ความท้าทายของไทยและอาเซียนในยุคปัญญาประดิษฐ์ ไม่ได้มีเพียงการดึงเงินลงทุนเข้ามาสร้างอุตสาหกรรมใหม่ แต่รวมถึงการทำให้เงินลงทุนนั้นนำความรู้ เทคโนโลยี และโอกาสพัฒนาทักษะมาถึงคนในภูมิภาคด้วย เวทีเสวนา Capital for People ในงาน Future-Ready Economy 2026 ชี้ให้เห็นว่า อาเซียนมีทั้งบุคลากร งานวิจัย และความสามารถในอุตสาหกรรมเทคโนโลยีอยู่แล้ว สิ่งที่ต้องเร่งทำคือเชื่อมองค์ประกอบเหล่านี้เข้าด้วยกัน เพื่อเปลี่ยนงานวิจัยให้เป็นธุรกิจ ขยายตลาดให้กว้างกว่าประเทศใดประเทศหนึ่ง และเปิดโอกาสให้คนเรียนรู้หรือเริ่มต้นใหม่ได้ทันกับความเปลี่ยนแปลง
Jeep Kline อาจารย์จาก Haas School of Business มหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย เบิร์กลีย์ มองว่า การอธิบายอาเซียนว่าเป็นภูมิภาคที่ขาดแคลนคนเก่งอาจทำให้มองข้ามศักยภาพที่มีอยู่ ทั้งสถาบันวิจัยและทรัพย์สินทางปัญญาในไทย สิงคโปร์ และมาเลเซีย ตลอดจนวิศวกรการผลิตที่สามารถพัฒนาทักษะต่อยอดได้ รวมถึงธุรกิจเทคโนโลยีสุขภาพและการผลิตไมโครโพรเซสเซอร์ เมื่อรวมกับตลาดที่มีประชากรราว 700 ล้านคน ภูมิภาคนี้จึงมีโอกาสเติบโตอีกมาก แต่ต้องเร่งพัฒนาคนและนำผลงานที่มีอยู่ไปใช้เชิงพาณิชย์ให้ทันกับความเร็วของ AI และนวัตกรรม
ในมุมของ Jeep การดึงดูดการลงทุนจึงควรมองให้ไกลกว่ามูลค่าเงินลงทุนจากต่างประเทศ โดยให้ความสำคัญกับทุนที่มาพร้อมทรัพย์สินทางปัญญา การฝึกอบรมวิศวกร และความร่วมมือกับมหาวิทยาลัย เธอยกตัวอย่างการลงทุนในบริษัทควอนตัมคอมพิวติ้งแห่งหนึ่ง ซึ่งต่อมารัฐบาลสหรัฐฯ เข้าร่วมลงทุนและทำสัญญาเป็นลูกค้า เพราะเห็นความสำคัญของเทคโนโลยีที่ใช้ได้ทั้งในภาครัฐและภาคเอกชน หากบริษัทขยายฐานการผลิตออกนอกสหรัฐฯ เธอต้องการให้พิจารณาเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ เพื่อให้คนในภูมิภาคมีโอกาสเรียนรู้ตั้งแต่การนำทรัพย์สินทางปัญญามาพัฒนาเป็นสินค้า ไปจนถึงการขยายธุรกิจสู่ตลาดโลก
เชื่อมทุนกับมหาวิทยาลัย ต่อยอดงานวิจัยสู่ธุรกิจ
เงินร่วมลงทุน หรือ venture capital มีบทบาทสำคัญในกระบวนการนี้ เพราะการลงทุนในเทคโนโลยีระยะแรกต้องรับความเสี่ยงสูงและตัดสินใจจากข้อมูลที่ยังไม่สมบูรณ์ Jeep อธิบายว่า นักลงทุนจึงพิจารณาทั้งความสามารถของผู้ประกอบการ ทรัพย์สินทางปัญญาจากมหาวิทยาลัย และประสบการณ์ในอุตสาหกรรมของทีมงาน การลงทุนในบริษัทเทคโนโลยีจึงผูกอยู่กับความเชื่อมั่นว่าคนเหล่านั้นจะพัฒนาสิ่งที่มีให้เกิดธุรกิจได้ ขณะเดียวกัน ผู้ลงทุนต้องยอมรับด้วยว่าบางบริษัทอาจไม่ประสบความสำเร็จ และการสร้างผู้ประกอบการจำเป็นต้องเปิดพื้นที่ให้คนลองผิดลองถูก
ความสัมพันธ์ระหว่างมหาวิทยาลัยกับภาคการลงทุนยังมีความสำคัญมากขึ้นเมื่อแหล่งทุนวิจัยเปลี่ยนไป Jeep ยกประสบการณ์จากสหรัฐฯ ว่า เงินสนับสนุนจากรัฐบาลมีส่วนสร้างความแข็งแกร่งให้มหาวิทยาลัยและห้องปฏิบัติการวิจัยมาเป็นเวลานาน แต่การลดงบประมาณด้านสุขภาพและเทคโนโลยีภูมิอากาศกระทบต่อความสามารถในการผลิตงานวิจัย ขณะที่กองทุนร่วมลงทุนขนาดใหญ่บางแห่งเริ่มสนับสนุนงานวิจัยสำคัญ เพราะมองเห็นโอกาสของบริษัทที่มีพื้นฐานจากการวิจัยเชิงลึก ความร่วมมือระหว่างมหาวิทยาลัย ภาครัฐ และภาคเอกชนจึงเป็นช่องทางที่ช่วยให้งานวิจัยพัฒนาไปสู่การใช้งานและสร้างผลตอบแทนทางธุรกิจได้
ใช้ AI พัฒนาทักษะ เสริมความรู้ผู้ประกอบการ
สำหรับการเตรียมคนให้พร้อม Jeep เห็นว่า AI และการเข้าถึงเครื่องมือการเรียนรู้ช่วยลดต้นทุนการเรียนลง แต่ผลลัพธ์จะขึ้นอยู่กับการฝึกให้คนใช้เครื่องมือเหล่านี้เพื่อเพิ่มผลิตภาพได้จริง หลักสูตรจึงควรพัฒนาร่วมกับสถาบันการศึกษาทั้งในภูมิภาคและต่างประเทศ พร้อมผสานความรู้ทางเทคนิคกับทักษะผู้ประกอบการ ไม่ว่าผู้เรียนจะเลือกทำงานในองค์กรหรือก่อตั้งบริษัทเองก็ตาม เพราะทุกคนต้องเข้าใจธุรกิจและอุตสาหกรรมที่ทำงานอยู่ รู้ว่าจะสร้างความแตกต่างอย่างไร และมองเห็นโอกาสขยายธุรกิจ โดยเฉพาะการคิดถึงตลาดต่างประเทศตั้งแต่เริ่มต้น แทนการจำกัดโอกาสไว้เฉพาะตลาดในประเทศ
การวัดผลการพัฒนาคนก็ควรครอบคลุมมากกว่าคะแนนในห้องเรียนหรือจำนวนผู้ผ่านการอบรม Jeep เสนอให้ติดตามว่าหลังเรียนรู้ทักษะใหม่แล้ว ผู้เรียนหางานได้เร็วเพียงใด มีรายได้เพิ่มขึ้นหรือไม่ สามารถขยับไปทำงานที่สร้างมูลค่าสูงขึ้นได้แค่ไหน และอยู่ในตลาดแรงงานได้นานเพียงใด สำหรับคนที่ทดลองทำธุรกิจแล้วล้มเหลว ควรพิจารณาด้วยว่าสามารถกลับมาเริ่มต้นใหม่ได้เร็วเพียงใด แนวทางนี้จะช่วยให้เห็นว่าการลงทุนด้านการศึกษาและทักษะเปลี่ยนโอกาสในการทำงานและการประกอบอาชีพของคนได้จริงหรือไม่
อย่างไรก็ตาม การมีเครื่องมือที่ดีขึ้นยังไม่ได้หมายความว่าทุกคนจะเข้าถึงโอกาสเหล่านั้น Judy Qing Chen ประธานคณะกรรมการฮ่องกงเพื่อยูนิเซฟ ระบุว่า ทั่วโลกยังมีเด็กอยู่นอกระบบการศึกษามากกว่า 278 ล้านคน พร้อมตั้งข้อสังเกตว่า ในขณะที่เทคโนโลยีติดตามสินค้าได้ข้ามประเทศและทวีป ระบบที่มีหน้าที่ดูแลผู้คนกลับยังเข้าถึงเด็กจำนวนมากไม่ได้ ยูนิเซฟจึงทำงานทั้งด้านการศึกษาขั้นพื้นฐาน การศึกษาที่มีคุณภาพ การส่งเสริมเทคโนโลยีใหม่ซึ่งรวมถึง AI และการเรียนรู้ตลอดชีวิต ตลอดจนจัดการศึกษาในรูปแบบที่เข้าถึงเด็กในพื้นที่วิกฤตและความขัดแย้งได้
Judy เสนอให้มีมาตรฐานร่วมสำหรับการจัดสรรเงินทุนโดยคำนึงถึงผลที่เกิดกับคน สามารถตรวจสอบได้ว่าทุนนั้นเข้าถึงผู้ที่ยังขาดโอกาสหรือไม่ และช่วยเพิ่มความสามารถในการมีส่วนร่วมทางเศรษฐกิจและสังคมได้อย่างไร โดยต้องทำงานให้ครบทั้งการวัดผล การกำกับดูแล และการนำไปปฏิบัติ เธอให้ความสำคัญเป็นพิเศษกับขั้นตอนสุดท้าย เพราะแผนที่ดีจะเกิดประโยชน์ได้ต่อเมื่อดำเนินการจริง พร้อมเสนอให้รัฐบาล ธุรกิจ องค์กรระหว่างประเทศ และภาคประชาสังคมร่วมวางแผน แทนการพึ่งทรัพยากรจากภาครัฐเพียงฝ่ายเดียว
แก้หนี้ควบคู่พัฒนาทักษะ เปิดทางเริ่มธุรกิจใหม่
อีกข้อจำกัดของการพัฒนาคน คือภาระหนี้ ซึ่งอาจทำให้ผู้ที่มีทักษะหรือมีแนวคิดธุรกิจไม่สามารถเข้าถึงทุนเพื่อเริ่มต้นใหม่ได้ ดร.รักษ์ วรกิจโภคาทร ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร บริษัทบริหารสินทรัพย์ กรุงเทพพาณิชย์ จำกัด (มหาชน) หรือ BAM กล่าวถึงความพยายามผลักดันรหัสข้อมูลเครดิตสำหรับลูกหนี้ที่กลับมาชำระหนี้ได้ หรือ re-performing loan (RPL) เพื่อเปิดทางให้ลูกหนี้ที่ผ่านการแก้ปัญหาหนี้สามารถกลับเข้าสู่ระบบการเงิน พร้อมสร้างความร่วมมือกับธนาคารและผู้ให้บริการทางการเงินที่ไม่ใช่ธนาคาร การให้โอกาสครั้งที่สองจึงต้องมีทั้งกลไกจัดการหนี้และช่องทางเข้าถึงเงินทุนรองรับ เพื่อให้ผู้ที่ฟื้นตัวแล้วเดินหน้าทำธุรกิจต่อได้
Young Ho Lee ผู้อำนวยการฝ่ายความร่วมมือระหว่างประเทศ Korea Asset Management Corporation หรือ KAMCO ให้มุมมองจากเกาหลีใต้ว่า การช่วยเหลือลูกหนี้ต้องทำควบคู่กับการฝึกอาชีพและพัฒนาทักษะ เพราะการแก้หนี้เพียงอย่างเดียวไม่ได้สร้างงาน ขณะที่ Rak ยกตัวอย่างผู้ประกอบการโรงแรมซึ่งประสบปัญหาในช่วงโควิด ก่อนกลับมาปรับธุรกิจเป็นโรงพยาบาลและศูนย์สุขภาพ สะท้อนว่าการเริ่มต้นใหม่ต้องอาศัยทั้งโอกาสทางการเงินและความรู้ที่สอดคล้องกับตลาด เช่นเดียวกับการพัฒนาธุรกิจเทคโนโลยีที่ต้องเชื่อมเงินทุน งานวิจัย และทักษะเข้าด้วยกัน เพื่อให้คนสามารถนำความรู้ไปสร้างรายได้ ขยายธุรกิจ และกลับมาลองใหม่ได้เมื่อครั้งแรกยังไม่สำเร็จ
ข่าวอื่น ๆ ที่น่าสนใจ
‘คิรัน มานี’ เอ็มดี OpenAI เอเชียแปซิฟิก เผยเอเชียเป็นฐานผู้ใช้ใหญ่สุด
MYNT–Growhill Wealth ชี้ AI เปิดโอกาสเข้าถึงการเงินและบริหารความมั่งคั่ง
Microsoft เร่งปั้นคน AI ป้อนตลาดงานไทย ขาดแคลน 8 หมื่นตำแหน่ง
