอบโจทย์ดิจิทัล ดิสรัปชัน รับเปิดประเทศ พ.ย.นี้

แอดวานซ์ เว็บ เซอร์วิส” (ADVWS) นำเสนอ 3 นวัตกรรมด้าน Digital Service ตอบโจทย์การดำเนินธุรกิจ รับกระแส ดิจิทัลดิสรัปชัน ในยุค New Normal ได้แก่ WELOVEBOOKING, Balance Blockchain Platformและ Advance Vending พร้อมปั้นเทคโนโลยีดิจิทัลแพลตฟอร์มสัญชาติไทย และโซลูชันครบวงจร เสริมทัพธุรกิจเพื่อลูกค้าทั้งกลุ่มองค์กรและSME รองรับการเปิดประเทศพฤศจิกายนนี้ วิโรจน์ ศิริรัตนรักษ์ ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร บริษัท แอดวานซ์ เว็บ...

KASIKORN X เปิดตัว Coral แพลตฟอร์ม NFT Marketplace หนุนศิลปินเอเชียสู่ระดับโลก

KBTG เปิดตัวบริษัท KASIKORN X หรือ KX มุ่งผลิตสตาร์ตอัพด้าน Decentralized Finance and Beyond ออกสู่ตลาด พร้อมเปิดตัว Coralแพลตฟอร์ม NFT Marketplace

สยามคูโบต้า เปิดตัว “รถดำนา” ตอบโจทย์เกษตรวิถีใหม่ ควบคุมงานง่าย

สยามคูโบต้า เปิดตัวรถดำนารุ่นใหม่ เดินตาม 4 แถว รุ่น KW4 โฉมใหม่สีสะดุดตา เพิ่มทัศนวิสัยของผู้ใช้งานขณะทำงานเวลากลางคืน

The 1 จับมือ Zipmex ใช้คะแนน The 1 แลกคริปโตฯ ครั้งแรกในเอเชีย

The 1 (เดอะ วัน) ร่วมกับ "Zipmex" (ซิปเม็กซ์) ประกาศความร่วมมือในการส่งเสริมการลงทุนในสินทรัพย์ดิจิทัลผ่านแอปพลิเคชั่น The 1

MUST READ

Climate Fintech : เทคโนโลยีทางการเงินเพื่อสิ่งแวดล้อม

เมื่อพูดถึงคำว่า Fintech ทุกคนก็คงได้ยินคำนี้กันจนคุ้นหูแล้ว และสำหรับหลายคน เมื่อมองผ่าน ๆ ก็คง ไม่คิดว่า มันจะเข้ามามีบทบาทอะไรได้ในการอนุรักษ์สิ่งแวดล้อม

3 นวัตกรรม แอดวานซ์ เว็บ เซอร์วิส ตอบโจทย์ดิจิทัล ดิสรัปชัน รับเปิดประเทศ พ.ย.นี้

แอดวานซ์ เว็บ เซอร์วิส” (ADVWS) นำเสนอ 3 นวัตกรรมด้าน Digital Service ตอบโจทย์การดำเนินธุรกิจ รับกระแส ดิจิทัลดิสรัปชัน ในยุค New Normal ได้แก่ WELOVEBOOKING, Balance Blockchain Platformและ Advance Vending พร้อมปั้นเทคโนโลยีดิจิทัลแพลตฟอร์มสัญชาติไทย และโซลูชันครบวงจร เสริมทัพธุรกิจเพื่อลูกค้าทั้งกลุ่มองค์กรและSME รองรับการเปิดประเทศพฤศจิกายนนี้ วิโรจน์ ศิริรัตนรักษ์ ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร บริษัท แอดวานซ์ เว็บ...

รถไฟฟ้าสายสีม่วงตอนใต้ กระตุ้นมูลค่าตลาดที่อยู่อาศัยเตาปูน-ราษฎร์บูรณะไม่ต่ำกว่า 80,000 ล้านบาท

ศูนย์วิจัยธนาคารกรุงไทย ประเมิน การพัฒนาโครงการก่อสร้างรถไฟฟ้าสายสีม่วงตอนใต้ (เตาปูน-ราษฎร์บูรณะ) เป็นอีกหนึ่งในการกระตุ้นเศรษฐกิจครั้งสำคัญ

10 “Cs” องค์ประกอบความสำเร็จ Squid Game

กระแสความดังของ Squid Game ซีรีย์เกาหลี บนแพลตฟอร์ม Netflix ตอนนี้ไม่มีอะไรที่จะมาฉุดรั้งไว้ได้ นับได้ว่าเป็นความสำเร็จของ Netflix และเป็นความสำเร็จยิ่งใหญ่ของ Kseries

“อินโนเวเตอร์” ใคร ๆ ก็เป็นได้ คุยกับ 3 นวัตกรจากเอสซีจี ผ่าน “นวัตกรรมเพื่อสังคม”

“การพัฒนานวัตกรรม” รับมือความเปลี่ยนแปลงที่ส่งผลกระทบต่อโลกธุรกิจ ถือเป็น “เรื่องหลัก” ที่องค์กรทั่วโลกต่างหันมาให้ความสำคัญ เพราะนวัตกรรมที่โดนใจผู้บริโภคจะเป็น “ทางรอด” นำพาองค์กรไปสู่ความยั่งยืน ไม่ซวนเซไปตามคลื่นความเปลี่ยนแปลงที่ถาโถม เช่น การระบาดของโควิด 19 ที่ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ เปลี่ยนผ่านผู้คนและโลกธุรกิจเข้ายุคดิจิทัล (Digital Transformation) ทว่า หลายคนมองเห็นตรงกันว่า “การคิดค้นนวัตกรรม” นั้นไม่ง่าย แต่สำหรับ 3 นวัตกร (Innovator) ของเอสซีจี ที่เป็นทีมคิดค้นนวัตกรรมป้องกันโควิด 19 ต่างเห็นตรงกันว่า เมื่อนิยามของนวัตกรรมคือ “ความใหม่” แน่นอนว่า ระหว่างทางย่อมพบปัญหา อุปสรรค...
Newsletter

สนใจรับข่าวสารจาก The Story Thailand อัพเดตก่อนใคร สมัคร Newsletter กับเราเพียงกรอกอีเมลเท่านั้น