สภาวะความเปลี่ยนแปลงของภูมิอากาศโลกในปัจจุบันไม่ได้หยุดอยู่แค่เรื่องของสิ่งแวดล้อม แต่ได้กลายเป็นมาตรการกีดกันทางการค้าและเงื่อนไขใหม่ ในเวทีเศรษฐกิจ ปวิช เกศววงศ์ รองอธิบดีกรมการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและสิ่งแวดล้อม (DCCE) หรือที่เรียกกันติดปากว่ากรมลดโลกร้อน ได้สะท้อนมุมมองบนเวที NAC 2026 ว่ากรมฯ กำลังเร่งวางรากฐานเพื่อพาประเทศไทยก้าวไปสู่เป้าหมายการปล่อยก๊าซเรือนกระจกสุทธิเป็นศูนย์ภายในปี ค.ศ. 2050 (พ.ศ. 2593) โดยความท้าทายหลักไม่ได้อยู่ที่เพียงการรักษาสิ่งแวดล้อมเท่านั้น แต่คือการปรับเปลี่ยนโครงสร้างอุตสาหกรรมและพฤติกรรมการดำเนินชีวิตตามแรงกดดันจากภายนอกที่ไทยไม่อาจหลีกเลี่ยงได้อีกต่อไป
“เรื่องของการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศในปัจจุบันมิใช่เพียงประเด็นด้านสิ่งแวดล้อมอีกต่อไป แต่คือประเด็นทางเศรษฐกิจที่สำคัญยิ่ง หากเรานิ่งนอนใจและไม่ปรับเปลี่ยนกระบวนการผลิตสินค้าเพื่อมุ่งสู่การเปลี่ยนผ่านตามทิศทางของโลก เราย่อมไม่สามารถรักษาขีดความสามารถในการแข่งขันในเวทีการค้าสากลได้”
บังคับใช้กฎหมาย Climate Change: จากสมัครใจสู่หน้าที่
กลไกสำคัญที่คุณปวิชเน้นย้ำ คือร่างพระราชบัญญัติการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ซึ่งเป็นเครื่องมือทางกฎหมายที่จะเปลี่ยนผ่านนโยบายจากการขอความร่วมมือไปสู่ภาคบังคับ กฎหมายฉบับนี้กำหนดให้นิติบุคคลที่มีการปล่อยก๊าซเรือนกระจกสูง หรือมีการใช้พลังงานเกินกว่า 69 เมกะจูลต่อปี ซึ่งเบื้องต้นคาดการณ์ว่ามีประมาณ 4,000 แห่ง ต้องจัดทำรายงานข้อมูลก๊าซเรือนกระจกส่งให้ทางกรมฯ โดยข้อมูลดังกล่าวจะต้องผ่านกระบวนการทวนสอบจากองค์การบริหารจัดการก๊าซเรือนกระจก เพื่อให้เกิดความถูกต้องแม่นยำและโปร่งใสตามหลักสากล ก่อนจะนำไปสู่การจัดสรรสิทธิ์และระบบซื้อขายสิทธิ์ในกลุ่มอุตสาหกรรมหลัก เช่น การผลิตไฟฟ้า เหล็ก และปูนซีเมนต์
ยุทธศาสตร์ NDC 3.0: รุกหนักด้วยเทคโนโลยีและนวัตกรรม
ในส่วนของแผนการลดก๊าซเรือนกระจก คุณปวิชระบุว่าประเทศไทยได้ยกระดับเป้าหมายใหม่ภายใต้กรอบ NDC 3.0 โดยตั้งเป้าลดการปล่อยก๊าซลง 47% ภายในปี ค.ศ. 2035 เมื่อเทียบกับปีฐานคือปี ค.ศ. 2019 การจะบรรลุตัวเลขที่ท้าทายนี้จำเป็นต้องบรรจุนวัตกรรมและเทคโนโลยีใหม่ๆ เข้ามาขับเคลื่อนตามช่วงเวลาที่เหมาะสม ไม่ว่าจะเป็นการใช้พลังงานไฮโดรเจน การนำระบบกักเก็บคาร์บอนมาใช้ หรือแม้แต่การเปลี่ยนผ่านสู่อุตสาหกรรมก่อสร้างสีเขียวด้วยปูนซีเมนต์ไฮดรอลิก ขณะที่ภาคเกษตรกรรมก็มีการปรับวิถีปฏิบัติ เช่น การทำนาแบบเปียกสลับแห้งเพื่อลดการสะสมของก๊าซเรือนกระจกในพื้นที่เกษตร
รับมือ CBAM: เมื่อความโปร่งใสคือทางรอดของ SME
ทางด้านเศรษฐกิจระหว่างประเทศ มาตรการปรับคาร์บอนก่อนเข้าพรมแดนของสหภาพยุโรปหรือซีแบม (CBAM) เป็นอีกหนึ่งตัวเร่งสำคัญที่คุณปวิชมองว่าเป็นเงื่อนไขที่ภาคเอกชนต้องเร่งทำข้อมูลให้โปร่งใสและตรวจสอบย้อนกลับได้ โดยเฉพาะการประกาศข้อมูลการปล่อยคาร์บอนตลอดห่วงโซ่อุปทาน ซึ่งมีความสลับซับซ้อน แม้ปัจจุบันวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมจะยังไม่ได้รับผลกระทบโดยตรงจากกฎหมายบังคับในระยะแรก แต่ในอนาคตอันใกล้ แรงกดดันจากคู่ค้าทั่วโลกจะทำให้มาตรฐานการรายงานข้อมูลในระดับ Scope 3 กลายเป็นกฎเกณฑ์ใหม่ที่ผู้ประกอบการทุกระดับต้องปฏิบัติตามอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้
Green Economy: โอกาสใหม่ในการปฏิรูปงบประมาณและพฤติกรรม
คุณปวิชเชื่อว่าการเปลี่ยนผ่านสู่เศรษฐกิจสีเขียวไม่ได้มีเพียงอุปสรรค แต่ยังเป็นโอกาสในการปฏิรูปทิศทางการใช้งบประมาณภาครัฐที่มุ่งเน้นความเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมมากขึ้น นอกจากนี้ กรมฯ ยังพยายามอุดช่องว่างเรื่องค่าใช้จ่ายในการทวนสอบข้อมูลที่มีราคาสูงเพื่อช่วยลดภาระภาคธุรกิจ รวมถึงส่งเสริมแคมเปญปรับเปลี่ยนพฤติกรรมในระดับบุคคล เช่น การรณรงค์ให้ดับเครื่องยนต์ขณะจอดพักรถในสถานีบริการน้ำมันเพื่อลดการปล่อยคาร์บอนสู่ชั้นบรรยากาศ
“ปัจจุบันเรามิได้มองว่าอุปสรรคเหล่านี้เป็นเพียงความท้าทาย แต่ควรมองให้เป็นโอกาสอันดีในการเร่งเปลี่ยนผ่านกระบวนการผลิตไปสู่รูปแบบที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อมมากขึ้น ซึ่งรัฐบาลพร้อมที่จะให้การสนับสนุนภาคธุรกิจเพื่อให้ทุกภาคส่วนสามารถเติบโตไปพร้อมกับเศรษฐกิจสีเขียวได้อย่างเป็นรูปธรรม”
เส้นทางสู่ Net Zero จึงไม่ใช่เพียงภารกิจของกรมลดโลกร้อน แต่เป็นความร่วมมือที่ร้อยเรียงกันระหว่างนโยบายรัฐ การปรับตัวของอุตสาหกรรม และการร่วมใจของประชาชน เพื่อสร้างพื้นที่ยืนที่แข็งแกร่งให้เศรษฐกิจไทยในเวทีโลกอย่างยั่งยืน
ข่าวอื่น ๆ ที่น่าสนใจ
เนคเทคส่ง ‘ACAMPT’ แพลตฟอร์มอัจฉริยะ ช่วยธุรกิจไทย รับมือวิกฤติภาษีคาร์บอน
สวทช. ชู ‘เทคโนโลยี’ คือทางรอดในสมรภูมิเศรษฐกิจโลก
