หนี้...เป็นแล้วหายยาก

ผมยอมรับว่าตอนนี้ “สร้างตัวยากกว่าสร้างหนี้”

เป็นคุณถ้าหากเลือกได้ คุณจะเป็นหนี้อะไร

หนี้ชีวิต หนี้บุญคุณหรือหนี้สิน

แน่ละ…ถ้าเลือกได้ คงไม่อยากเป็นหนี้อะไรสักอย่าง เพราะเมื่อเป็นหนี้ต้องมีการชดใช้ แม้ว่าบริบทวันนี้อาจจะทำให้ความสัมพันธ์ของการใช้หนี้แตกต่างออกไปจากเดิม ในคนรุ่นใหม่ อาจจะไม่ค่อยคุ้นกับความรู้สึกของการติดหนี้ชีวิต หรือหนี้บุญคุณ

ถึงวันนี้น่าจะรู้กันแล้วนะว่า การเป็นหนี้เป็นอุปสรรคสำคัญของการบริหารการเงินส่วนบุคคล เมื่อภาระหนี้ที่ยังไม่มีทางออก ในขณะที่ภาวะการจ้างงานวันนี้ นอกจากจะไม่โตในทุกภาคส่วนแล้ว ยังมีแนวโน้มการถูกลดค่าจ้างลงจากอัตราเงินเฟ้อและการรัดเข็มขัดของผู้ประกอบการ

“วันนี้ การสร้างตัวจึงทำได้ยากกว่าการสร้างหนี้” เรามาลำดับเรื่องที่คนรุ่นใหม่ต้องเผชิญ

สภาพัฒน์ (สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิตและสังคมแห่งชาติ) เผยผลสำรวจในไรมาส2ของปีนี้ว่า ตลาดแรงงานไทยไตรมาส 2 ปี 2569 มีทั้งข่าวดีและเรื่องที่ต้องจับตา ข่าวดีคือ คนมีงานทำเพิ่มขึ้น แต่มองอีกด้านกลับพบว่า คนว่างงานเพิ่มขึ้นเกือบ 10% แตะ 4 แสนคน ขณะที่ค่าจ้างของกลุ่มอาชีพอิสระ หรือ ฟรีแลนซ์ก็ลดลง

แถมมีความเห็นเพิ่มเติมจากธนาคารแห่งประเทศไทยว่าอัตราการว่างงานจะเพิ่มจำนวนขึ้นอีก แม้ว่าตัวเลขขอรับการส่งเสริมของบีโอไอ.จะมีจำนวนมากขึ้น เนื่องจากแรงงานใหม่จากอุตสาหกรรมที่เกิดขึ้น จะไม่เน้นจำนวนคนทำงาน แต่จะเน้นเทคโนโลยีการผลิต (พูดกันว่าเป็นยุค AI) เรียกว่าเป็นการลงทุนที่มากแต่ใช้จำนวนคนที่น้อย รวมทั้งการผลิตจะเน้นการนำเข้ามากกว่าการใช้วัตถุดิบในประเทศ ผลคือแม้แต่การใช้แรงงานเพื่อการผลิตก็จะลดลงตามไปด้วย เรียกว่าแรงงานจะลดในทุกระดับ

สถานการณ์ตลาดแรงงานไทยในปี 2569 มีผู้ว่างงานรวมประมาณ 4 แสนคน (อัตราการว่างงานอยู่ที่ 0.95%) โดยกลุ่มที่ประสบปัญหาว่างงานสูงสุดคือ ผู้จบการศึกษาระดับปริญญาตรี และวัยเริ่มต้นทำงานอายุ 20–24 ปี

ข้อมูลที่ควรให้ความสำคัญ

ยอดผู้ว่างงานรวม: ประมาณ 400,000 คน เพิ่มขึ้น 9.7% จากช่วงเดียวกันของปีก่อน
กลุ่มที่ได้รับผลกระทบมากที่สุด:
- ผู้จบการศึกษาระดับ ปริญญาตรี มีสัดส่วนว่างงานสูงสุด
- กลุ่มอายุ 20–24 ปี (เด็กจบใหม่และวัยเริ่มทำงาน) ครองสัดส่วนสูงสุดถึง 35.7% ของผู้ว่างงานทั้งหมด
ผู้เคยมีงานทำแล้วตกงาน: พุ่งสูงขึ้น 49.6% (กว่า 2 แสนคน) สะท้อนการเลิกจ้างและการปิดตัวของธุรกิจ
กลุ่มเสี่ยงอื่นๆ: ผู้เสมือนว่างงาน (ทำงานน้อยกว่าที่ควร) มีราว 2.2 ล้านคน และกลุ่มว่างงานระยะยาวเกิน 1 ปีที่เพิ่มขึ้น

ตลาดแรงงานกำลังมองหา “ของใหม่”

แม้ภาพรวมการจ้างงานจะขยายตัวในภาคการผลิต การก่อสร้าง และบริการ/การขาย แต่ตลาดแรงงานกำลังเปลี่ยนผ่านอย่างรวดเร็วภายใต้แรงกดดันของเทคโนโลยี:

กลุ่มเสี่ยง: แรงงานที่มีทักษะเดี่ยว (Single Skill) หรือทำงานซ้ำๆ มีความเสี่ยงสูงที่จะถูกแทนที่ด้วยระบบอัตโนมัติและ Generative AI
ประเภทแรงงานที่ต้องการ: ตลาดมีความต้องการแรงงานที่มีการ ปรับทักษะใหม่ (Reskilling/Upskilling) โดยเฉพาะทักษะด้านดิจิทัล เทคโนโลยี ความยืดหยุ่นในการทำงาน และทักษะที่เกี่ยวข้องกับการปรับตัวตามการเปลี่ยนแปลงของอุตสาหกรรมยุคใหม่ (เป็นเรื่องที่เราได้ยินมาตั้งแต่คุณสมคิด จาตุศรีพิทักษ์เป็นรองนายกรัฐมนตรี ในยุคลุงตู่เป็นนายกฯ ก็น่าจะร่วมสิบกว่าปีแล้วที่ส่งสัญญาณนี้ออกมา แต่ทำไมเหมิอนเราไม่ไปถึงไหน)

อันนี้ยังไม่นับปัญหาของธุรกิจขนาดเล็ก ที่ผู้บริหารผู้ประกอบธุรกิจประสบปัญหาสภาพคล่อง เนื่องจากทำการค้ากับธุรกิจขนาดใหญ่ จะถูกเอาเปรียบจากการ “ดึงเงิน” จนขาดสภาพคล่อง ทำให้ธุรกิจหยุดชะงักและขาดเงินสดในการ run ธุรกิจ ซึ่งส่งให้ตลาดแรงงานหยุดชะงักไปด้วย

ถึงวันนี้ อยากฝากคนรุ่นใหม่ว่า “ขอเถอะ !!” ขอสัก 2 ข้อ..

“คิดก่อนซื้อได้ไหม”.. และ
“ช่วยคิดก่อนพิมพ์” ได้ไหม

ด้วยเงื่อนไขต่าง ๆ อย่างนี้ คงยากที่จะบอกว่าเด็กรุ่น Gen Z สามารถสร้างตัวได้ เมื่อเทียบกับการสร้างหนี้ สภาพความกดดันนี้ไม่แต่เด็กไทยเท่านั้น คนในวัยใกล้เคียงก็อยู่ในสภาพเดียวกันทั่วโลก

ดังนั้น เรามาเปลี่ยนวิธีคิดใหม่ดีไหม เปลี่ยนแรง “กดดัน” เป็น “ผลักดัน” ด้วยการเตรียมตั้งแต่ยังมีเวลา ดีกว่าไปแก้ปัญหาในวันที่ไม่มีเวลา!!

บทความอื่น ๆ ของผู้เขียน

หนี้เด็ก…กับดักของเด็กสร้างตัว

เรื่องของนิสัยดี vs นิสัยเสีย

ความจริงของ Passive Income: ทำไมถึงเป็นเรื่องยากในยุคหนี้ครัวเรือนท่วม