ช่วงต้นศตวรรษที่ 20 อเมริกามีม้าถึง 21 ล้านตัว แต่เมื่อเครื่องยนต์เข้ามาแทนที่ ประชากรม้าลดฮวบเหลือเพียง 3 ล้านตัวเพราะหมดความจำเป็นทางเศรษฐกิจ
นี่ไม่ใช่แค่เรื่องประวัติศาสตร์ แต่คือภาพสะท้อนที่ ดร.ณภัทร จาตุศรีพิทักษ์ Founder & CEO จาก Siametrics Consulting หยิบมาจุดประเด็นในหัวข้อ “PROMOTED, NOT REPLACED: The 1,000-Day Choice Every HR Leader Is About to Make” เพื่อชวนคิดว่า ในยุคที่ AI กำลังก้าวข้ามขีดจำกัด พนักงานออฟฟิศกำลังจะกลายเป็น “ม้า” ในอนาคตอันใกล้หรือไม่?
AI ไม่ใช่แค่แชตบอต: งาน 50% กำลังจะหายไป
ปัจจุบัน AI ทำได้ทั้งเขียนโค้ด วางแผนการเงิน และวิเคราะห์ข้อมูล ผู้พัฒนา AI คาดว่า 50% ของงานออฟฟิศระดับเริ่มต้น (Entry-level) อาจหายไปภายใน 5 ปี หรือเร็วกว่านั้น
ความน่ากังวลคือ ในบางองค์กร “อายุเกษียณ” อาจร่นลงเหลือเพียง 45 ปี ซึ่งเป็นตัวเลขที่คนทำงานส่วนใหญ่ยังไม่ทันตั้งตัว
งานซ้ำซากที่เคยถูกมองว่าเป็น “ทักษะ” เช่น การเคาะ Excel ขั้นสูง การประมวลผลสถิติ หรือการทำแดชบอร์ดโต้รุ่ง เป็นงานที่เสี่ยงต่อความผิดพลาดจากความเหนื่อยล้าของมนุษย์ การให้ระบบอัตโนมัติทำแทนจึงตอบโจทย์องค์กรมากกว่า คาดว่าภายในปี 2026-2030 ทุกคนจะมี AI Agent เป็นผู้ช่วยส่วนตัวทำงานแทนตลอด 24 ชั่วโมง องค์กรที่ยังไม่ปรับโครงสร้างตั้งแต่วันนี้อาจสายเกินไป
ทางแยกของ HR: อย่าทำแค่ “เปิด Excel แล้วตัดคน”
เมื่อบอร์ดบริหารสั่งลดต้นทุน คำสั่งแรกที่ HR มักได้รับคือการลดคน 10–40% คำถามคือ HR จะตัดสินใจด้วยเหตุผล หรือจะทำเพียงแค่เปิดฐานเงินเดือนแล้วตัดออกตามตัวเลข?
“การจัดการกับพนักงานในยุค AI เป็นเรื่องของคน ไม่ใช่งานของฝ่ายไอที แต่เป็นงานหลักของ HR โดยตรง” — ดร.ณภัทร กล่าว
เมื่อ AI ทำงานแทนคนได้ องค์กรจะเผชิญทางแยกสำคัญสองทาง ทางแรกคือการ “ทดแทน” (Replace) ซึ่งเห็นผลกำไรเร็วและวัดได้ง่าย แต่ส่งผลเสียต่อองค์กรในระยะยาว ทางที่สองคือการ “ส่งเสริม” (Promote) คือการใช้ AI เพื่อยกระดับความสามารถของพนักงาน หรือสร้างบทบาทงานใหม่ที่คนสามารถทำได้ดีกว่าเดิม
การเลือก “Replace” อาจดูสมเหตุสมผลในระยะสั้น แต่มันคือการทิ้งศักยภาพมนุษย์ที่ยังสามารถพัฒนาต่อได้ และนั่นคือความเสี่ยงที่ผู้นำ HR ไม่ควรมองข้าม
4 สิ่งที่ HR ต้องทำใน 1,000 วันนี้
ดร.ณภัทร ได้วางแนวทางปฏิบัติที่ HR สามารถนำไปใช้ได้จริง ประกอบด้วย 4 แนวทางหลัก คือ
- เน้น “คุณภาพ Input” มากกว่า Output: เมื่อ AI ทำให้ Output มีราคาถูกและใครๆ ก็เข้าถึงได้ ความแตกต่างจะอยู่ที่ “มนุษย์” ผู้ป้อนคำสั่งและข้อมูล องค์กรจึงต้องลงทุนพัฒนาคนให้สั่งการ AI ได้เก่งที่สุด
- ออกแบบงานใหม่ (Redesign Work): นำเวลาที่ AI ช่วยประหยัดได้ ไปสร้างสรรค์งานใหม่ที่มีคุณค่าและตอบโจทย์ความเป็นมนุษย์มากขึ้น
- ไม่หยุดจ้างคนรุ่นใหม่ (Gen Z): วิจัยพบว่าเด็กจบใหม่ที่ทำงานร่วมกับ AI สามารถสร้างผลงานได้เทียบเท่าคนมีประสบการณ์สูง ทั้งยังปรับตัวไวและกล้าพูดความจริง
- กำหนดนโยบาย AI ให้ชัดเจน: พนักงานกว่า 80% แอบใช้ AI อยู่แล้ว คอขวดจึงไม่ใช่การขาดเครื่องมือ แต่คือการขาดนโยบายรองรับอย่างเป็นระบบ
เจาะลึกช่องโหว่: L&D ที่น่าเบื่อ และเครื่องมือ AI MBTI
หนึ่งในช่องโหว่ที่ฝ่าย HR มักมองข้ามคือ ระบบพัฒนาบุคลากร (L&D) แบบหว่านแห (One-size-fits-all) กำลังทำให้พนักงานรู้สึก “เสียเวลา” เพราะไม่ตรงกับปัญหาจริง HR จึงต้องเปลี่ยนมาใช้ระบบสำรวจที่เจาะลึกความต้องการเป็นรายบุคคล
สิ่งนี้สะท้อนช่องว่างระหว่างความเข้าใจของ HR กับสิ่งที่พนักงานต้องการ องค์กรจึงควรมีระบบสำรวจที่เจาะลึกว่าพนักงานเสียเวลาไปกับขั้นตอนใดมากที่สุด เพื่อจัดสรรงบประมาณพัฒนาได้ตรงจุด
ดร.ณภัทร ยังได้พัฒนาแบบสอบถามที่คล้ายกับ MBTI เพื่อจำแนกประเภทของพนักงานตามลักษณะการรับและใช้งาน AI ออกเป็น 16 แบบ เช่น กลุ่ม Trailblazer ที่กล้าลองสิ่งใหม่ทันที หรือกลุ่มที่ระมัดระวังและต้องการหลักฐานก่อนเปลี่ยน การที่ HR รู้ว่าพนักงานในองค์กรจัดอยู่ในกลุ่มใดบ้าง จะช่วยให้วางแผนขับเคลื่อน AI Transformation ได้ตรงกับธรรมชาติของคนในองค์กรมากขึ้น
จากนักพัฒนาสู่คนสร้างแบรนด์: เคสจริงของการออกแบบงานใหม่
ดร.ณภัทร ยกตัวอย่าง Developer ในทีมที่ไม่ถนัดเข้าสังคม แต่เมื่อ AI ช่วยทำภารกิจหลักแทน เขากลับมีเวลาไปใช้ AI ออกแบบโปสเตอร์ เสื้อผ้า จนสร้างแบรนด์เครื่องหอม “กลิ่นหมา กลิ่นแมว กลิ่นก๋วยเตี๋ยวเรือ” ได้ด้วยตัวคนเดียว นี่คือข้อพิสูจน์ว่าการออกแบบงานใหม่เกิดขึ้นได้จริง
“มนุษย์แตกต่างจากหุ่นยนต์และม้า ตรงที่เรามีอีโก้ มีความรู้สึก และมีสิทธิ์มีเสียง หากเรารู้จักยกระดับศักยภาพตัวเอง เราจะขยายขีดความสามารถได้อีกหลายเท่าโดยไม่ถูกทิ้งไว้ข้างหลัง” — ดร.ณภัทร กล่าว
การตัดสินใจของ HR ใน 1,000 วันนี้ จึงไม่ใช่แค่เรื่องงบประมาณ แต่คือการเลือกว่าจะมองพนักงานเป็น “ต้นทุนที่ต้องลด” หรือ “ศักยภาพที่รอการพัฒนา” และคำตอบนั้นคือสิ่งที่จะกำหนดอนาคตขององค์กร
ข่าวอื่น ๆ ที่น่าสนใจ
เปิดสูตรสเกลธุรกิจ 10 เท่า จากการลงทุนยุคใหม่ที่มองข้าม Tech
CMO ไทยรับมือ 3 แรงกดดันใหญ่ ในยุคที่แทบไม่เหลือพื้นที่ให้พลาด
