TH | EN
TH | EN
หน้าแรก Columnist กว่าจะเป็นอนุสาวรีย์ชัยฯในวัย 80 ปี

กว่าจะเป็นอนุสาวรีย์ชัยฯในวัย 80 ปี

ในช่วง 8 ทศวรรษที่ผ่านมา “อนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิ” แลนด์มาร์คสำคัญแห่งหนึ่งของกรุงเทพมหานคร มีเรื่องราวมากมายเกิดขึ้นในพื้นที่โดยรอบอนุสรณ์สถานแห่งนี้ ทำให้ผู้คนอาจมีความทรงจำที่ต่างกันไปตามยุคสมัย แต่จะมีสักแค่ไหนที่รู้ว่าสถานที่นี้มีที่มาอย่างไร

เวลาเช้าของวันที่ 24 มิถุนายน ปี พ.ศ.2484 ซึ่งตรงกับวันชาติ พลตรีพระยาพหลพลพยุหเสนา เป็นประธานประกอบพิธีวางศิลาฤกษ์ที่มีจารึกคำปรารภว่า “ขอให้อนุสารีย์ชัยสมรภูมิเป็นถาวรวัตถุที่ระลึกถึงเกียรติของผู้เสียสละแล้วซึ่งชีวิตเพื่อประเทศชาติสืบไป”

ผู้เสียสละชีวิตในที่นี้ หมายถึง วีรชนไทยในกรณีพิพาทอินโดจีน ไทยกับฝรั่งเศส ระหว่างเดือนพฤศจิกายน ปี พ.ศ.2483 ถึงเดือนมกราคม ปี พ.ศ.2484 จำนวนรวม 59 นาย ประกอบด้วย 5 เหล่า คือ ทหารบก ทหารเรือ ทหารอากาศ ตำรวจ และพลเรือน ซึ่งรัฐบาลมีมติให้สร้างอนุสาวรีย์เพื่อรำลึกความเสียสละของพวกเขา เมื่อวันที่ 28 มีนาคม 2484 

ในครั้งนั้นได้พิจารณาเลือกพื้นที่บริเวณถนนประชาธิปัตย์ (ต่อมาเปลี่ยนเป็นถนนพหลโยธิน) ตอนต้นของถนนพญาไทและถนนราชวิถี โดยมีการเวนคืนที่ดินเพิ่มเติมจากเจ้าของที่ดินทั้งสิ้นจำนวน 18 ราย รวมพื้นที่ 6,781 ตารางวา ซึ่งมีที่ดินบางส่วนของรัชกาลที่ 6 และรัชกาลที่ 7 รวมอยู่ด้วย 

การก่อสร้างใช้เวลาดำเนินการราว 1 ปีก็แล้วเสร็จ ในวันชาติ 24 มิถุนายนของปี พ.ศ.2485 มีพิธีเปิดอย่างเป็นทางการโดย จอมพล ป.พิบูลสงคราม นายกรัฐมนตรี เป็นประธานในพิธี มีการสวนสนามของกำลังพลเหล่าทัพต่าง ๆ ทั้งทหารบก ทหารเรือ ทหารอากาศ ตำรวจ รวมทั้ง ยุวชนทหาร อาสากาชาด ยุวนารีและนักเรียน

หม่อมหลวงปุ่ม มาลากุล สถาปนิกกรมโยธาเทศบาล เป็นผู้ออกแบบอนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิให้มีรูปทรงเป็นดาบปลายปืนจำนวน 5 เล่ม ประกอบรวมกันเป็นกลีบมะเฟืองแนวตั้ง ปลายดาบชี้ขึ้นข้างบน หันส่วนคมออก มีความสูง 30 เมตร ด้วยแนวคิดว่าดาบปลายปืนเป็นอาวุธประจำกายของทหาร เปรียบเสมือนการต่อสู้อันแหลมคมทั้งอาวุธและสติปัญญา การต่อสู้ด้วยดาบปลายปืนจึงถือเป็นความกล้าหาญ

งานก่อสร้างเป็นคอนกรีตเสริมเหล็ก พื้นผิวประดับด้วยหินอ่อนสีเทา รวมความสูงจากฐานถึงยอดสุดประมาณ 50 เมตร ด้านนอกรอบโคนดาบปลายปืน มีรูปหล่อทหารบก ทหารเรือ ทหารอากาศ ตำรวจ และพลเรือน ครบ 5 เหล่า ความสูงขนาด 2 เท่าของคนจริง เป็นผลงานของศาสตราจารย์ศิลป์ พีระศรี และช่างปั้นกรมศิลปากร จำนวน 4 คน

บริเวณฐานอนุสาวรีย์มีแผ่นจารึกทำด้วยหินอ่อน ตัวอักษรหล่อด้วยทองแดง แสดงรายชื่อวีรชนที่เสียชีวิตจากกรณีพิพาทไทยกับอินโดจีนฝรั่งเศสจำนวน 59 นายไว้ ด้านในของฐานเป็นห้องโถงใช้เก็บกระสุนปืนใหญ่และบรรจุอัฐิทหารที่เสียชีวิตในกรณีพิพาทครั้งนั้น

ต่อมากระทรวงกลาโหมได้ประกอบพิธีบรรจุอัฐิวีรชนผู้เสียสละจากสมรภูมิอื่น ๆ และจารึกชื่อเพิ่มไว้ที่แท่นฐานอนุสาวรีย์ทั้งด้านนอกและด้านในรวมจำนวนกว่า 8,100 ราย

ทั้งนี้รูปทรงสูงเด่นของอนุสาวรีย์ฯ ที่เราคุ้นเคย บุตรชายของสถาปนิกผู้ออกแบบ คือ อาจารย์ธนู มาลากุล เชื่อว่านอกจากแนวคิดการออกแบบเป็นสัญลักษณ์ตามอย่างขนบแบบตะวันตกแล้ว ยังน่าจะได้แรงบันดาลใจมาจากพระปรางค์วัดอรุณราชวรารามด้วย

แรกเมื่อมีอนุสาวรีย์เกิดขึ้น บริเวณโดยรอบยังเป็นพื้นที่โล่งกว้าง ริมถนนบางช่วงเช่นด้านถนนพญาไทมีต้นจามจุรีสูงใหญ่ขนาบสองข้างถนนดูรมรื่น คลองสายเล็กที่อยู่รายรอบมีบ้านเรือนประปราย ภูมิทัศน์คล้ายเมืองกึ่งชนบท แตกต่างจากภาพที่คนยุคนี้คุ้นเคยยิ่งนัก

ปัจจุบันอนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิตั้งอยู่ที่เขตราชเทวี เป็นวงเวียนอยู่กึ่งกลางจุดตัดระหว่างถนนพญาไท ถนนราชวิถี และถนนพหลโยธิน โดยถือเอาอนุสาวรีย์นี้เป็นจุดเริ่มต้นของถนนพหลโยธิน

ย่านอนุสาวรีย์ฯ จึงเป็นจุดเชื่อมต่อถนนสำคัญหลายสาย และยังเป็นศูนย์กลางของบริการรถโดยสารสาธารณะที่ครอบคลุมเกือบทุกพื้นที่ของกรุงเทพมหานคร พื้นที่รอบอนุสาวรีย์ฯ มีรถเมล์วิ่งไปมาผ่านย่านสำคัญต่าง ๆ ทั่วทุกทิศทาง ไม่ว่าย่านฝั่งธนบุรี นนทบุรี รังสิต รามคำแหง มีนบุรี บางนา เชื่อมต่อสถานีขนส่งสายใต้ สายเหนือ แม้กระทั่งท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ และดอนเมือง ทำให้ในแต่ละวันมียวดยานวิ่งผ่านมากมายจนมีการจราจรคับคั่งอยู่ตลอดเวลา 

ทั้งยังเป็นจุดเชื่อมต่อการเดินทางขนาดใหญ่เพราะมีบริการรถไฟฟ้าสายสีเขียว หรือที่รู้จักกันทั่วไปว่า รถไฟฟ้าบีทีเอส ซึ่งเป็นระบบรถไฟฟ้ายกระดับแห่งแรกของประเทศไทย เชื่อมโยงระหว่างพื้นที่กรุงเทพมหานคร จังหวัดสมุทรปราการ และจังหวัดปทุมธานี อีกทั้งเป็นแหล่งรวมบริการรถตู้สาธารณะที่รับส่งผู้โดยสารไปมายังต่างจังหวัด รวมถึงเป็นจุดแวะรับส่งระหว่างทางที่สำคัญด้วย

การมีฐานะเป็นศูนย์กลางการคมนาคมที่สำคัญทำให้มีปริมาณผู้คนสัญจรแต่ละวันจำนานมาก จนพื้นที่รอบอนุสาวรีย์กลายเป็นย่านเศรษฐกิจที่สำคัญแห่งหนึ่งของกรุงเทพฯ มายาวนานหลายสิบปี และมีพัฒนาการมาอย่างต่อเนื่องตามความเจริญทางด้านการคมนาคม

ย่านอนุสาวรีย์ชัยฯ มีหลายเรื่องราวที่ทำให้ผู้คนต้องจดจำ เรื่องที่เป็นตำนานกล่าวขานไม่รู้จบ ก็คือ เป็นแหล่งก๋วยเตี๋ยวเรือชื่อดังตั้งแต่ครั้งอดีต 40-50 ปี เหตุเพราะพื้นที่โดยรอบมีคลองสายเล็กหลายสาย วันเวลาเปลี่ยนไปผู้ค้าหลายรายยกร้านจากเรือพายในคลองมาอยู่อาคารทันสมัย หลายรายเริ่มต้นจากที่นี่แล้วขยายสาขาไปยังย่านการค้าอื่น ๆ แม้กระทั่งในศูนย์การค้าแบบโมเดิร์นเทรดในชื่อแบรนด์ว่า “ก๋วยเตี๋ยวเรืออนุสาวรีย์

ยุคสมัยสื่อบันเทิงที่เรียกว่าเทปคาสเซ็ทเฟื่องฟูเมื่อราว 40 ปีก่อน นักฟังเพลงไม่ว่าจากไหนมักจะต้องแวะเวียนมาหาซื้อเพลงจากนักร้องที่ชื่นชอบย่านอนุสาวรีย์ เพราะมีแผงขายเทปขนาดใหญ่มากด้วยเพลงดังทั้งของไทยและต่างประเทศให้เลือกซื้อหาได้แต่เช้ายันค่ำคืน ชวนให้การค้าแบบแผงลอยอื่น ๆ พลอยเฟื่องฟูตามมา ไม่ว่าหนังสือมือสอง หรือกระทั่งสินค้าของเล่นเด็กที่เปิดขายในรูปแบบประมูลกันสนุกสนาน

ครั้งหนึ่งพื้นที่ย่านอนุสาวรีย์ฯ เคยเป็นแหล่งรวมแผงลอยเสื้อผ้าแฟชั่นชายหญิงที่คึกคักที่สุดของกรุงเทพมหานคร พ่อค้าแม่ขายยึดพื้นที่ริมทางตั้งวางแผงลอยเรียงรายนับจำนวนไม่ถ้วน มีทั้งสินค้าใหม่และที่ใช้แล้วแบบ “เสื้อผ้ามือสอง” ค้าขายกันยันดึกดื่นนานหลายปี จนต่อมามีพัฒนาการเติบโตเป็นศูนย์การค้าขายสินค้าแฟชั่นที่เรียกว่า ห้างเซ็นเตอร์วัน ในปี พ.ศ.2538 กลายเป็นห้างแห่งที่สองของย่านอนุสาวรีย์ฯ โดยมีซอย 100 ร้าน แหล่งสินค้าแฟชั่นราคาถูกเป็นแม่เหล็กคู่กัน

ก่อนหน้านี้ที่นี่เป็นจุดเริ่มต้นของห้างสรรพสินค้าชื่อดัง “โรบินสัน” ที่ปัจจุบันมีสาขาอยู่ทั่วประเทศ ห้างสรรพสินค้าโรบินสันเปิดให้บริการสาขาแรกที่ย่านอนุสาวรีย์ชัยฯ ในปี พ.ศ.2522 ถือเป็นห้างสรรพสินค้าแห่งแรกของย่านนี้

การปรากฏตัวของห้างใหม่ปลุกให้ย่านการค้าเก่าแก่ที่เคยมีแต่ตึกแถวและแผงลอยยกระดับหน้าตาทันสมัยขึ้น กลยุทธ์สะสมแสตมป์แลกสินค้าพิเศษส่งให้ห้างเล็ก ๆ โด่งดังเป็นที่รู้จักและกล่าวขานกันปากต่อปาก ประสบความสำเร็จจนต่อมาสามารถขยายสาขาใหม่เพิ่มขึ้นทั้งในกรุงเทพฯ และต่างจังหวัด และจดทะเบียนเป็นบริษัทมหาชนในปี พ.ศ.2535 ถือเป็นห้างสรรพสินค้าแห่งแรกที่จดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ของไทย

สำหรับบรรดาหนอนหนังสือย่านนี้ยังเคยมีร้านหนังสือดอกหญ้า สาขาที่มีพื้นที่ขนาดใหญ่ มีหนังสือจำนวนมากมาย ตั้งอยู่ในทำเลหัวมุมตรงข้ามฟากถนนกับห้างดัง เชื่อมต่อกันด้วยสะพานลอย ทำให้ผู้บริโภคที่เป็นชนชั้นกลางกลุ่มเดียวถ่ายเทไปมาได้สะดวก อีกทั้งยังรองรับกลุ่มนักเรียนนักศึกษาที่มาใช้บริการโรงเรียนสอนพิเศษที่ตั้งรายล้อมย่านอนุสาวรีย์ได้อย่างลงตัว

ความคึกคักเติบโตของย่านการค้าแห่งนี้ต้องสะดุดหยุดลงเมื่อประเทศไทยเกิดวิกฤติเศรษฐกิจต้มยำกุ้งในปี พ.ศ.2540 ส่งผลกระทบรุนแรงต่อธุรกิจส่วนใหญ่จนห้างสรรพสินค้าโรบินสันสาขาแรกต้องปิดตัวลงในปี พ.ศ.2544 และเปลี่ยนเจ้าของปรับโฉมเป็นห้างสรรพสินค้าแฟชั่นมอลล์ในปีถัดมา เน้นขายสินค้าแฟชั่นและความงาม

ภายหลังเศรษฐกิจฟื้นตัว ในปี พ.ศ.2548 ก็มีห้างแห่งใหม่เน้นเป็นแหล่งเอ็นเตอร์เทนเมนท์และธุรกิจบริการคือศูนย์การค้าเซ็นจูรี่ เดอะมูฟวี่ บนทำเลเดิมของโรงภาพยนตร์เซ็นจูรี่ ทำให้ย่านอนุสาวรีย์ฯ มีห้างสามแห่งอยู่ใกล้กัน ส่วนพื้นที่เกาะรอบอนุสาวรีย์ปรับภูมิทัศน์ออกแบบเป็นที่ตั้งของร้านค้ารายย่อยต่าง ๆ มีทั้งเสื้อผ้า รองเท้า กระเป๋า อาหารและขนม ฯลฯ ในชื่อวิกตอรี่พอยท์ สำหรับรองรับผู้ที่ใช้บริการโดยสารรถประจำทางและผู้สัญจร

แต่สำหรับคนยุคนี้ ย่านอนุสาวรีย์ฯ อาจมีความทรงจำที่เปลี่ยนไปจากเดิม เพราะหลายปีที่ผ่านมามีผู้ใช้สถานที่แห่งนี้เป็นพื้นที่แสดงออกทางการเมืองอย่างต่อเนื่อง ทั้งการชุมนุมของผู้คนจำนวนมาก และการแสดงสัญลักษณ์ต่อต้านอำนาจของผู้ปกครอง 

อย่างไรก็ตาม ไม่ว่ากายภาพของพื้นที่รอบอนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิจะเปลี่ยนแปลงไปแค่ไหน ความทรงจำผู้คนจะต่างกันเพียงใด แต่สิ่งที่ไม่เคยเปลี่ยนตามคือตัวอนุสาวรีย์ที่ตั้งเด่นทำหน้าที่เป็นวงเวียน ณ แยกใหญ่แห่งนี้มานานเกือบ 80 ปี

คอลัมน์ “ที่มา-ที่ไป” … สารพัดเรื่องราวที่เราอยากให้คุณรู้

สมชัย อักษรารักษ์ … อดีตบรรณาธิการ ผู้มีประสบการณ์ 20 ปี ในวงการงานข่าวการตลาด-ไอที แต่มีความสนใจในประวัติศาสตร์เป็นพิเศษ จนได้ใช้ทำงานสารคดีนาน 10 ปี

STAY CONNECTED

6,910แฟนคลับชอบ
0ผู้ติดตามติดตาม

Lastest News

“Jump Thailand” จาก “ภารกิจคิดเผื่อเพื่อคนไทย” สู่พันธกิจขับเคลื่อนประเทศไทยโดยไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง

ทุกความสำเร็จที่ยิ่งใหญ่ เริ่มต้นจากจุดเล็ก ๆ ที่มีพลัง เช่นเดียวกันกับโครงการ "ภารกิจคิดเผื่อเพื่อคนไทย Jump Thailand” ที่เกิดจาก ไม้ขีดไฟก้านแรก “AIS Academy”

Zipmex เปิดตัว ZLaunch แพลตฟอร์มเพื่อรับรางวัลเป็นโทเคน

Zipmex (ซิปเม็กซ์) แพลตฟอร์มสินทรัพย์ดิจิทัลที่เติบโตเร็วที่สุดในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ นำเสนอนวัตกรรมแห่งโลกคริปโตฯ ZLaunch

ทวงคืนตั๋วรายเดือนจาก BTS คนกรุงเทพต้องจ่ายค่าเดินทางแพง

เมื่อช่วงสิ้นเดือนกันยายน บริษัท ระบบขนส่งมวลชนกรุงเทพ จำกัด (มหาชน) หรือ บีทีเอสซี ประกาศหยุดขายโปรโมชั่นเที่ยวเดินทาง 30 วันทุกประเภท (ตั๋วรายเดือน)

อยากเป็นนักพัฒนาบล็อกเชน ต้องเริ่มต้นอย่างไร?

ความท่ามกลางกระแสความนิยมในคริปโทเคอร์เรนซี DeFi และ NFT ที่ต่างทำงานอยู่บนเทคโนโลยีบล็อกเชน ส่งผลให้อาชีพนักพัฒนาบล็อกเชนกำลังได้รับความสนใจจากทั้งองค์กรและนักพัฒนาทั่วโลกเป็นอย่างมาก

ทรู 5G จับมือ Nonvoice Alive เปิด“True 5G Innovative Cloud

ทรู 5G ผนึกพันธมิตรชั้นนำระดับสากล Nonvoice Alive ผู้ให้บริการแอปพลิเคชัน 5G และเทคโนโลยี AR เสมือนจริงแห่งแรกและแห่งเดียวในโลกจากอเมริกา เปิดประสบการณ์สุดล้ำ "True 5G Innovative Cloud AR with Nonvoice Alive"

ฟิตบิท พรีเมี่ยม เปิดตัวหลักสูตร StrongWill ร่วมกับ Will Smith

เมื่อเร็ว ๆ นี้ วิลล์ สมิธ ได้เข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของครอบครัวฟิตบิท พร้อมกับประกาศความมุ่งมั่นว่าจะปรับปรุงสุขภาพและการใช้ชีวิตของเขาให้ดีขึ้นในทุกๆ ด้าน

การนำพาประเทศไทยก้าวสู่ยุคอุตสาหกรรมใหม่

ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ประเทศไทยยืนโดดเด่นในฐานะหนึ่งในฐานการผลิตชั้นนำของภูมิภาค โดยเฉพาะอย่างยิ่งด้านการผลิตยานยนต์

หัวเว่ย จ่อเปิดตัวไลน์อัปสินค้าไอทีใหม่ 28 ต.ค. 2564

หัวเว่ย คอนซูมเมอร์ บิสสิเนส กรุ๊ป (ประเทศไทย) พร้อมสร้างความตื่นเต้นให้คนรักสมาร์ทดีไวซ์ที่ช่วยให้การใช้ชีวิตเป็นไปได้แบบไร้รอยต่อมากขึ้นอีกครั้ง

สร้างการเติบโตให้กับ SME ด้วยโซลูชันใหม่ ที่ตอบโจทย์การตลาดบน TikTok

TikTok แพลตฟอร์มวีดีโอสั้นชั้นนำ เผยเบื้องหลัง "พลังแห่งความสุข" สู่โอกาสในการเติบโตของแบรนด์ ธุรกิจ และ SME ในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

ฟินนิกซ์ เผย 5 ฟีเจอร์สุดฟิน รับไลฟ์สไตล์ คนทำมาหากินทุกระดับ

ตั้งแต่เกิดสถานการณ์โควิด-19 ในปี 2563 หนี้ครัวเรือนของคนไทยพุ่งสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง จนมาถึงไตรมาสแรกปี 2564 พุ่งสูงถึง 90% ต่อจีดีพี

MUST READ

เดลล์ เทคโนโลยีส์ เปิดผลศึกษา ชี้องค์กรส่วนใหญ่ไม่มั่นใจว่าจะฟื้นฟูจากการโจมตีด้วยแรนซัมแวร์ได้

เดลล์ ขยายฐานความเป็นผู้นำด้านการปกป้องข้อมูล และสายผลิตภัณฑ์ด้านโซลูชันที่ให้ความยืดหยุ่นในการรับมือกับการโจมตีทางไซเบอร์ ด้วยซอฟต์แวร์และบริการใหม่

3 นวัตกรรม แอดวานซ์ เว็บ เซอร์วิส ตอบโจทย์ดิจิทัล ดิสรัปชัน รับเปิดประเทศ พ.ย.นี้

แอดวานซ์ เว็บ เซอร์วิส” (ADVWS) นำเสนอ 3 นวัตกรรมด้าน Digital Service ตอบโจทย์การดำเนินธุรกิจ รับกระแส ดิจิทัลดิสรัปชัน ในยุค New Normal ได้แก่ WELOVEBOOKING, Balance Blockchain Platformและ Advance Vending พร้อมปั้นเทคโนโลยีดิจิทัลแพลตฟอร์มสัญชาติไทย และโซลูชันครบวงจร เสริมทัพธุรกิจเพื่อลูกค้าทั้งกลุ่มองค์กรและSME รองรับการเปิดประเทศพฤศจิกายนนี้ วิโรจน์ ศิริรัตนรักษ์ ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร บริษัท แอดวานซ์ เว็บ...

แฟรนไชส์อิเกีย ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้และเม็กซิโก มีรายได้รวมเพิ่มขึ้น 3.3%

อิคาโน่ รีเทล แฟรนไชส์อิเกียที่สรรค์สร้างชีวิตที่ดีกว่าให้กับคนทั่วไปในทุก ๆ วัน ด้วยการนำสินค้าและของตกแต่งบ้านสัญชาติสวีเดนมาสู่ประเทศไทย รวมถึงตลาดอื่น ๆ อีก 3 ประเทศ มียอดขายรวม 26 พันล้านบาท

Zipmex เปิดตัว ZLaunch แพลตฟอร์มเพื่อรับรางวัลเป็นโทเคน

Zipmex (ซิปเม็กซ์) แพลตฟอร์มสินทรัพย์ดิจิทัลที่เติบโตเร็วที่สุดในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ นำเสนอนวัตกรรมแห่งโลกคริปโตฯ ZLaunch

ฟิตบิท พรีเมี่ยม เปิดตัวหลักสูตร StrongWill ร่วมกับ Will Smith

เมื่อเร็ว ๆ นี้ วิลล์ สมิธ ได้เข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของครอบครัวฟิตบิท พร้อมกับประกาศความมุ่งมั่นว่าจะปรับปรุงสุขภาพและการใช้ชีวิตของเขาให้ดีขึ้นในทุกๆ ด้าน
Newsletter

สนใจรับข่าวสารจาก The Story Thailand อัพเดตก่อนใคร สมัคร Newsletter กับเราเพียงกรอกอีเมลเท่านั้น