โรงพยาบาลธรรมศาสตร์เฉลิมพระเกียรติเลือกรับมือสังคมสูงวัย ด้วยการเปลี่ยนเป้าหมายการดูแล จากการรักษาอาการเจ็บป่วย เป็นการชะลอภาวะพึ่งพิง ผ่านศูนย์ธรรมศาสตร์ ธรรมรักษ์ ซึ่งฟื้นฟูสมรรถภาพและดูแลผู้สูงอายุต่อเนื่องตั้งแต่คลินิก ศูนย์กิจกรรมระหว่างวัน ไปจนถึงการดูแลระยะยาว เพื่อให้ผู้สูงอายุพึ่งพาตนเองได้นานที่สุด และลดภาระของครอบครัวที่ต้องแบ่งเวลาระหว่างงานกับการดูแล
แนวทางนี้ทำงานร่วมกับทีมสหวิชาชีพของโรงพยาบาล มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ในด้านวิชาการและงานวิจัย และคณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ในแผนรับผู้สูงอายุเข้าพักระยะยาวปี 2570 หลักคิดร่วมกันคือเชื่อมการรักษา การฟื้นฟู การดูแลระยะยาว และการดูแลแบบประคับประคองให้ไร้รอยต่อ
รองศาสตราจารย์ นายแพทย์ฉัตรชัย มิ่งมาลัยรักษ์ ผู้อำนวยการศูนย์ธรรมศาสตร์ ธรรมรักษ์ โรงพยาบาลธรรมศาสตร์เฉลิมพระเกียรติ กล่าวว่า ประเทศไทยกำลังก้าวเข้าสู่สังคมสูงวัยอย่างเต็มรูปแบบ ทำให้ระบบสุขภาพต้องเตรียมรับความต้องการบริการทางแพทย์ที่ซับซ้อนขึ้น โรงพยาบาลจึงขับเคลื่อนแนวคิด “Hospital of Hope – โรงพยาบาลแห่งความหวัง” ผ่านศูนย์ธรรมศาสตร์ ธรรมรักษ์ โดยบทบาทสำคัญข้อหนึ่ง คือการช่วยลดภาวะพึ่งพิงของผู้สูงอายุด้วยระบบฟื้นฟูสมรรถภาพ
รศ.นพ.ฉัตรชัย กล่าวว่า ศูนย์ธรรมศาสตร์ ธรรมรักษ์ เลือกวางบทบาทเป็นกลไกหนึ่งที่ช่วยประเทศรับมือสังคมสูงวัยอย่างเป็นระบบ ไม่จำกัดอยู่ที่การเป็นหน่วยบริการ โดยกำหนดแนวทางเชิงกลยุทธ์ 5 ด้านเพื่อลดภาระที่เกิดกับครอบครัว โรงพยาบาล ค่าใช้จ่าย กำลังคน และความต่อเนื่องของการดูแล
ไทยมีผู้สูงอายุ 14.53 ล้านคน WHO คาดจะแตะร้อยละ 31 ในปี 2583
รศ.นพ.ฉัตรชัย กล่าวว่า ไทยมีประชากรสัญชาติไทยอายุ 60 ปีขึ้นไปประมาณ 14.53 ล้านคน หรือร้อยละ 22.46 ของประชากรทั้งหมด
ตัวเลขนี้สอดคล้องกับแนวโน้มที่องค์การอนามัยโลก (WHO) ประเมินไว้ว่า ภายในปี 2583 สัดส่วนผู้สูงอายุของไทยจะเพิ่มจากร้อยละ 22.46 เป็นร้อยละ 31 ซึ่ง รศ.นพ.ฉัตรชัยใช้เป็นฐานอธิบายว่า เหตุใดการเตรียมความพร้อมจึงต้องเริ่มตั้งแต่ตอนนี้
WHO เปิดรับฟังความคิดเห็นต่อร่างมาตรฐานการดูแลระยะยาวระดับโลก (Global Standards for Long-Term Care) เมื่อเดือนพฤษภาคมที่ผ่านมา ร่างดังกล่าวครอบคลุมการดูแลที่บ้านและชุมชน การดูแลในสถานบริการ การสนับสนุนผู้ดูแลที่ไม่ได้รับค่าตอบแทน การพัฒนากำลังคน การเงิน และการติดตามคุณภาพบริการ
เมื่อมาตรฐานครอบคลุมหลายมิติเช่นนี้ การเตรียมความพร้อมของไทย จึงต้องพัฒนาไปพร้อมกันทั้งระบบ ตั้งแต่การรักษา การฟื้นฟู การลดภาวะพึ่งพิง และการสนับสนุนครอบครัว ไปจนถึงการบริหารทรัพยากรทางการแพทย์ เพื่อรองรับความต้องการด้านสุขภาพในระยะยาว
ภาระ 5 จุดที่ตกอยู่กับครอบครัว ค่าใช้จ่าย และระบบโรงพยาบาล
ภาระของสังคมสูงวัยกระจายอยู่ 5 จุด ได้แก่ ครอบครัวและคนวัยทำงาน ระบบโรงพยาบาล ค่าใช้จ่ายระยะยาว การขาดแคลนกำลังคน และระบบดูแลที่ไม่ต่อเนื่อง ศูนย์ธรรมศาสตร์ ธรรมรักษ์ กำหนดแนวทางแก้ไว้ให้ตรงกับแต่ละจุด
จุดแรกอยู่ที่ครอบครัวและคนวัยทำงาน ซึ่งต้องรับภาระการดูแลผู้สูงอายุควบคู่กับการทำงาน และต้องจัดสรรเวลาระหว่างสองอย่างนี้ให้ได้ ส่วนจุดที่ 2 คือค่าใช้จ่ายด้านสุขภาพระยะยาวของครอบครัวที่จะเกิดขึ้นในอนาคต
อีก 2 จุดอยู่ฝั่งระบบสุขภาพ คือภาระของโรงพยาบาลที่ต้องบริหารทรัพยากรทางการแพทย์ รวมถึงเตียงผู้ป่วยวิกฤติ และการขาดแคลนกำลังคนที่จะรองรับความต้องการดูแลผู้สูงวัย
จุดสุดท้าย คือระบบดูแลที่ไม่ต่อเนื่อง ซึ่งทำให้เกิดความซ้ำซ้อนระหว่างช่วงการรักษา และลดความต่อเนื่องในการดูแลผู้สูงอายุ
แก้ที่ภาวะพึ่งพิง ฟื้นฟูให้ช่วยตนเองได้นานที่สุด
รศ.นพ.ฉัตรชัยกล่าวว่า ศูนย์ธรรมศาสตร์ ธรรมรักษ์ เลือกเปลี่ยนจากการรักษาสู่การชะลอภาวะพึ่งพิง โดยเน้นการฟื้นฟูสมรรถภาพ และรักษาความสามารถในการใช้ชีวิตประจำวัน เพื่อให้ผู้สูงอายุพึ่งพาตนเองได้นานที่สุด แนวทางนี้ยังช่วยบรรเทาภาระค่าใช้จ่ายด้านสุขภาพของครอบครัวในอนาคตด้วย
สำหรับฝั่งครอบครัว ศูนย์ธรรมศาสตร์ ธรรมรักษ์ เปลี่ยนภาระการดูแลไปสู่ระบบสนับสนุนที่เข้าถึงได้ ผ่านศูนย์กิจกรรมระหว่างวัน (Day Care) และการเสริมทักษะผู้ดูแล เพื่อเพิ่มทางเลือกในการดูแลผู้สูงอายุ และช่วยให้ครอบครัวจัดสรรเวลาระหว่างการทำงานกับการดูแลได้เหมาะสม
ฝั่งโรงพยาบาล ศูนย์ธรรมศาสตร์ ธรรมรักษ์ ใช้ระบบฟื้นฟูระยะกลาง (Intermediate Care) และการดูแลระยะยาว (Long-Term Care) เพิ่มประสิทธิภาพการใช้ทรัพยากรทางการแพทย์ของโรงพยาบาล
ด้านความต่อเนื่อง ศูนย์ธรรมศาสตร์ ธรรมรักษ์ บูรณาการการรักษา การฟื้นฟู การดูแลระยะยาว และการดูแลแบบประคับประคอง (Palliative Care) ผ่านทีมสหวิชาชีพ เพื่อลดความซ้ำซ้อน ส่วนปัญหากำลังคน ศูนย์ธรรมศาสตร์ ธรรมรักษ์ พัฒนาตนเองเป็นแหล่งเรียนรู้และฝึกปฏิบัติสำหรับบุคลากรสุขภาพและผู้ดูแล
อาคาร 6 ชั้น 160 เตียง และอัตราค่าห้องพักระยะสั้น-ระยะยาว
ศูนย์ธรรมศาสตร์ ธรรมรักษ์ เปิดดำเนินการตั้งแต่ปี 2560 โดยเริ่มจากการดูแลผู้ป่วยระยะท้ายแบบประคับประคองและผู้ป่วยที่ต้องการการดูแลระยะยาว ก่อนขยายสู่การดูแลผู้สูงอายุอย่างครอบคลุม
ปัจจุบันศูนย์ธรรมศาสตร์ ธรรมรักษ์ มีอาคารเวชศาสตร์ผู้สูงอายุสูง 6 ชั้น พื้นที่ใช้สอยกว่า 10,000 ตารางเมตร รองรับผู้ป่วยได้ 160 เตียง
นอกจากนี้ยังมีอาคารศูนย์ทันตกรรมผู้สูงอายุ 10 ยูนิต และคลินิกผู้สูงอายุที่เปิดทุกวันราชการ พื้นที่ทั้งหมดออกแบบตามแนวคิด Universal Design เพื่อให้สภาพแวดล้อมผ่อนคลาย และเอื้อต่อการเคลื่อนไหวและฟื้นฟูอย่างปลอดภัย
สำหรับค่าห้องพัก การเข้าพักระยะสั้นห้องเดี่ยวคิดค่าบริการ 4,000 บาท ห้องคู่ 2,000 บาท โดยบริการเหมือนกันทุกห้อง ส่วนการเข้าพักระยะยาว ห้องรวม 4 คนและห้อง 2 คนเหมาจ่ายเดือนละ 20,000 บาททั้งสองแบบ และห้องเดี่ยวสำหรับผู้ป่วยหลังผ่าตัดที่เข้ารับการฟื้นฟูคิดคืนละ 5,000 บาท
ใช้เทคโนโลยีและงานวิจัยเป็นฐาน ก่อนขยาย ICU และการพักระยะยาวปี 2570
ศูนย์ธรรมศาสตร์ ธรรมรักษ์ ให้ความสำคัญกับนวัตกรรมด้านเวชศาสตร์ผู้สูงอายุ (Geriatric Innovation) เพื่อยกระดับจากการรักษารูปแบบเดิม ไปสู่ระบบสุขภาพที่ตอบสนองความต้องการของผู้สูงอายุแต่ละกลุ่มได้แม่นยำขึ้น โดยส่งเสริมการใช้เทคโนโลยีสนับสนุนการฟื้นฟูการเคลื่อนไหวและการดำเนินชีวิตประจำวัน
ควบคู่กันนั้น ศูนย์ธรรมศาสตร์ ธรรมรักษ์ พัฒนารูปแบบการดูแลเฉพาะบุคคล (Personalized Care) ที่เชื่อมข้อมูลสุขภาพ การรักษา และการฟื้นฟู ภายใต้การทำงานร่วมกันของทีมสหวิชาชีพ
ด้านงานวิจัย ศูนย์ธรรมศาสตร์ ธรรมรักษ์ ผลักดันแนวคิด Research to Real Impact โดยอาศัยความร่วมมือด้านวิชาการและการวิจัยของมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เพื่อสร้างองค์ความรู้และนวัตกรรมที่ตอบโจทย์สุขภาพผู้สูงอายุ และถ่ายทอดสู่บุคลากรทางการแพทย์และผู้ดูแล
รศ.นพ.ฉัตรชัยกล่าวทิ้งท้ายว่า ในปี 2570 โรงพยาบาลมีแผนร่วมกับคณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เปิดรับผู้สูงอายุที่ยังช่วยเหลือตนเองได้เข้าพักระยะยาวในศูนย์ฯ พร้อมเตรียมเปิดหน่วยผู้ป่วยวิกฤต (ICU) สำหรับผู้สูงอายุที่ยังต้องใช้เครื่องช่วยหายใจ เพื่อรองรับการดูแลต่อเนื่องและช่วยบริหารเตียงผู้ป่วยวิกฤตของโรงพยาบาล ศูนย์ธรรมศาสตร์ ธรรมรักษ์ ยังสร้างเครือข่ายเผยแพร่องค์ความรู้ งานวิจัย และนวัตกรรมในระดับประเทศและนานาชาติ
ศูนย์ธรรมศาสตร์ ธรรมรักษ์จึงเชื่อมการฟื้นฟู การดูแลระยะยาว และการดูแลแบบประคับประคองเข้ากับงานวิจัยและการเรียนรู้ของบุคลากร ผู้สูงอายุได้รับการดูแลต่อเนื่องในระบบเดียว และครอบครัวมีทางเลือกในการดูแลเพิ่มขึ้น
ข่าวอื่น ๆ ที่น่าสนใจ
Longevity Food ตลาด 3.2 หมื่นล้าน โอกาสยกระดับอาหารไทยสู่สินค้ามูลค่าสูง
รพ.วิมุต ชี้โรคหัวใจไม่ได้เริ่มที่หัวใจ จับ 5 สัญญาณเสี่ยงก่อนมีอาการ
‘โภชนจิตเวช’ เมื่ออาหารไม่ได้ส่งผลแค่ร่างกาย แต่เชื่อมโยงถึงสุขภาพจิตและอายุยืน
